Búginde ekonomıkanyń ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damýyna balama joq - MADISON GROUP bas dırektory

 Bұl týraly ҚazAқparat tilshisine  MADISON GROUP kompanııasynyң bas dırektory Azat Rahymbekov aıtyp berdi.

 - Kompanııa naryқta 2006 jyldyң naýryzynan beri jұmys isteıdi. Zaýyt Қazaқstan үshin biregeı өnim shyғarady. Bұl - zamanaýı eýropalyқ FINNBLOSK құrylys materıaly - үsh қabatty, ishinde penopolıstıroldan jylý saқtaıtyn bұıym. Onyң өndirisinde eki fın jәne bir koreıalyқ jeli iske қosylғan. Bir aýysymda bizdiң zaýyt eki ortasha ekiқabatty үıdiң құrylysyna қajetti bloktardy shyғara alady. Alaıda қarjy daғdarysynyң әserinen құrylys salasy edәýir zardap shegip otyrғan jaғdaıda өndiristi toқtatyp, jaғdaıғa taldaý jasaýғa týra keldi. Sonda aңғarғanymyz - bizdiң negizgi tұtynýshymyz jeke adamdar eken. Biz kezinde «Elıtқұrylys», «VEK», «Bazıs-A» sııaқty iri құrylys kompanııalarymen kelisim-shart jasasýғa tyrysyp kөrdik, biraқ ta olardyң jolғa қoıylғan өz nұsқalary bolyp shyқty. Olardyң bıznesiniң ereksheligi sonda, olar kөpқabatty құrylystar salady. Al bizdiң materıaldar shaғyn қabatty құrylystarғa arnalғan.

FINNBLOSK synaқtardan өtti, onyң sapasy men senimdiligin қýattaıtyn barlyқ kýәlikteri men sertıfıkattary bar. Biz әrқashan da kez kelgen sұraқtarғa jaýap қaıtarýғa әzirmiz. Osy materıaldardy өndiretin avtomattandyrylғan jeli Eýropada ғana emes, barlyқ jerde de baıaғyda-aқ өzin aқtady. Ekologııalyқ, energııa jәne jylý saқtaıtyn salalarda barlyғy da oryn-ornyna keltirilgen. Bizdiң өnim Skandınavııada belsendi қoldanylady, Birikken Arab Әmirlikterinde jabyқ taý shaңғysy kesheni құrylysynda paıdalanylyp jatқanyn өz kөzimmen kөrdim. Қysta jylý saқtaıdy, jazda - ystyқ өtkizbeıdi.  FINNBLOSK-tyң Қazaқ seısmıkalyқ ғylymı-zertteý ınstıtýtynan  jer silkinisine beriktigi jөninde құjaty bar. Onyң polıgonynda salynғan ғımaratta eki kezeңde synaқtan өtti. Ekinshisi - Japonııa delegatsııasy үshin өtkizildi. Sonda jel silkinetin aımaқta FINNBLOSK materıalynan үsh қabatty, al seısmıkalyқ қaýip joқ aımaқtarda bes қabatқa deıin үı salýғa bolatyny jөninde қorytyndy jasaldy.

FINNBLOK-tyң basқa құrylys materıaldarynan tүbegeıli өzgesheligi tirek materıaly bola alady, ıaғnı, oғan kolonnalardyң, esik-terezeler maңdaıshasyna қajetti aғashtardyң қajeti joқ. Bұl - құrylys tehnologııasyn shapshaңdatyp, arzandata tүsetin үlken artyқshylyқ. Bүginde biz onyң құrylys salýda үılesim tapқanyn kөrip otyrmyz. Bүginde naryқta joғary құn қosylғan sapaly өnimge sұranys kүshti. FINNBLOSK  materıaly osy talaptarғa jaýap beredi. Bizdiң taýarymyz «Altyn sapa» respýblıkalyқ konkýrsynda, halyқaralyқ kөrmelerde  taңdaýly sapaly өnim retinde laýreat atandy. Taғy bir aıta ketetin jaıt, ekonomıkalyқ құldyraý kezeңinde bizdiң materıalymyzdyң құny onsha tөmendegen joқ. Osy bloktardan salynatyn құrylystyң өzindik құny bir sharshy metrge 100 AҚSh dollaryn құraıdy. Өzindik құnnyң osynsha tөmen bolғandyғynan biz қandaı da bir memlekettik baғdarlamalarғa kirýge talpynýdamyz.

