Búgin Músilim jáne Rıshat Abdýllınderdiń týǵanyna - 100 jyl

Qazaqtyń án ónerindegi jarqyn juldyzdar, kásibı mýzykalyq teatrdyń beldi ártisteri, qazaq oryndaýshylyq óneriniń has sheberleri, KSRO halyq ártisi Rıshat Abdýllın men Qazaqstannyń halyq ártisi Músilim Abdýllınniń qazaqtyń óner aıdynynda qaldyrǵan izderi saırap jatyr.

Aǵaıyndy Rıshat jáne Músilim Abdýllınder 1916 jyldyń 14 naýryzynda Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Óskemen qalasynda dúnıe esigin ashqan. Ekeýiniń de mýzykaǵa degen súıispenshilikteri erte oıanǵan. Tabıǵat olarǵa erekshe ádemi daýys syılaǵan. Eń aldymen, Músilim 15 jasynda Almaty qalasynda ashylǵan mýzykalyq-dramalyq tehnıkýmǵa túsedi. Keıin Rıshat ta sol oqý ornynda bilim alady. Eń talantty jáne bolashaǵynan zor úmit kúttiretin mýzykanttar retinde aǵaıyndy Abdýllınder Moskva konservatorııasynyń janyndaǵy mýzyka stýdııasyna, professor A.I.Vıshnevskııdiń qol astyna oqýǵa jiberiledi. Oqýdy aıaqtaǵannan keıin Máskeýde olardyń ártistik qyzmetteri bastalady. Olar Abaı atyndaǵy Memlekettik Akademııalyq opera jáne balet teatrynda jeke oryndaýshy bolyp qyzmet atqarady.

Músilim Abdýllın tenorly partııalardy oınasa (onyń ishinde ataqtylary - Lenskıı («Evgenıı Onegın»), Rıshat Abdýllın barıtondy partııalarda oınaǵan (Jermon («Travıata»), Eskamılo («Karmen»), Kıazo («Daısı») jáne t.b. Sonymen birge, aǵaıyndy Abdýllınder qazaqstandyq kompozıtorlardyń operalyq qoıylymdarynyń qatysýshylary bolǵan. Músilim - Tólegendi («Qyz Jibek»), Qaıraqbaıdy («Jalbyr»), Ázimdi («Abaı»), al Rıshat - Abaıdy, Er Tarǵyndy, Qojaǵuldy («Birjan sal») somdaǵan. Rıshat Abdýllın Qazaqstan mýzyka mádenıetiniń tarıhynda Abaı partııasyn oryndaǵan birden-bir oryndaýshy retinde qaldy. Týra osy opera arqyly, 1948 jyly Qazaq óneri onkúndiginde Qazaqstan ónerin máskeýlikterdiń aldynda tanytqan aǵaıyndy Abdýllınder bolatyn.

Úkimet aǵaıyndy Abdýllınderdiń shyǵarmashylyǵyn óte joǵary baǵalap, 1947 jyly Músilimge QazKSR-nyń halyq ártisi, al Rıshatqa 1967 jyly KSRO-nyń halyq ártisi, Qaz KSR Memlekettik Syılyqtyń laýreaty ataǵyn berdi. Aǵaıyndy Abdýllınder týraly sóz bolǵanda, eń aldymen qazaqstandyqtar olardyń oryndaýyndaǵy vokaldy dýetti eske alady. Sebebi, aǵaıyndy Rıshat pen Músilim tek qana shyǵarmalardyń oryndaýshylary ǵana emes, olar úlken bir mádenı toptyń jetekshileri bolǵan.

Rıshat jáne Músilim Abdýllınder ózderiniń kameraly kontsertterin jıi bermegen. Olardyń ár sahnaǵa shyǵýy respýblıkanyń mádenı ómirinde úlken oryn alǵan. Sebebi, aǵaıyndylardyń kontsertteri ótetin zal adamdarǵa lyq toly bolady eken.

Rıshat Abdýllın kóbine ulttyq shyǵarmalar - qazaq jáne tatar tilderindegi ánderdi oryndaǵan. Onyń oryndaýynda tatar kompozıtory Rýstem ıAhınniń ánderi men romanstary oryn alǵan.

Músilim Abdýllın tyńdarmandaryna orys kompozıtorlarynyń shyǵarmalaryn oryndaýshysy retinde tanymal. Sonyń ishinde M.Glınkanyń, P.Chaıkovskııdiń týyndylarynyń oryndaýshysy bolǵan. Olardyń qazaq tilindegi týyndylary da óz tyńdarmandaryn tapqan.

Aǵaıyndy Abdýllınderdiń repertýarlary óte keń jáne ártúrli bolǵan. Olardyń ishinde Qazaqstan aýmaǵynda turatyn kóptegen ulttardyń ánderi kirgen. Óz shyǵarmashylyǵy arqyly tatar ultynan shyqqan mýzykanttardy búkil qazaqstandyqtar arasynda úlken qurmet pen mahabbatqa ıe bolǵan.

Aǵaıyndy Rıshat jáne Músilim Abdýllınder - qazaq ulttyq óneri tarıhynyń qalyptasýyna zor úlesin qosqan tulǵalar. Buǵan otyz jyl ómirlerin arnaǵan. Abdýllınder qazaq tyńdarmandaryna orys jáne shetel klassıkteriniń týyndylaryn orys jáne qazaq tilderinde jetkizgen mýzykanttardyń biri. Aǵaıyndylar Qazaqstan úshin jańa janr - qazaq ánderin oryndaýdyń vokaldy dýetin usyndy.

Abdýllınderdiń boıyna bitken óner urpaqtaryna da berildi. Rıshat Abdýllınniń uly Zaýr Abdýllın - ánshi, operada jeke oryndaýshy bolyp qyzmet istegen. Al Zaýrdyń qyzy «Mıýzıkola» tobynyń ánshisi Karına Abdýllınany bárimiz bilemiz. Abdýllınder otbasynyń óneri óshpegenine, óshpeıtinine de osy dálel bolarlyq.