Búgin Arapa kúni atalyp ótýde
ASTANA. QazAqparat - Búgin dúnıejúzi musylmandary - Arapa kúni atap ótýde. Bul kún musylmandardyń Aı kúntizbesinde zúl-hıdja aıynyń 9-kúni atalyp ótedi. Bul kúni qajylyq etýshiler Mekke janynda Arafat taýyna kelip, eteginde namaz oqıdy. Arafat taýy - bul Adam ata men Haýa ananyń ujymaqtan qýylǵan soń jer betinde jolyqqan tusy.
Zúl-hıdja aıynyń 10-juldyzy - qasıetti Qurban aıt meıramy bastalatyn aı. Bul aıdyń bastapqy on kúni - berekeli kún. Osy on kúnniń ishinde arnaıy qasıet tutylatyn «arapa» kúni bar. Arapa kúniniń ýaqyty - zúl-hıdja aıynyń toǵyzy, ıaǵnı qurban aıttan bir kún buryn.
Qasıetti túnderge ózinen keıin keletin kúnniń esimi beriledi. ıAǵnı aldymen túni, keıin kúni keledi. Biraq Arapa jáne Qurban aıttyń úsh túni bulaı emes. Bul tórt tún kúnderinen keıin keledi. Arapa tek qana zúl-hıdjanyń 9-shy kúni. ıAǵnı Qurban aıttan bir kún burynǵy kún. Ramazan aıtynan burynǵy kúnge jáne basqa da kúnderge arapa dep aıtylmaıdy.
Arapa túni - Arapa kúni men Qurban aıttyń birinshi kúni arasyndaǵy tún.
Arapa arab tilindegi bilý, túsiný degen maǵynaǵa saıatyn «arafa» etistiginen shyqqan. Bul kúnniń «arapa» dep atalýynyń sebebi, zúl-hıdja aıynyń segizi kúni Ibrahım paıǵambar túsinde qurbandyqqa balasyn Ismaıyldy shalý jaıynda tús kóredi. Alǵashqyda kórgen túsin «jáı tús pe álde aıan ba» dep oılaǵan Ol ertesine (aıdyń toǵyzyna) taǵy kóredi. Osydan keıin onyń Alladan kelgen aıan ekenin biledi. Osy sebepti bul kúndi «arapa» dep atap ketken desedi.
Arapa kúni qajylyqqa barmaǵan kisiniń oraza ustap, nápil namazdar oqyp, Alladan duǵa tileýi saýapty. Óıtkeni Sahıh Mýslımde rıýaıat etilgen bir hadıste ardaqty Paıǵambarymyz (s.a.ý): «...Arapa kúngi oraza úshin ótken jylǵy jáne keler jylǵy (eki jyldyq kishi) kúnálaryn keshirýdi Alladan úmitpen tileımin...»[2] , - dep bul kúngi orazanyń mańyzdylyǵyn basa aıtýda.
Taǵy bir hadısinde: «Duǵalardyń eń qaıyrlysy - arapa kúni jasalǵan duǵa...»[3], - degen.