-  Shynynda da, mektep, balabaқsha, aýrýhana sııaқty әleýmettik nysandar үsh қabattan aspaýy tıis. Osyndaıda sizdiң materıavl taptyrmaıtyn nәrse ғoı...

- Өkinishke қaraı, biz memlekettik baғdarlamalarғa jol taba almaı otyrmyz. Men kөptegen jergilikti bılik өkilderiniң basshylarymen de kezdesip kөrdim, olarғa өzimizdiң құrylys materıaldarymyz týraly aıtyp baқtym. Bәri de bas shұlғyp, қoldaý kөrsetpekshi bolady, biraқ sөzden iske kөshpeı tұr. Barshaғa mәlim, birneshe jyldan beri Memleket basshysynyң bastamasymen «100 mektep, 100 aýrýhana» jalpy ұlttyқ jobasy jүzege asyrylyp jatyr. Al tenderge қatysýғa edәýir aldyn ala daıarlyқ қajet. Әrtүrli tөreshildik kedergiler, әrtүrli құjattardy әzirleý kөp ýaқyt alady, al bizde mұnymen tүptep aınalysatyn bos adamdar joқ. Sirә, osy saladaғy zaңnamalyқ bazany jetildire tүsken oryndy bolar. 

Zaýytty satyp alarda men memleketten edәýir kөmek aldym. ҚR Үkimetiniң қaýlysyna sәıkes bizdiң jabdyқ қosylғan құn salyғy esepke kiretin taýarlar tizimine қosyldy, ıaғnı biz alғashқy eki jylda ony tөlegen joқpyz. Jergilikti bılik deңgeıinde kedergi bolғan joқ. Zaýyt құrylysy tolyқ қıraғan bұrynғy temir-beton  bұıymdary kәsipornynyң ornyna salyndy. Onyң artyқshylyғy, elektr kishi stansysy jәne barlyқ daıyn komýnıkatsııasy boldy. Zaýyt tolyқ jaңartyldy, қazir onda 50-ge tarta adam jүmys istep jatyr. Ol Almatyғa taıaý jerde, Talғar қalasynda ornalasқan. Zaýyt Talғar өzeniniң boıynda tүr, tipti ekonomıkalyқ құldyraý kezeңiniң өzinde onda қıyrshyқ tas, құm өndirip, elekten өtkizetin jeti karer jұmys istep tұrdy. Sondyқtan da bұl tasymal jұmysyn jeңildetip, өnimniң өzindik құnynyң arzan bolýyna jәrdemdesti. Zaýyt tәýligine 100 tonna құm materıalyn tұtynatynyn eskersek, bұl edәýir paıda. Әrıne, daғdarys bizdiң jұmys oryndaryn oңtaılandyrýғa mәjbүrledi, biraқ eңbek өnimdiligi tөmendegen joқ. Jazғy kezeңde zaýyt tolyқ қýatynda jұmys isteıdi.

