Búgin Danııada jalpyhalyqtyq saılaý ótedi

ASTANA. KAZINFORM — Eýropalyq Odaqtyń múshesi Danııa 24 naýryz kúni jalpyulttyq saılaý ótkizedi. Bul saılaý AQSh-tyń Grenlandııany «basyp alý» týraly málimdemeleri aıasynda ótedi, dep habarlaıdy Anadoly.

Alty mıllıon halqy bar Danııada azamattar 179 orynnan turatyn parlament — Folketıng depýtattaryna daýys beredi. Sondaı-aq jalpyulttyq saılaýda Grenlandııa men Farer araldarynan eki-ekiden ókil saılanady.

AQSh prezıdenti Donald Tramp Danııa Koroldigine qarasty avtonomııalyq aımaq Grenlandııaǵa qatysty «ulttyq qaýipsizdik» qajettigin qaıta-qaıta jarııalaǵannan keıin qıyn kezeńdi bastan ótkerip jatqan dattyqtar saılaý nátıjesin taǵatsyzdana kútip otyr.

Sotsıal-demokratııalyq partııanyń jetekshisi jáne premer-mınıstr Mette Frederıksen Grenlandııa máselesinde sátti «daǵdarysty basqarý» júrgizgenin málimdep, partııasynyń saılaýdan jeńispen shyǵyp, úshinshi ret bılikke keletinine úmit bildirdi.

Saılaýdaǵy taǵy bir favorıt — ońshyl-ortalyq baǵyttaǵy Venstre partııasynyń kóshbasshysy ári qorǵanys mınıstri Troels Lýnd Poýlsen.

Frederıksen men Poýlsen — bir úkimet quramyndaǵy eki negizgi úmitker — ulttyq telearnalarda birneshe ret pikirsaıysqa qatysty. Frederıksen zeınetaqy júıesi men baılyq salyǵy máselelerimen aınalysatynyn aıtsa, Poýlsen mundaı sharalar ekonomıkany álsiretedi dep málimdedi.

Sońǵy saýalnamalarǵa sáıkes, Frederıksenniń partııasy birinshi orynda, al Poýlsenniń partııasy ekinshi orynda tur.

Grenlandııaǵa qatysty málimdemeler kóleńkesindegi saılaý

Danııany álemdik nazarda ustap otyrǵan eń ózekti másele – AQSh prezıdenti Tramptyń Grenlandııany «basyp alý» týraly málimdemesi. Tramptyń Danııa Koroldiginiń quramyndaǵy avtonomdy aýmaǵy Grenlandııany basyp alý qaýpine jaýap retinde Danııa muny óz egemendiginiń «qyzyl syzyǵy» dep jarııalady. Sondaı-aq Danııanyń Grenlandııaǵa ásker jiberip, yqtımal qaýip jaǵdaıynda áskerı daıyndyq júrgizip jatqany habarlandy.

Sarapshylardyń aıtýynsha, Danııa parlamentine Grenlandııadan saılanatyn eki ókil de AQSh tarapynan bolýy múmkin málimdemelerge qarsy turýda mańyzdy ról atqarady.

Shoshqa sharýashylyǵy saılaýǵa áser etýi múmkin

Álemde shoshqa etin eksporttaý boıynsha jetekshi oryndardyń birin ıelenetin Danııa jylyna shamamen 28 mıllıon shoshqa ósiredi. Osyǵan baılanysty halyqtyń edáýir bóligi aýyl sharýashylyǵynda jumys isteıdi.

Solshyl-ortalyq partııalar shoshqa sharýashylyǵy ekologııalyq máseleler týyndatady dep, ony qatań retteýdi usynsa, ońshyl-ortalyq partııalar óndiristi odan ári damytýdy qoldaıdy.

Danııalyq aqparat quraldary halyqtyń basym bóligin quraıtyn fermerlerdiń daýysy erteńgi saılaýda partııalar arasyndaǵy kúshterdiń tepe-teńdigine áser etýi múmkin dep sanaıdy.

Alǵashqy nátıjeler keshke jarııalanady

Danııadaǵy saılaýǵa 12 partııa qatysyp jatyr, 90 oryn alǵan partııa úkimetti óz betinshe qurý quqyǵyn alady.

Sarapshylardyń pikirinshe, bul saılaýda birde-bir partııa jeke dara bılikke kele almaıdy. Al qazirgi syrtqy ister mınıstri Lars Lokke Rasmýssenniń Moderaterne partııasy «teńgerim saqtaýshy» rólin atqarýy múmkin.

Danııadaǵy saılaýdyń alǵashqy beıresmı nátıjeleri 24 naýryz keshke jarııalanady.

Aıta keteıik, qańtar aıynda Grenlandııa men Danııa turǵyndary Trampqa narazylyq bildirdi. 

Buǵan deıin Danııa premer-mınıstri Tramp ákimshiligin Grenlandııaǵa qarsy «ses kórsetýin toqtatýǵa» shaqyrdy.