Bloger me, ınternet-jýrnalıst pe?

Saıasatkerlerdiń pikirinshe, ınternet resýrstaryndaǵy áleýmettik jeliler, messendjerler sııaqty aqparattyq keńistiktiń keıbir bóligi memlekettiń baqylaýynda joq. Alaıda qazirgi kezde áleýmettik jelilerde otyrǵan blogerlerden basqa onlaın basylymdarda resmı jumys isteıtin kásibı ınternet-jýrnalıster bar. Sondyqtan eń aldymen kásibı jýrnalıster men blogerlerdiń arajigin zańmen anyqtap alý qajettiligi týyndady. Soǵan baılanysty keıbir jýrnalıst-blogerler Aqparat jáne kommýnıkatsııa mınıstrligine osyndaı usynyspen shyqty, dep jazady «Egemen Qazaqstan» basylymy. 

Búginde elektrondyq tehnıkanyń da­mýynyń arqasynda aqparat almasý aǵyny anaǵurlym artty. Álemde ınternet jelisi paıda bolǵannan bastap onda árkim óziniń jeke blogyn ashyp, aqparattar tarata bas­tady. Búginde onyń tarmaqtary tym te­reńdep ketti. Mysaly, «Tvıtter» (Twitter)  paıda bolǵannan keıin mıkro-blog­tar tipti kóbeıdi. Kez kelgen memleketke ishki, syrt­qy saıasatyn durys júrgizý úshin aq­parat taratýdyń mańyzy óte zor. Osy kú­ni ǵalamtor jelisindegi aqparattardyń qaısysy durys, qaısysy burys ekendigin bilmeı dal bolatyn jaǵdaıǵa jettik. Burynnan kele jatqan gazet, radıo, te­ledıdar sııaqty aqparat taratý kózderi eń al­dymen obektıvti, naqty, shynaıy ha­bar berýdi basty nazarda ustaıtyn. Jýrnalıstıka eń ejelgi eki mamandyqtyń biri bolyp sanalady, sondyqtan habar taratýdyń ádis-tásilderi ǵasyrlar boıy damyp, qalyptasqan. Al ǵalamtor je­li­lerinde  óz oılarymen bólisetin blogerler bul sanatqa jatpaıdy, jýrnalıstıkamen ony qatar qoıýǵa bolmaıdy. Zańger Serik­qalı Mýsınniń aıtýynsha, áleýmettik je­lilerdegi blogerlerdiń jumystaryn qa­daǵalaý múmkin emes. Olar úshin zańǵa óz­gerister engizýdiń de qajeti shamaly, óıt­keni olar qoǵamdyq pikirlerdi qalyp­tastyratyn kólemdi saraptama maqalalar jazbaıdy, tek qysqa ǵana aqparattardy taratady. 
- Óziniń jumysyn alǵa jyljytý úshin áleýmettik jelilerdi paıdalanatyn, basylymdarda isteıtin jýrnalıster bar. Qazirgi jaǵdaıda zańmen bolmasa da, ın­ternetpen jumys isteıtin kásibı jýr­na­lıster men blogerlerdi ajyratatyn túsi­nik termın jasaýdyń qajettiligi týdy. Múm­kin, ǵalamtor jelilerinde jumys is­teıtin nemese ony ınstıtýt retinde paı­dalanatyn, kásibı jýrnalıster odaǵyn qurý kerek shyǵar. Bul eksperttik deń­geıde baǵa beretin, daý-damaı týyndaǵan kezderde taldaıtyn, medıator retinde ara aǵaıyn bolatyn odaq bolar edi. Mundaı odaqqa birigý kásibı jýrnalısterge bir jaǵynan jan-jaqty qoldaý kórsetse, ekinshi jaǵynan mol tájirıbe berer edi. Ómiri, jumysy jýrnalıstıkamen baıla­nysty aqparattyq keńistikke qatysý­shy­larǵa degen senimniń artýyna múmkindik be­redi» deıdi jýrnalıst-bloger D.Krıvo­sheev.
Onyń pikirinshe, áleýmettik jelilerdi bel­sene paıdalanatyn, kásibı mamandyǵy bar, óziniń jelisinde ózekti áleýmettik má­selelerdi kóterip júrgenderdi blo­ger­ler degen jalpy ataýdan ajyratyp, ın­ter­net-jýrnalıst dep ataý kerek. Kásibı jýr­nalısterde salmaqty, emotsııasyz aqparattar berýge arnaıy bilimi de, tá­jirıbe de jetkilikti. Olar blogerler sııaq­ty emes, aqparat taratýdaǵy barlyq jaýap­kershilikti jaqsy túsinedi, zańda ja­zylǵan, jazylmaǵan erejelerdi, tár­tipti qatań saqtaıdy. 

