Búgin - qazaqtyń uly kompozıtory Shámshi Qaldaıaqovtyń týǵanyna 85 jyl
ASTANA. QazAqparat - Búgin qazaqtyń belgili kompozıtory, týma talant ıesi, esimi kózi tiri keziniń ózinde-aq ańyz bolyp ketken biregeı óner ıesi Shámshi Qaldaıaqovtyń týǵanyna 85 jyl toldy.
Qazaqstannyń halyq ártisi, Qazaqstannyń qazirgi ánuranynyń avtory Shámshi Qaldaıaqovtyń halqymyzdyń rýhanı ómiri men mýzykalyq mádenıetindegi alatyn orny orasan. Sazger 1930 jyly 15 tamyzda Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Otyrar aýdanynda týǵan. Saryaǵashtaǵy Qapylanbek maldárigerlik tehnıkýmyn, Tashkenttegi mýzyka ýchılışesin, Almaty memlekettik konservatorııasyn bitirgen. 1950 jyldan bastap shyǵarmashylyq qyzmetpen aınalysqan. Ol ulttyq mýzyka óneriniń án janryna asa aıqyn, sońǵy lep ala kelgen sazger retinde tanyldy. Onyń ánderi qulaqqa jaǵymdy, júrekke jyly qabyldanyp, jurtshylyqtyń súıispenshiligine bólendi. Kompozıtor shyǵarmalarynyń taqyryptyq, mazmundyq aýqymy asa keń. Elge, jerge, Otanǵa, ata-anaǵa, jarǵa, dos-jaranǵa degen súıispenshilik - Shámshi shyǵarmalarynyń basty taqyryby. Qazaqtyń mýzyka ónerinde Shámshiniń orny erekshe 300-ge jýyq áni bar. Onyń azamattyq lırıkaǵa tunǵan, respýblıkamyzdyń keń baıtaq jerin jyrǵa qosatyn «Aq erke - Aq Jaıyq», «Arys jaǵasynda», «Syr sulýy», «Teriskeı», «Qarqaraly», «Ómir ózen», t.b. týyndylaryn jurtshylyq erekshe yqylaspen qabyldady. Kompozıtordyń marsh ekpindi, jigerli, shattyqpen shyrqalatyn «Meniń Qazaqstanym», «Baqyt qushaǵynda», «Bárinen de sen sulý» sııaqty ánderi halyq arasyna keńinen tarady. Shámshi Qaldaıaqov 1992 jyly 29 aqpanda jasy 62-ge qaraǵan shaǵynda uzaqqa sozylǵan aýyr naýqastan qaıtys boldy. QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Shámshi Qaldaıaqovtyń shyǵarmashylyǵyna baılanysty úsh birdeı Jarlyqqa qol qoıdy. Elbasynyń birinshi Jarlyǵymen oǵan «Qazaqstannyń halyq ártisi» qurmetti ataǵy (1991 j.) berilse, ekinshi Jarlyǵymen kompozıtordyń «Meniń Qazaqstanym» shyǵarmasy Ánuranǵa (2006 j.) aınaldy, al úshinshi Jarlyǵymen Shámshi Memlekettik syılyqtyń laýreaty (2010 j.) atandy. 1992 jyldan bastap sazgerler men ánshiler úshin Qaldaıaqov atyndaǵy halyqaralyq baıqaý-festıval dástúrli túrde ótkizilip turady. Shymkent qalasynda oblystyq fılarmonııa, bir kóshe, Almaty qalasynda bir kóshe, kompozıtor týǵan ólke - Sháýildir aýylyndaǵy mýzyka mektebi Sh.Qaldaıaqov esimimen atalady. Shymkent fılarmonııasynyń aldyna Qaldaıaqov eskertkishi ornatylǵan. Al Shámshiniń pıanınosy Ulttyq mýzeıge syıǵa tartylǵan qundy jádiger. 1991 jyly Sh.Qaldaıaqov jaıly ǵumyrnamalyq «Jyldarym meniń, jyrlarym meniń» (rejısseri T.Ahmetov) derekti fılmi túsirilip, «Shámshiǵumyr» estelikter men maqalalar jınaǵy jaryq kórdi.