Bir қýanyshty jaғdaı, «Azıada-2011» nysandarynyң birinde bizdiң materıal paıdalanylatyn boldy. Biz tenderge қatysқan joқpyz, құrylys kompanııasy bizdiң materıaldyң sapasyna қyzyғypty. Bұl arada meniң taғy bir aңғarғanym, materıalyңdy ұsynyp, әri-beri shapқylaғannan gөri өndiris tehnologııasyn jәne өnim sapasyn қataң baқylaýda ұstaғan jөn be deımin. Naryқ қashan da өz taңdaýyn jasaıdy. Mәselen, meshit, shyrkeý, sınagoga sııaқty dinı ғımarattarda bizdiң materıalymyz paıdalanylyp jatyr. Kөptegen kommertsııalyқ құrylymdar tehnıkalyқ қyzmet kөrsetý ortalyғyn, shaғyn zaýyttaryn, keңselerin bizdiң bloktardan tұrғyzyp jatyr. Bizdiң materıaldarymyzdy қoldanғandardan rızashylyқ bildirgen habarlar kelip tүsýde.

- Memleket otandyқ өndiriste қazaқstandyқ taýarlar үlesin arttyrýda қoldan kelgenniң bәrin istep jatyr. Әleýmettik nysandardy salýғa kөptegen sheteldik kompanııalar da қatysyp jatyr ғoı, onyң үstine memlekettik-jeke әriptestik degen taғy bar...

- Қazaқstandyқ үlesti ұlғaıtý jөninde joғary deңgeıde sharalar қabyldanyp jatyr, «Memlekettik saty alýlar týraly» ҚR Zaңynda da bұl mәsele қarastyrylғan. El Үkimeti deңgeıinde normatıvtik aktiler, қaýlylar, shaғyn jәne orta bızneske қoldaý kөrsetý jөninde sharalar қabyldanýda. Men naқty tsıfrlardy aıta almaımyn, biraқ, elde құrylys materıaldary jetkiliksiz ekeni kәmil, tipti құrylys materıaldary shetelderden de әkelinip jatyr. Keıde otandyқ өndirýshini қorғaýғa atүsti kөңil bөlinedi-aý dep te oılaımyn. Bүginde ekonomıkany ındýstrıaldyқ-ınnovatsııalyқ damytýғa өzge balama joқ. Әrtүrli sebepterden bұl salada keıbir kәsiporyndar toқtap қaldy. Osyndaıda әr jaғdaıғa zer salyp, naқty taldap otyrý қajet.   

Men shaғyn jәne orta bıznesti қoldaý jөnindegi tүrli keңesterge қatysyp jүrmin. Onda aıtylyp jatқan sөz az emes, bұdan shyғatyn қorytyndy: kөp sөzden naқty iske kөshý қajet, өndiristi aıaғynan tұrғyzatyn jedeқabyl қareket қajet. Al bұl kүn saıyn zor қajyr-қaırat jasaýdy қajet etedi, onyң үstine әrtүrli probelmalar men mәselelerdi taban astynda jedel sheship otyrý қajettigi taғy bar. Өnim sapasyna, onyң өzindik құnyn arzandatýғa, өndiris tehnologııasyn jetildirýge қataң baқylaý қajet. Bizdiң өnimniң biregeıligi sonda, өnimniң өzindik құnyn arzandatý maқsatynda biz tehnologııalyқ үderisterdi өzgertpekshi bolyp edik. Onymyzdan tүk te shyқpady, tehnologııa tıisti retseptige eseptelgen eken, onyң komponentterin өzgertýge bolmaıtyn boldy. ıAғnı, өndiris үderisinde bәri de әbden ekshelgen, kishkentaı ғana өlshemderiniң өzi kesip-pishilgen bolyp shyқty. FINNBLOK Fınlıandııada shyғarylady, onda da Қazaқstandaғy sııaқty.

- Sizdiң өnimniң birқatar artyқshylyқtary bar - құrylystyң өzindik құnynyң, energııa jәne jylý shyғyndarynyң tөmendigi. Memleket sizdiң materıaldan salýғa nege mүddeli emes?

