Búgin – Amal merekesi: kóne zamannan jalǵasqan aıryqsha dástúr
ASTANA. KAZINFORM — Búgin – naýryznamanyń bastaýy bolyp esepteletin Amal merekesi. Osy oraıda Amal kúninde kim kimge baryp kórisý kerek ekeni jaıly málimet usynýdy jón kórdik.
Elimizde Ulys merekesin jańa formatta toılaý úshin 14-23 naýryz kúnderi Naýryznama onkúndigi dep jarııalandy. Ár kún qazaq mádenıetin, qoǵamnyń rýhanı baılyǵyn kórsetetin belgili bir taqyryp pen qundylyqqa arnalady. Onkúndik qaıyrymdylyq pen mádenı sharalardan bastap, ulttyq salt-dástúrler men ekologııalyq aktsııalarǵa deıin qoǵamnyń barlyq salasyn qamtýǵa baǵyttalǵan. Osy Naýryznamanyń alǵashqy kúni batys óńirlerde saqtalyp qalǵan, jyldan-jylǵa aıasy keńeıip kele jatqan Amal kúnine dóp keldi.
Amal merekesi, kórisý salty — burynnan bar, qazaqqa ortaq dástúrdiń úrdisi.
Sonyń nátıjesinde amal merekesi respýblıkalyq dárejede qaıta jandandy, ulttyq merekege aınaldy. Kórisý salty, qara shańyraq uǵymy, qara qazannan dám tatý dástúri jańǵyryp, qalyptasty.
Kórisý Qazaqstannyń Batys Qazaqstan, Atyraý, Mańǵystaý oblystarynda da burynnan toılanady. Tek Mańǵystaýda «Amal merekesi» dep aıtylady.
Onyń kórisýden aıyrmashylyǵy joq, tek ataýynda ǵana. Munyń syry «Qystan aman óttik, bir amalyn jasadyq, bir isimiz bitti» degendi bildiredi. Kórisý sondaı-aq Batys Qazaqstanmen kórshiles Reseıdiń Astrahan, Volgograd, Saratov, Samara, Orynbor oblystarynyń qazaqtar kóp shoǵyrlanǵan jerlerinde atalyp ótedi.
Amal merekesi aıasynda qazaqsha kúres, túıe palýan, toǵyzqumalaq sııaqty ulttyq sport túrlerinen jarystar, taı jarys pen alaman báıge, shashaq qulaqty tazy ıtteriniń jarysy ótedi.
Mańǵystaýlyq ólketanýshy Alqajan Edilhannyń aıtýynsha, jalpy Amal merekesin kezindegi el kósemderi qazaq jazırasynda bytyraı qonystanǵan halyqtyń yntymaǵyn setinetpeı, birligin myzǵytpaı ustap turý úshin aınalymǵa engizse kerek. Alys-jaqyn aǵaıyn bir-biriniń amandyǵyn bilip, bir-birine qaraılasyp turý úshin kórisý ǵurpy paıda bolǵan.
Amal kúninde kim kimge kórisý kerek?
- Jasy kishi jasy úlkenge baryp kórisedi. Kelin ózinen úlken abysynǵa, enesine baryp kórisedi. Jıen naǵashysyna baryp kórisedi. Qyz alǵan quda ózinen jasy kishi bolsa da kóbinese qyz bergen qudasyna baryp kórisken. Uzatylǵan qyzdyń jat jurttaǵy birinshi naýryzyna tórkin jaǵy baryp kórisedi. Kórshimen kórisý mindetti. Kúni keshe ǵana birge mal qoralasań da, jyl jańarǵan kúni kórisýiń mindet. Sebebi jańa kún týdy, Naýryz týdy. Amal merekesin aınalymǵa engizgen kósemder kúnine bir ret amandasýdy, jylyna bir ret kórisýdi amanattap ketken. Mindetti túrde qol alysý kerek. Qos qoldap amandasqannyń jóni tipten erek. Analarymyz alma-kezek qol aıqastyryp, tós qaǵysyp jatatyny áli kúnge deıin kóz aldymyzda. Ol kórinis aıdyndaǵy aqqýlardyń qaýyshqanyndaı áserli», - deıdi A. Edilhan.
Atap aıtqanda, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev jyl saıyn Qazaqstan halqyn Amal kúnimen quttyqtaıdy. Osy oraıda byltyrǵy quttyqtaýynda Naýryz meıramy aldyndaǵy kórisý ǵurpy qaıta jańǵyryp, jalpyulttyq sıpat ala bastaǵanyn atap ótti.
- Halqymyz ejelden osyndaı ǵuryptar arqyly baýyrmaldyq pen janashyrlyqty, tatýlyq pen meıirimdilikti dáriptep, urpaqtyń boıyna asyl qasıetterdi sińire bilgen. Munyń bári qazirgi Qazaqstannyń Adal azamat tujyrymdamasymen tolyq úndesedi. Búginde Naýryz meıramy aldyndaǵy kórisý ǵurpy qaıta jańǵyryp, jalpyulttyq sıpat ala bastady. Osy biregeı dástúrimiz elimizdiń yrysty yntymaǵy men berekeli birligin nyǵaıta túsedi dep senemin. Ár shańyraq shattyq pen qýanyshqa kenelsin! Barshańyzǵa zor densaýlyq, baq-bereke tileımin! Aıdan aman, jyldan esen bolaıyq! — dedi Prezıdent.
Áz-Naýryzdyń bastaýy — Amal kúniniń mán-mańyzy joǵary. Amal kelgende amandyq bilisý — kóne zamannan jalǵasqan aıryqsha dástúr. Naýryzdyń ózi parsy tilinen aýdarǵanda «Jańa kún» degendi bildiretini málim. Búginnen bastap óńir turǵyndary úı-úıdi aralap, qazaqtyń dástúri boıynsha bir-birin quttyqtap, kórisedi. Osy kúni ulttyq bolmysymyz ben qundylyqtarymyz erekshe dáripteledi.