Budan bes jyl buryn bloger de­gen­niń kim ekenin eshkim bilmeıtin, onyń nemen aınalysatynyn áli de kópshilik túsine bermeıdi. Sondyqtan jýrna­lıstıka men blogerliktiń arajigin ajy­rata bilýimiz kerek. Blogerlik - bul jýrnalıstıka emes. Mysaly, bloger joldyń ortasy oıylyp túsip ketse nemese qubyr júrgizý úshin qa­zylǵan bolsa sýretke túsirip óziniń saıtyna salady da «qala basshylyǵy jumys iste­meıdi, kólik júretin joldar tozyp ketti» dep qysqasha málimet beredi. Al jýrnalıst bolsa aldymen qalalyq at­qarý organdaryna ha­barlasyp ony kim qazdy, kim kináli jáne qashan jónde­leti­nin bilgennen keıin to­lyqtaı aq­parat beretin maqala jazady. Bloger ózi úshin jazady, avtor óziniń oqyr­man­darymen oı bó­lisedi, al jýrnalıst qa­lyń oqyrmandarǵa, jalpy aýdıtorııaǵa ar­nap jazady. Bloger - kópshilik úshin moraldyq lázzat alatyn hobbı, shamaly adamdar úshin tabys kózi, ne kórdi, sony jazady. Onyń qoly bos kez­degi ermegi, josparsyz jumys is­teıdi jáne eshkimniń aldynda esep ber­meıdi, oǵan eshkim shyǵar­mashylyq ta­laptar qoımaıdy. Ol gram­ma­tıkalyq, orfografııalyq zań­dylyqtardy da saqtaýǵa mindetti emes, aýyzeki tilde jaza beredi. Bloger bilikti maman, sa­rapshy bol­masa da óz oıyn jurtqa ta­ratyp, qate pikir týdyrýy múmkin. Al jýrnalıstıka - bul jumys, kásibı tabys kózi. Jýrnalıst re­dak­tsııanyń tapsyr­masymen kez kelgen ýaqytta aqparat alý úshin jan-jaqqa sa­parǵa shyǵýǵa daıyn bolady. Ol únemi jańa, qyzyqty aqparattar men faktilerdi jınap júredi. Jýrnalıstiń aıtqan pi­kirleri naq­ty materıaldarmen, fakti­lermen bekıdi. Sondyqtan ol eń al­dymen belgili bir fakti­lerge súıenip, taban tireıtin mate­rıaldarǵa súıenip baryp iske kirisedi. Bir sózben aıt­qanda, jýr­nalıstiń qatelesýge quqy joq, al blogerge ol bolady. 
Jýrnalıster men blogerler jumy­syn­daǵy negizgi aıyrma­shylyqtar osyn­daı. Osy jaǵynan alyp qaraǵanda ınternet-jýrnalıster men blogerler­di ajyratatyn, kimniń kim ekendigin bildi­retin termın, túsinikterdi zańmen anyqtaý kerek degen ınternet-jýr­nalısterdiń pikirleri oryndy sııaqty. Degenmen, blogerler qoǵamda óz ornyn alyp, ǵalamtor jelilerinde keńinen etek jaıyp keledi. Áleýmettik jeliler arqyly qoǵamdaǵy keı­bir burys tus­tardy aıshyqtap, keleńsiz jaǵdaılardy halyq bolyp talqylaýǵa muryndyq bol­dy. Biraq ejelden kele jatqan jýr­nalıstıka ma­mandyǵyn eshqandaı blo­gerlik jeliler almas­tyra almaıdy. Buqaralyq aqparat quraldary degeni­miz - naqty anyqtalǵan áleýmettik qyzmeti bar qoǵamdyq ınstıtýt. BAQ elde bolyp jatqan oqıǵalardan habar­dar etetin negizgi aqparat kózi, onyń ju­mysy turaqty protsess. Sondyqtan tek bu­qa­ra­lyq aqparat quraldarynda ǵana resmı aqparattar jarııalanaty­­nyn umytpa­ńyz­dar.