Bir minber, jeti partııa: saıası partııalardyń alǵashqy pikirsaıysy qalaı ótti?
ASTANA. KAZINFORM - Saılaýaldy naýqan partııalardyń saılaýaldy baǵdarlamalary tikeleı efırde synǵa túsetin jańa kezeńge qadam basty. Jerebe, Ádep hartııasy jáne barshaǵa ortaq ashyq mıkrofon – aptanyń basty saıası keshi dál osyndaı formatta ótti.
Keshe «Qazaqstan» telearnasynda Quryltaı depýtattyǵyna úmitker jeti saıası partııanyń qatysýymen ulttyq debat uıymdastyryldy. Bul saıası doda saılaýshylarmen kezdesýlerge toly aptanyń basty oqıǵasyna aınalyp, búkil saılaý aptasynyń saıası kún tártibin aıqyndady.
Oıyn tártibi: ádildik jerebemen aıqyndaldy
Debat uıymdastyrýshylary kez kelgen ashyq pikirtalastaǵy eń basty másele – qatysýshylarǵa teń jaǵdaı jasalýyn aldyn ala sheship qoıdy. Tikeleı efır bastalar aldynda partııa ókilderi Ádep hartııasyna qol qoıyp, pikirtalas barysynda jeke basqa tıispeýge mindetteme aldy. Al sóz sóıleý kezegi efırge sanaýly mınýttar qalǵanda, qatysýshylardyń kóz aldynda kezdeısoq sandar generatory arqyly anyqtaldy. Jerebe nátıjesinde partııalar mynadaı retpen ornalasty: «Aýyl», «Baıtaq», «Ádilet», JSDP, «Aq jol», Respublica jáne Qazaqstan Halyq partııasy.
Almaty medıaortalyǵynyń stýdııasynda eki túrli ahýal toǵysty. Bir jaǵynan kameralar, júrgizýshiler men sarapshylar qatysqan tikeleı efırdiń qatań ári barynsha jınaqy atmosferasy sezilse, ekinshi jaǵynan óz kandıdattaryn qoldaýǵa kelgen partııa jaqtastary zalǵa erekshe serpin men jandy emotsııa syılady.
Adamı kapıtal – basty saıası básekeniń ózeginde
Debat moderatorlary talqylaýdyń negizgi taqyryby retinde árbir saılaýshyǵa tikeleı qatysty máseleni – adamı kapıtaldy damytý máselesin tańdady. Áńgime bilim berý, áleýmettik qoldaý, jastardyń múmkindikterin keńeıtý jáne bolashaq ekonomıkasyna qajetti kadrlardy daıarlaý tóńireginde órbidi. Partııalar ózderiniń saılaýaldy baǵdarlamalaryn tanystyrýmen ǵana shektelmeı, qaı bastamanyń tıimdi ekenin dáleldeýge tyrysty jáne stýdııadaǵy saıası qarsylastarynyń ustanymdarymen ashyq salystyrdy.
Pikirsaıysty «Aýyl» partııasy aýyldy damytý taqyrybymen bastady.
Partııa ókili Serik Egizbaevtyń aıtýynsha, qýatty memleket eń aldymen óńirlerdiń turaqty damýynan bastalady. Sondyqtan partııa aýyl jastaryna arnalǵan bilim berý kvotasyn saqtaýdy, jas mamandardy jumyspen qamtýǵa járdemdesýdi jáne aýyldyq jerde eńbek etýge nıetti azamattardy turǵyn úımen qamtamasyz etýdi usynady.
«Baıtaq» partııasy adamı kapıtal taqyrybyna ekologııa turǵysynan keldi. Nurgúl Qadyrbaevanyń pikirinshe, qoǵam densaýlyǵy qorshaǵan ortanyń jaı-kúıimen tikeleı baılanysty. Sondyqtan ekologııalyq mádenıet te saýattylyq sııaqty jas urpaqtyń tárbıesine júıeli túrde sińirilýi tıis.
«Ádilet» partııasy eń mazmundy ári qarqyndy baǵdarlamalyq ustanymdardyń birin usyndy. Partııanyń negizgi nazary bilim berý, ǵylym jáne IT salasyna qajetti kadrlar daıarlaýǵa aýdy. Renat Bekturov bilim men bilikti mamandarǵa salynatyn ınvestıtsııany el damýynyń basty qozǵaýshy kúshi retinde atap ótti. Zaldaǵy jalpy áser men kórermenderdiń daýys berý qorytyndysy boıynsha, dál osy ustanym eń senimdi ári nanymdy shyqty.
JSDP pikirtalasty áleýmettik ádilettilik taqyrybyna burdy. Tazabek Sambetbaı eńbek quqyqtaryn qorǵaý, muǵalimder, dárigerler jáne ǵalymdardyń tabysyn arttyrý máselelerine toqtalyp, áleýmettik máseleler sheshilmeıinshe ekonomıkalyq ósimniń turaqty bolýy múmkin emes ekenin aıtty.
«Aq jol» partııasy kásipkerlik áleýetti damytýǵa basymdyq berdi. Oljas Nuraldınov jastardyń turǵylyqty óńirine qaramastan óz ıdeıalaryn júzege asyrýyna teń múmkindik jasalýy qajet ekenin jetkizdi.
