Brýtsellezden saqtanýdyń joldary qandaı
ORAL. KAZINFORM — Brýtsellez – janýarlardan adamǵa juǵatyn qaýipti juqpaly aýrý. Sondyqtan onyń aldyn alýǵa erekshe mán bergen jón.
BQO sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Gúldana Kereevanyń málim etkenindeı, dert kóbinese aýyl sharýashylyǵy janýarlarymen baılanysta bolǵanda nemese termııalyq óńdeýden ótpegen sút jáne sút ónimderin tutyný arqyly juǵady.
Onyń sózine qaraǵanda, epıdemıologııalyq jaǵdaıdy taldaý nátıjesinde 2026 jyldyń alǵashqy 5 aıynda 11 adamnyń brýtsellezdi juqtyrǵany anyqtaldy. Al 2025 jyldyń osy kezeńinde 3 derek tirkelgen edi. Bul kórsetkish aýrýdyń aldyn alý sharalaryn kúsheıtýdiń mańyzdylyǵyn kórsetedi.
- Brýtsellezdiń negizgi belgilerine dene qyzýynyń kóterilýi, álsizdik, tersheńdik, býyn jáne bulshyqet aýrýlary jatady. Aýrý uzaqqa sozylyp, túrli asqynýlarǵa soqtyrýy múmkin.
Brýtsellezdiń aldyn alý úshin tek qaınatylǵan nemese pasterlengen sútti paıdalaný, sút ónimderin senimdi óndirýshilerden satyp alý qajet. Mal kútimimen aınalysatyn adamdar qorǵanysh qolǵaptary men arnaıy kıimderdi paıdalanýy tıis. Sonymen qatar aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn ýaqytyly veterınarııalyq tekserýden ótkizý mańyzdy, - deıdi G.Kereeva.
BQO veterınarııa basqarmasynan alynǵan málimetke qaraǵanda, 2026 jylǵa bekitilgen veterınarııalyq is-sharalar josparyna saı oblys boıynsha 1 005 697 bas iri qara, 1 370 299 bas qoı-eshki, 838 bas túıe jáne 214 shoshqany brýtsellezge tekserý kózdelgen.
Bes aıdyń qorytyndysymen tekserilgen 435 135 bas iri qaranyń 2 627-si aýrý bolyp shyqty nemese oblys boıynsha zaqymdaný kórsetkishi – 0,6 paıyz.
Ótken jyly osy merzimde 387 732 bas iri qaranyń 2 873-inen aýrý (0,7 paıyz) anyqtalǵan edi.
Negizgi veterınarııalyq is-sharalar josparly dıagnostıkalyq zertteýler bolyp esepteledi.
Veterınarııalyq-sanıtarııalyq qaǵıdalar talaptaryna saı jasy 12 aıdan asqan barlyq iri qara, qoı-eshki maldary brýtsellezge jylyna eki ret (kóktemde jáne kúzde), túıeler – jylyna bir ret, shoshqalar men jylqylar aýrýǵa kúdiktený bolǵan kezde zertteledi.
Janýarlardan qan synamalary alynyp, serologııalyq ádistermen zertteledi. Brýtsellezge kúdikti nemese oń nátıje kórsetken janýarlar oqshaýlanady. Qosymsha zertteýler júrgizilip, dıagnoz naqtylanady.
Veterınarııalyq-sanıtarııalyq qaǵıdalarǵa sáıkes brýtsellez anyqtalǵan mal ıeleri memlekettik veterınarııalyq-sanıtarııalyq ınspektorynyń nusqamasy negizinde 15 kúntizbelik kúnnen aspaıtyn merzim ishinde aýrý janýarlardy sanıtarııalyq soıýdy júzege asyratyn óndiris nysandaryna (et kombınaty, soıý pýnkti) tapsyrýy tıis.
Brýtsellezge shaldyqqan iri qara mal men shoshqa, túıe, jylqy etiniń ushasy men aǵzalarynda patologııalyq ózgerister bolmaǵan kezde et 12 saǵat muzdatqyshta turǵannan keıin shekteýsiz paıdalanýǵa bolady.
Aýrý qoı men eshkini sanıtarııalyq soıýdan alynǵan et pisirilgen shujyqtarǵa nemese konservilerge qaıta óńdeledi jáne mal ıesine jergilikti bıýdjet esebinen et óniminiń ár kılogramyna ortasha aılyq naryqtyq qunynyń 30 paıyzy mólsherinde ótemaqy tólenedi.
- Brýtsellezdiń aldyn alýdyń sharalarynyń biri - jeke gıgıenany saqtaý. Shıki sút pen odan jasalǵan ónimderdi paıdalanbaý, etti tolyq pisirý qajet. Brýtsellezben aýyrǵan maldardy jáne olardyń ınfektsııa juqtyrý qaýpi joǵary tólderin veterınarııalyq talaptarǵa sáıkes oqshaýlap, joıǵan abzal. Atalyq maldardy brýtsellezge toqsan saıyn júıeli túrde zertteý kerek, - delingen veterınarııa basqarmasy usynǵan jaýapta.
Eske sala keteıik, budan buryn Batys Qazaqstanda synama alynǵan 94 ónimniń 31-i talapqa saı bolmaı shyqqanyn jazǵan edik.
