Búgin belgili kompozıtor, qazaq óneriniń iri qaıratkeri Erkeǵalı Rahmadıevtiń týǵan kúni

Ol Semeı oblysynyń Shubartaý aýdanyndaǵy bul kúnderi Mádenıet dep atalatyn aýylynda dúnıege kelgen. 6-shy synyptan bastap «Úlgi» ujymshary mektep-ınternatynda oqıdy. 1948 jyldyń maýsym aıynda kontserttik ansamblmen Nurǵısa Tilendıev, Beken Jylysbaev jáne baıanda oınaıtyn Konstantın Oshlakovtar aýylǵa keledi. Olardyń oıynda Balqash mańyndaǵy aýyldarǵa óner kórsetýmen qatar, P.I.Chaıkovskıı atyndaǵy ýchılışege daryndy jasóspirimderdi tańdap alý maqsaty da bar edi. Joǵary synyptardyń oqýshylaryn tyńdap, synaǵan komıssııa músheleri olardyń ishinen Erkeǵalımen qosa eseptegende tórteýin tańdap aldy. Erkeǵalı 1948 jyldyń kúzinde dombyra klasy boıynsha mýzykalyq ýchılışeniń oqýshysy bolyp qabyldandy. Ýchılışeni oıdaǵydaı támamdaǵan Erkeǵalı 1952 jyldyń jazynda emtıhandardy jaqsy tapsyryp, konservatorııa stýdenti atandy. Ol qabyldaý synynda qobyzǵa arnalǵan «Trıo» pesasyn jáne «Jasyl orman» ánin oryndady. Endi Erkeǵalı L.Hamıdıdiń usynysymen professor Evgenıi Brýsılovskııdiń klasynda ónerin jetildirýge kiristi. 1957 jyly Erkeǵalı Rahmadıev óziniń dıplomdyq jumysy retinde Memlekettik emtıhan komıssııasynyń aldyna «Qamar sulý» operasynyń birinshi bólimin usyndy. Onyń ustazy E.Brýsılovskıı keleshek Qazaqstannyń kórnekti kompozıtory bolatyndyǵyn tanyǵan-dy. Osy baǵytta bilimin damyta túsý úshin E.Rahmadıev P.I.Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý konservatorııasyna bir jyldyq tálim alýǵa keldi. 1962 jyly Máskeýde jas kompozıtorlar konkýrsynda Erkeǵalı Rahmadıevtiń «Balqashtaǵy kesh» atty horǵa arnalǵan poemasy birinshi dárejedegi dıplommen baǵalandy. «Qamar sulý» operasynyń 1963 jyldyń 15-sáýirinde Abaı atyndaǵy QMAOB teatrynda qoıylýy ony úlken shyǵarmashylyq shabytqa jeteleıdi. 1970 jyly kompozıtor orkestrdiń qoldaýymen trýbada oryndalatyn «Skertsony» vokaldyq-horeografııalyq «Qyzyl kıiz úı» kompozıtsııasyn, M.Áýezovke arnalǵan lırıkalyq poema-rekvıemin, «Aıastan» atty kantatasyn jáne dramalyq qoıylymdarǵa arnalǵan «Qabaǵan ıt», «Áke taǵdyry», «Suhbattasý» mýzykalaryn jaryqqa shyǵardy. 1972 jyly opera «Alpamys» támamdaldy, oǵan ilese shyǵarylǵan sımfonııalyq kúı «Daırabaı» oǵan úlken jetistik ákeldi. 1980 jyly Q.Muhamedjanovtyń lıbrettosy boıynsha «Tyń týraly» jańa operany ómirge ákeldi. 1980-shi jyldary Erkeǵalı Rahmadıevtiń trýbalyq orkestrdiń qostaýymen jáne skrıpkaǵa arnalǵan, orkestr demeýimen oryndalatyn kontserttik eki shyǵarmasy taǵy da ómirge keldi.

Shahımardan Ábilevtiń oryndaýynda Abaıdyń óleńderine jazylǵan romanstar tizbegi tutastaı birneshe teatr sahnalarynda tyńdaýshylardy baýrap aldy Erkeǵalı Rahmadıevtiń Ábish Kekilbaevtyń lıbrettasyna súıengen «Abylaı han» atty epıkalyq operasy eki bólimnen turady. Munda Buhar jyraý men Abylaı hannyń beınesi operanyń negizgi taqyryby. Kompozıtor qandaı mýzyka janrynda bolmasyn jazylǵan shyǵarmalarynda jańalyq ádisin, este qalatyn tyń qatparlardy aýdarady. Onyń árbir shyǵarmasy (operalar, kontsertter, sımfonııalyq poemalar, kúıler, kantatalar, ánder jáne romanstar) respýblıkanyń mádenı ómirinde aıyryqsha oryn alady.

Qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtynda oqytýshy bolǵan. 1958-1959 jyldary Almaty konservatorııasynda folklor kabınetin basqardy, Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fılarmonııasynyń jetekshisi, 1961-1965 jyldary Qazaq KSR-niń Mádenıet mınıstrliginde Kórkemóner bas basqarmasynyń bastyǵy, al 1966 jyly Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatrynyń dırektory bolyp taǵaıyndaldy. 1967 jyly Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııanyń rektory, 1968 jyly Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵynyń tóraǵasy jáne KSRO Kompozıtorlar odaǵynyń hatshysy. Professor Erkeǵalı Rahmadıevtiń ustazdyǵymen Ó.Nesiphanov, T.Qajyǵalıev, S.Erkimbekov, O.Janııarov, S.Romashenko, V.Strıgotskıı, M.Taımenkeev jáne basqa da daryndy kompozıtorlar konservatorııany támamdady. 1991-1993 jyldar aralyǵynda QR Mádenıet mınıstri. Jemisti eńbekteri úshin «Eńbek Qyzyl Tý», «Halyqtar dostyǵy», «Otan» ordenderimen, birneshe medaldarmen, Qazaq KSR-nyń jáne Armenııa, Ózbekstan, Eston respýblıkalarynyń, Tatar avtonomııalyq respýblıkasynyń maqtaý gramotalarymen marapattalǵan. 1966 jyly oǵan Qazaq KSR-nyń eńbek sińirgen mádenıet qaıratkeri, 1975 jyly Halyq ártisi, 1981 jyly KSRO halyq ártisi ataǵy berildi, al 1980 jyly Qazaq KSR memlekettik syılyǵy tapsyryldy. 2010 jyly Qazaqstannyń Eńbek Eri atandy. Erkeǵalı Rahmadıev 2013 jyly 9 sáýirde Almatyda dúnıeden ótti.