Respublica tehnologııalyq damý baǵytyn alǵa shyǵardy. Partııa tsıfrlyq ekonomıkany damytýǵa, jańa býyn mamandaryn daıarlaýǵa jáne óz jobalaryn iske asyrýǵa nıetti azamattardy qoldaýǵa basymdyq beretinin málimdedi.
Qazaqstan Halyq partııasy sózin áleýmettik qorǵaý máselesimen túıindedi. Partııa qoljetimdi bilim berý men medıtsınany qamtamasyz etýdi, sondaı-aq azamattardy qoldaýda memlekettiń belsendi rólin kúsheıtýdi negizgi basymdyqtardyń biri retinde atady.
Jekelegen pikirler ótkir bolǵanymen, debat barysynda shekten shyqqan málimdemeler men jeke basqa baǵyttalǵan shabýyldarǵa jol berilgen joq. Qatysýshylar bir-biriniń tulǵasyn emes, ıdeıalary men baǵdarlamalyq ustanymdaryn talqylady.
Kórermen tańdaýy: bir keshte 21 334 daýys berildi
Ulttyq debat partııalardyń pikirsaıys alańyna ǵana emes, osy saılaý naýqanyndaǵy kórermen kóńil kúıin alǵash ret keń aýqymda baǵalaýǵa múmkindik bergen mańyzdy alańǵa aınaldy. Tikeleı efır barysynda kórsetilgen QR-kod arqyly 21 334 adam daýys berdi. Saýalnamany «Qazaqstan» teleradıokorporatsııasynyń tapsyrysy boıynsha Ortalyq saılaý komıssııasy janynda akkredıttelgen «Demokratııa ınstıtýty» qaýymdastyǵy júrgizdi.
Daýys berý qorytyndysy boıynsha – «Ádilet» partııasy kórermenderdiń 67,1 paıyz daýysyn jınady.
Odan keıin «Aq jol» – 9,9 paıyz, Qazaqstan Halyq partııasy – 8,2 paıyz, «Aýyl» – 5,4 paıyz, Respublica – 4,3 paıyz, JSDP – 2,2 paıyz jáne «Baıtaq» – 2,1 paıyz kórsetkishpen ornalasty.
Al kórermenderdiń 0,8 paıyzy eshbir partııanyń ustanymy ózin sendire almaǵanyn málimdedi.
Kórermenderdiń efır barysynda áleýmettik jeliler arqyly joldaǵan saýaldarynyń qurylymy da erekshe nazar aýdartty. Suraqtardyń 40,37 paıyzy áleýmettik máselelerge arnalsa, 19,27 paıyzy ekonomıkaǵa, 16,51 paıyzy mádenıetke, 13,76 paıyzy saıasatqa jáne 10,09 paıyzy ekologııa taqyrybyna qatysty boldy. Bul kórermenderdiń eń aldymen ómir súrý sapasy men áleýmettik qorǵalýy máselelerine basymdyq bergenin kórsetti. Sonyń nátıjesinde dál osy taqyryptar kesh boıǵy pikirtalastyń negizgi ózegine aınaldy.
Óńirlerdegi úgit-nasıhat jumysy jalǵasyn tapty
Stýdııada ulttyq debat ótip jatqan sátte óńirlerdegi saılaýaldy naýqan da bir sátke toqtaǵan joq.
«Ádilet» partııasy Ulytaý jáne Aqmola oblystarynda metallýrgtermen, dárigerlermen, sportshylarmen, agrarshylarmen jáne turǵyndarmen kezdesip, otandyq óndirýshilerdi qoldaý men azyq-túlik qaýipsizdigi máselelerin talqylady.
JSDP jumyspen qamtý, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý taqyryptaryna basymdyq berdi.
«Baıtaq» qaldyqtardy qaıta óńdeý men jasyl ekonomıkany damytýǵa baǵyttalǵan ekologııalyq bastamalaryn tanystyrdy.
Qazaqstan Halyq partııasy múgedektigi bar balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylarǵa qatysty medıtsınalyq-áleýmettik saraptama júıesin jetildirýdi usyndy.
«Aýyl» aýyldyq óńirler turǵyndarymen kezdesýlerin jalǵastyrsa, «Aq jol» kásipkerlermen jáne shaǵyn bıznes ókilderimen pikir almasty.
Al Respublica óndiristi jańǵyrtý men jastar bastamalaryn qoldaý máselelerin kún tártibine shyǵardy.
Sonymen qatar kún tártibinde partııaaralyq saıası pikirtalas ta jalǵasyn tapty.
«Aq jol» partııasy Respublica-men jarııa pikirtalasty jalǵastyryp, onyń saılaýaldy baǵdarlamasyndaǵy kezekti bastamalardyń birine kúmán keltirdi. Bul joly synǵa bankterdi antıfrod-ortalyqqa mindetti túrde qosýdy kózdeıtin usynys ilikti.
Degenmen dál keshegi tikeleı efır jeti partııanyń saılaýaldy baǵdarlamalary alǵash ret bir alańda qatar salystyrylǵan mańyzdy kezeń boldy. Bul pikirsaıys saılaýshylarǵa usynylǵan Qazaqstannyń bolashaǵyna qatysty jeti túrli kózqarastyń bir-birinen naqty qalaı erekshelenetinin aıqyn kórsetti.