- Jaғdaı bylaı, mysalғa қalalyқ әkimdik қandaı da bir nysan salýғa tapsyrys beredi, ol құrylys komıpanııasyn bas merdiger retinde taңdaıdy. ıAғnı, әkimdikke keregi, құrylys bloktary emes, daıyn mektep. Biz - құrylys kompanııasy emespiz. Al memleket bas merdigerdi taңdaýda otandyқ құrylys materıalyn paıdalanýғa maңyz berse, sondaı shart қoısa, әңgime basқasha bolar edi. Bizdiң өnim naryқtaғy birden-bir құrylys materıaly edi dep aıta almaımyn, biraқ onyң jylý saқtaý sapasy jaғynan biregeı ekeni sөzsiz. Bүginde құrylys kompanııalary әrtүrli materıaldardyң ishinen  FINNBLOK-ty taңdap jүr, osyndaı adal bәsekelestikte biz ұtyp otyrmyz.

Meniң bıznestegi azantaı tәjirıbemnen baıқaғanym, memleket shaғyn jәne orta bıznesti alaқanғa salyp mәpelemeı-aқ қoısyn, jaı ғana onyң қalyptasýyna jaғdaı týғyzsa jetip jatyr. Әrıne, bұl jaғdaılar birte-birte ornyna keledi, elde bұl baғytta edәýir jұmys jasalyp jatyr. Shaғyn jәne orta bıznesti қoldaý sharalary zaңda myқtap kөrsetilýi, onyң қarapaıym, jiti kөrinis tabýy jәne tekeleı әreket etýi қajet. Otandyқ taýar өndirýshi sheteldik sapasyz materıaldar dempıngiden қorғalýy tıis, al olar өndirilgen elde eңbek jaғdaıy arzan bolғandyқtan, құny da bizdegiden arzanyraқ.  Bүkil әlemde ishki naryқty kedendik baj salyғymen қorғaıdy. Bizdiң kompanııa dұrys jolғa tүskenine senimdimin. Құrylys materıaldaryn shyғarý ekonomıkanyң basymdyқty salasy. Biz otandyқ өnimdi өz shıkizatymyzdan өndiremiz. Sondyқtan da ol ınnovatsııalyқ, қosymsha құn қosylғan өnim. Tүpki өnim құm men betonnan alynady, al Қazaқstanda ol jetkilikti.

Қazaқstandyқ taýar өndirýshilerdiң ortaқ problemasy өz taýaryn jarnamalaıtyn elektrondyқ BAҚ-tyң jetkiliksiz bolýynda dep oılaımyn.  Bүginde aқparat ғasyrynda, bizdiң taýarymyzdyң jarnamasy aýyzdan aýyzғa ғana taralyp jүr. Mәselen, kommertsııalyқ telearnalarda eki mınýttik aқparattyқ sıýjet 1,5 mln. teңge tұrady. Bұl - bүkil eңbek ұjymnyң aılyқ eңbekaқysyna teң. Sondyқtan da bizdiң jarnamaғa mұndaı үlken қarajat jұmsaýғa mүmkindigimiz joқ. Memlekettik arnalarda otandyқ taýar өndirýshiler týraly habarlar kөp bolýy tıis dep sanaımyn. Keıde biz, eldi bylaı қoıғanda, өz қalamyzda ne bolyp jatyrғanyn da bilmeımiz.

- Mұndaı өndiris үshin zaem қarajattary tartylғan shyғar. Siz bұl nesıeni қaıta қarjylandyra alasyz ba?

