Brıýsselde elimizdiń jańa Konstıtýtsııasy tanystyryldy
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstan Respýblıkasynyń Belgııa Koroldigindegi Elshiliginde Shanyraq Dialogue pikirtalas alańy aıasynda jańa Konstıtýtsııasynyń kúshine enýine arnalǵan dóńgelek ústel ótti, dep habarlaıdy Kazinform agenttiginiń EO-daǵy menshikti tilshisi.
Qazaqstannyń Belgııa Koroldigindegi Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Roman Vasılenko qatysýshylarǵa arnaǵan quttyqtaý sózinde Konstıtýtsııanyń kúshine enýi eldiń saıası jańǵyrýynyń jańa kezeńine jol ashqan tarıhı oqıǵa ekenin atap ótti.
Ol Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Brıýsselge resmı sapary osy mańyzdy oqıǵa qarsańynda ótkeniniń sımvoldyq mánine toqtalyp, Qazaqstandaǵy ishki reformalar men Eýropalyq odaqpen strategııalyq áriptestiktiń damýy ózara tyǵyz baılanysty ekenin aıtty.
Elshi jańa Konstıtýtsııanyń Qazaqstandaǵy demokratııalyq ınstıtýttar men zań ústemdigin nyǵaıtýǵa, sondaı-aq Eýropalyq Odaqpen yntymaqtastyqty odan ári keńeıtýge berik negiz qalaıtynyn atap ótti.
Prezıdent janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Jandos Shaımardanov is-sharanyń negizgi baıandamashysy retinde sóz sóılep, elimizdiń jańa konstıtýtsııalyq modeline saraptamalyq sholý jasady.
Jandos Shaımardanov Konstıtýtsııanyń kúshine enýi Qazaqstannyń saıası-quqyqtyq damýynyń jańa kezeńiniń bastalǵanyn bildiretinin atap ótti. Onyń aıtýynsha, jańartylǵan Negizgi zań keń qoǵamdyq dıalogtyń nátıjesinde qabyldandy jáne memlekettik bıliktiń jańa qurylymyn ǵana emes, sonymen qatar adamnyń quqyqtary, bostandyqtary men qadir-qasıetin basty qundylyq retinde aıqyndaıtyn zamanaýı konstıtýtsııalyq qaǵıdattardy bekitedi.
Іs-shara barysynda konstıtýtsııalyq jańashyldyqtardy is júzinde júzege asyrý, zańnamany odan ári jetildirý jáne qolǵa alynǵan reformalardyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý máselelerine erekshe nazar aýdaryldy.
Jandos Shaımardanovtyń aıtýynsha, jańa Konstıtýtsııa memlekettiń azamattar aldyndaǵy jaýapkershiligin kúsheıtip, ádilettilik, zań ústemdigi jáne qoǵamdyq kelisim qaǵıdattaryn ornyqtyrady. Sonymen qatar ol adamı kapıtalǵa, bilimge, ınnovatsııalarǵa jáne tsıfrlyq transformatsııaǵa negizdelgen jańa damý modeline kóshýdi aıqyndaıdy.
Kezdesý barysynda mazmundy pikirtalas ótip, qatysýshylar Qazaqstandaǵy konstıtýtsııalyq reformalardyń iske asyrylýy, eldiń saıası jańǵyrýynyń keleshegi jáne Qazaqstan men Eýropalyq Odaq arasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári damytý máseleleri boıynsha pikir almasty.
Atap aıtqanda, Eýropalyq Odaqtyń Ortalyq Azııa jónindegi arnaıy ókili Edýards Stıpraıs Qazaqstanda júrgizilip jatqan ınstıtýtsıonaldyq reformalardy júıeli túrde júzege asyrýdyń mańyzyn atap ótti. Al Eýropalyq syrtqy áreket qyzmetiniń Ortalyq Azııa basqarmasynyń basshysy Dıtmar Krıssler Prezıdenttiń Brıýsselge resmı sapary barysynda aıtylǵandaı, eýropalyq tarap Qazaqstandaǵy saıası jańǵyrý baǵytyn qoldaıtynyn jetkizdi.
Іs-shara sońynda qatysýshylar Shanyraq Dialogue alańy Qazaqstan men eýropalyq seriktester arasynda ishki damý men halyqaralyq yntymaqtastyqtyń ózekti máseleleri boıynsha ashyq sarapshylyq dıalog júrgizýge múmkindik beretin tıimdi alań bolyp qala beretinin atap ótti.
Edýards Stıpraıstiń Kazinform agenttigine bergen pikirinde Konstıtýtsııany árbir azamattyń qurmettep, saqtaýynyń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
— Qazaqstan halqyna aıtarym, jańa Konstıtýtsııany kúndelikti ómirde, bir-birińizben jáne saıasatkerlermen qarym-qatynasta basshylyqqa alyńyzdar. Demek, bári de Qazaqstan halqynyń óz qolynda, — dedi ol.
EO-nyń Ortalyq Azııa jónindegi arnaıy ókili Qazaqstandaǵy bir palataly parlament júıesi elimiz úshin áldeqaıda tıimdi ekenin de aıtty.
— Ádette eki palataly parlament júıesi tarıhı nemese memlekettik qurylymnyń erekshelikterine baılanysty qalyptasady. Mysaly, Ulybrıtanııada buryn aqsúıekterden jasaqtalǵan Lordtar palatasy jáne halyq saılaǵan Qaýymdar palatasy bar. Al Germanııada eki deńgeıli parlament júıesi jumys isteıdi: Býndestag pen Býndesrat. Munda Býndesrat federaldyq jerlerdiń múddesin bildiredi, — dedi Edýards Stıpraıs.
Qazaqstan 1990-jyldyń basynan beri ýnıtarly memleket bolyp keledi, ıaǵnı federatıvti el emes. Onyń aıtýynsha, elge saıası turǵydan alǵanda joǵarǵy palatanyń bolýy asa qajet bolǵan joq. Ol osy turǵydan júıeni ońtaılandyryp, onyń qurylymyn barynsha aıqyn etý — óte durys ári paıdaly qadam dep sanaıdy.
Jalpy, Edýards Stıpraıstyń pikirinshe, Qazaqstan qoǵamynyń, onyń saıası júıesiniń jáne tutastaı memlekettiń ornyqtylyǵyn arttyrý asa mańyzdy.
— Sondyqtan bul konstıtýtsııalyq reforma, eń aldymen, qoǵamdy nyǵaıtýǵa jáne ony bolashaqta kezdesýi múmkin kez kelgen syn-qaterge daıyn etýge baǵyttalǵan, — dedi eýropalyq dıplomat.
