Búgin - KSRO álem tarıhyndaǵy eń qýatty bombany jarǵan kún

ASTANA. 30 qazan. QazAqparat - 51 jyl buryn (1961) dál osy kúni KSRO álem tarıhyndaǵy

Búgin - KSRO álem tarıhyndaǵy eń qýatty bombany jarǵan kún

eń qýatty bombanyń jarylysyn jasady: 58 megatondyq sýtek bombasy («Tsar-bomba») Jańa Zelandııa aralyndaǵy polıgonda jaryldy. Sol kezde Nıkıta Hrýşev alǵashynda 100 megatondyq bombany jarý kózdelgenin, biraq keıin Máskeýdegi barlyq terezeler synyp ketpes úshin qýat kólemi azaıtylǵanyn aıtyp, qaljyńdaǵan bolatyn.

Ekinshi dúnıejúzilik soǵys aıaqtalǵannan keıingi alǵashqy jyldary AQSh álemdegi jalǵyz «ıadrolyq memleket» boldy. Alǵash ret ıadrolyq qarý «Manhetten» jobasy barysynda AQSh-ta jasap shyǵaryldy.

Aıta keteıik, KSRO-nyń ydyraýy aldynda Qazaqstanda 1040 urys zarıadty 104 "RS-20" raketasy (NATO klassıfıkatsııasy boıynsha - "SS-18") boldy. Álemdegi eń aýyr qurlyqaralyq ballıstıkalyq raketa (árqaısysynyń qýattylyǵy 550 kt-dan turatyn 10 ıadrolyq oqtumsyq) Derjavınka (qazirgi Aqmola oblysy) men Jańǵyztóbedegi (ShyǵysQazaqstan) eki bazada ornalasty. Semeıdiń túbindegi aerodromda 240 qanatty ıadrolyq raketasy bar 40 TÝ-95 MS strategııalyq bombalaýshy ushaq ornalasty. Qazaqstanda qýatty ıadrolyq ǵylymı-óndiristik keshen qurylyp, jumys istedi. Elimizde KSRO-daǵy barlyq ýrannyń 40%-y óndirildi.

KSRO-daǵy ıadrolyq qarýdy synaýdyń barlyq túrleri negizinen Semeı polıgonynda ótti (500 ıadrolyq synaq jasaldy). Ol Qazaqstannyń soltústik-shyǵys jáne ortalyq aýdandaryna orasan zor ekologııalyq apat ákeldi. Sondyqtan Qazaqstan Táýelsizdik alǵannan keıin polıgondy jaýyp, óz erkimen ıadrolyq qarýdan bas tartqan alǵashqy memleket retinde tarıhta qaldy.

Álem tarıhynda bolǵan negizgi ıadrolyq jarylystar

Data

Ataýy

Qýaty (kılotonna)

Memleket

Mańyzy

1945 jyldyń 16 shildesi

Trınıtı

19

AQSh

Alǵashqy atom jarylysy

1945 jyldyń 6 tamyzy

Malysh

11

 AQSh

Hırosımany bombalaý

1945 jyldyń 9 tamyzy

Tolstıak

21

AQSh

Nagasakıni bombalaý

1949 jyldyń 29 tamyzy

RDS-1

22

KSRO

KSRO-daǵy alǵashqy atom jarylysy

1952 jyldyń 3 qazany

Ýragan

25

Ulybrıtanııa

Ulybrıtanııadaǵy alǵashqy atom jarylysy

1952 jyldyń 1 qarashasy

Ivı Maık

3100

AQSh

Termoıadrolyq qurylǵynyń alǵashqy tájirıbeli jarylysy

1953 jyldyń 12 tamyzy

RDS-6s

100

KSRO

Jaýyngerlik termoıadrolyq qurylǵynyń alǵashqy jarylysy

1954 jyldyń 1 naýryzy

Kasl Bravo

15 000

AQSh

AQSh-taǵy eń qýatty jarylys

1957 jyldyń 8 qarashasy

Shvatka H

1800

Ulıabrıtanııa

Ulybrıtanııadaǵy alǵashqy termoıadrolyq jarylys

1960 jyldyń 13 aqpany

Golýboı pýshkanchık

60

Frantsııa

Frantsııadaǵy alǵashqy atom jarylysy

1961 jyldyń 31 qazany

Tsar-bomba

~57 00

KSRO

Tarıhtaǵy eń qýatty termoıadrolyq bombanyń jarylysy

1964 jyldyń 16 qazany

596

22

QHR

Qytaıdaǵy alǵashqy atom jarylysy

1967 jyldyń 17 maýsymy

Test 6

3300

QHR

Qytaıdaǵy alǵashqy termoıadrolyq jarylys

1968 jyldyń 24 tamyzy

Kanopýs

2600

Frantsııa

Frantsııadaǵy alǵashqy termoıadrolyq jarylys

1974 jyldyń 18 mamyry

Ýlybaıýşıısıa Býdda

12

Úndistan

Úndistandaǵy alǵashqy atom jarylysy

1998 jyldyń 28 mamyry

Chagan-І

~9

Pákistan

Pákistandaǵy alǵashqy atom jarylysy

2006 jyldyń 9 qazany

Kvandaı-rı

15-20

KHDR

Soltústik Koreıadaǵy alǵashqy atom jarylysy