- Biz jobany jүzege asyrýdyң alғashқy kүninen bankpen jұmys jasap kelemiz. Bұdan bir aı bұryn nesıemizdi қaıta қarjylandyrdyқ. Қaryz қaıta құrylymdalyp, өteý merzimi jәne sharttary jұmsartyldy. Bұl nesıe ұzaқ ýaқytқa berildi dep aıta almaımyn, biraқ bizge bir jylғa tynys berildi. Kәsiporynnyң jұmys jasap tұrғany bankke de tıimdi. Memlekettiң shaғyn jәne orta bıznesti қoldaý үshin ekinshi deңgeıdegi bankterge eleýli қarajat bөlýi қýanyshty. Bizdiң bank te solardyң ishinde. Daғdarys bәrin de - bankterdi de silkindirgen sııaқty, memleket әrtүrli alypsatarlardan, brokerlerden құtyldy ғoı dep oılaımyn. Aınalyp kelgende, biz Karl Markstiң ekonomıkalyқ aksıomalaryn eske tүsirgendeımiz. Aıtpaқshy, jarty jyl bұryn biz bartermen jұmys istep kөrdik. Daғdarys kezinde mұny da paıdalanғan artyқ emes, aқsha osyndaı kezderde jetispeıtini belgili. Daғdarys bizdiң өndiristi de silkindirdi, jұmysshylar өz isine bұrynғydan da jaýaptyraқ қaraıtyn boldy. Biz adamdardy jәne olardyң eңbekaқylaryn қysқartyp jatқan joқpyz. Құrylys materıaldary өndirisi - bizidң bıznesimizdiң birden-bir baғyty emes, jұmysshylarғa bizdiң enshiles kompanııalarymyzdyң basқa baғyttarynda jұmys isteý ұsynyldy.

- Siz memlekettik қyzmetten ketip, өziңizdiң mapsaptyқ jolyңyzda shұғyl bұrylys jasadyңyz. Mұndaı қadamғa қalaı tәýekel ettiңiz? Bıznes degeniң mazasyz sharýa ғoı?

- Reseıdiң bank salasynan bilim alyp, eki қazaқstandyқ kommertsııalyқ banktiң bastaýynda tұrý, odan keıin ұlttyқ kompanııanyң bastaýynda tұrý baқytyna ıe boldym. Өzimniң bұl қadamymmen balalaryma үlgi kөrsetpek boldym. Әrbir adam өzin tәrıelep shyғarғan қoғam үshin paıdaly is atқarýy tıis. Al men jaңaғa, birdeңe jasaýғa құmar boldym. Maғan өnege kөrsetken әkem bolatyn. Ol Қazaқstandaғy mıneraldy sýlar kөzin alғash ashқandardyң biri boldy. Balalyқ shaғymnan men үshin basty үsh mamandyқ boldy - olar: mұғalim, құrylysshy jәne dәriger. Қandaı jұmystyң da rahaty mol.  Birde men fın құrylysshylarynyң jұmysyn kөrip taңғaldym, olar fındik құrylys bloktarynan tұrғyn үı salyp jatty, bұl jұmystyң қarapaıymdylyғyna jәne monıtajdaý jұmystarynyң ynңғaılylyғyna taңғaldym. Bұdan keıin Қazaқstanda da osyndaı bloktar shyғarýғa bolmas pa, degen oıғa қaldym. Bұl ıdeıa meni қanattandyrdy. Kөptegen jұrt meni bұl isten bas tartýғa үgittedi.

Memleket shaғyn jәne orta bızneske қoldaý kөrsetýge bar kүshin salyp jatsa da, өz өndirisiңdi ashý әzirge өte kүrdeli sharýa. Alғashқy kүnderdiң өzinde bıznesti tұnshyқtyrýғa tyrysқan tekserýler de boldy. Alaıda biz barlyқ mәseleni syndarly tұrғyda sheshýge tyrysamyz. Al fındik әriptesterimizde býhgalterııa degen bolmaıdy eken. Býhgalterlik kompanııamen baılanys jasaıtyn arnaıy adam bolady, sondyқtan da өndiris әrtүrli salyқtyқ tekserýge tәýeldi emes, өziniң jұmysyn ғana biledi. Basқa қyzmetterde de solaı. Қazaқstannyң jaғdaıy bұdan өzgeshe. Degenmen jyl өtken saıyn jaғdaı өzgerip keledi, jұmystyң mәdenıeti arta tүsýde. Biz bir-birimizge talapshyl bola bastadyқ. Al basty өlshem - taýarlar men kөrsetletin қyzmetterdiң sapasy bolyp қalmaқ.