Búgin - Oraza aıt merekesi

Bul kúni Allanyń razylyǵy úshin bir aı boıy aýyz bekitip, musylmandyqtyń bes paryzynyń biri sanalatyn Orazanyń sharttaryn oryndaǵan jandar aýyzdaryn ashady. Musylmandar Orazamen qımaı qoshtasyp, Alla Taǵalaǵa qasıetti Ramazan aıyna amandyqta-saýlyqta jetkizgenine sheksiz alǵys aıtyp, kelesi Ramazan aıyna da esendikte jetýlerin tilep, minájat etedi. Tarıhı málimetterge súıensek, Oraza aıt 624 jyldan beri atalyp keledi. Ánás (r.a.) bylaı rıýaıat etedi: «Rasýlýllah Mádınaǵa kelgen kezinde, mádınalyqtardyń toılaıtyn eki kúnderi bar bolatyn. Paıǵambarymyz (s.ǵ.s.) bul eki kúndi ne úshin atap ótetindikterin surady. Olar: «Jáhıldik (Islamnan burynǵy) dáýirde biz bul eki kúndi kóńil kóterip, atap ótetin edik» - dep jaýap berdi. Paıǵambarymyz (s.ǵ.s.) olarǵa qarap bylaı dedi: «Allah ol eki kúnniń ornyna sender úshin áldeqaıda qaıyrlysyn berdi. Birinshisi Qurban aıt, ekinshisi Ramazan aıty». (Ábý Dáýit, Salat 239; Ahmet bın Hanbál III 103, 235).

Aıttyń mán-maǵynasyna kelsek, Aıt - qýanysh pen shattyqqa toly kún degen maǵynany nemese mereke», «meıram» degen uǵymdy bildiredi eken. Allah Taǵala aıt saıyn adam balasyna ár túrli jaqsylyqtar beredi. Oraza aıt meıramy úsh kún boıy toılanady. Aıt meıramy aldymen aıt namazyn oqýmen bas­talady. Súıikti Paıǵambarymyz Mu­hammed (s.ǵ.s.) óz ósıetinde: «Aıt kúni birinshi oryndaıtynymyz - namaz oqý», - degen. Bul namaz Islamnyń urany bolǵandyqtan, paıǵambarymyz Mu­hammed (s.ǵ.s.) ómirinde ony bir ret te qal­dyrmaı oqyǵan. Aıtta musylmandardyń bir-birimen tatýlyqtaryn arttyrýy - merekeniń negizgi sáni. Osy maqsatta Paıǵambarymyz (s.ǵ.s.): «Bir-birińe syılyq berip, tatý­la­syńdar... Bir-birińe bergen syılyqtaryń - aralaryńdaǵy óshpendilikti joıady», - dep ósıet etken. Oraza aıt merekesi sháýýál aıynyń birinshi kúni bastalyp, úsh kúnge sozylady. Ol kúni er­terek turyp, ǵusyl alyp, meshitke - aıt nama­zy­na hosh ıisti bolyp barý - Paıǵam­bary­myzdyń (s.ǵ.s.) súısine jasaıtyn amalynan edi. Sondyqtan da, bul amal mustahab sanalady. Se­bebi, bul qasıetti juma sııaqty kópshilikpen ashyq-jarqyn aralasatyn kún. Juma kúni qan­daı amaldar súnnet bolsa, aıt kúnine de solaı. Osy aıtqa baılanysty taǵy bir súnnet amaly jaıynda hadıste: «Paıǵam­barymyz (s.ǵ.s.) aıt kúni meshitke barǵan jolymen qaıtpaı, basqa jolmen qaıtatyn edi», - delingen. Bul da árbir musylman úshin súnnet.

Oraza aıt kúnderi árbir musylmannyń shańyraǵynda shelpek, baýyrsaq pisirilip, ár úıde ádettegiden sáni de, saltanaty da erekshe merekelik dastarqan jaıylyp, qonaqtar shaqyrylady. Sonymen qatar, jaǵdaıy tómen adamdarǵa járdem kórsetilip, olar da meıramnan tys qaldyrylmaıdy. Bul kúnderi týǵan-týystar bir jerge jınalyp nemese zırat basyna baryp ómirden ozǵan jaqyndarynyń árýaǵyna baǵyshtap quran oqıdy. Qasıetti Ramazan aıynan keıin keletin osy ulyq merekeni álemdegi jalpy búkil musylmandar aıryqsha qýanyshpen, zor yqylaspen atap ótedi. Óıtkeni Ramazan - bereke men birlik, beıbitshilik, ıgilik, keshirim, meıirim jáne qaıyrymdylyqtyń aıy bolsa, úsh kún boıy atalyp ótiletin Oraza aıt adamdardyń jan dúnıesin, sana-sezimin, kóńilin qýanyshqa bóleıtin, kirbińnen tazalaıtyn ulyq mereke bolyp sanalady. Arada qanshama ǵasyr ótse de, bul ulyq meıramnyń mán-mańyzy kemimeı, kerisinshe jyl ótken saıyn artyp keledi. Bul meıramnyń ádettegilerden negizgi erkshelikteri - adamdardy baýyrmaldylyqqa, kishipeıildilikke, keshirimdilikke, súıispenshilikke shaqyrady. Musylmandar qudireti kúshti Alla Taǵalanyń adam balasyna bergen nyǵmetterine táýbe aıtyp, shúkirshilik jasaýǵa úndeıdi.

Qasıetti Ramazan aıynan keıin kelgen ulyq mereke - Oraza Aıt barshamyz úshin qutty bolsyn! Týǵan Otanymyz - Qazaqstanymyz beıbitshilik pen tatýlyqtyń qushaǵynda ósip-órkendep, ana tilimizdiń mártebesi arta bersin, ıslam dini qanatyn keńge jaıa bersin! Qazaqstandaǵy árbir shańyraqtyń qut-berekesi molaıa tússin!