BQO: Jańaqalada «Qulpytastar sóıleıdi» atty jańa kitaptyń tanystyrylymy boldy (FOTO)
ORAL. QazAqparat - Jańaqala aýdany ortalyǵyndaǵy rýhanı ortalyqta aýdandyq meshittiń bas ımamy Muratbek qajy Jahatovtyń respýblıkalyq «Arys» baspasynan jaryq kórgen «Qulpytastar sóıleıdi» atty jańa kitabynyń tanystyrylymy boldy.
Osy sharaǵa Almatydan arnaıy kelgen «Arys» qorynyń prezıdenti, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Ǵarıfolla Ánes bul kitapty áli de tolyqtyryp, keıbir sýretterin qaıtadan túsirip, zamanaýı baspahana múmkindikterin paıdalana otyryp, fotoalbom retinde birneshe tilde shyǵarýǵa bolatyndyǵyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, bul - qulpytastar jóninde osyndaı kólemde respýblıkada tuńǵysh shyqqan kitap. Jalpy, qulpytastardyń tasqa basylǵan mátinin zertteıtin epıgrafııa ǵylymy, ásirese, Bashqurtstannyń Ýfa qalasynda myqty damyǵan. Eger Qazaqstanda da osyndaı zertteý jumystary qolǵa alynyp, ǵylymı negizde jınaqtar basylatyn bolsa, olardy ıÝNESKO, TÚRKІSOI arqyly taratýǵa tolyq bolady. Oǵan qosa óńirdegi tarıhı oryndardy, jer-sý ataýlaryn zerttep, jaryqqa shyǵarýdyń mańyzy zor.
Sonymen qatar Ǵ.Ánes Jańaqalada jańadan ashylǵan rýhanı ortalyqqa (munda aýdandyq ortalyqtandyrylǵan kitaphana, balalar kitaphanasy, basqa da mádenı-rýhanı mekemeler, qoǵamdyq uıymdar ornalasqan) respýblıkalyq baspalardan shyqqan qundy kitaptardy jetkizip berýge ýáde berdi.
Jańaqala aýdanynyń ákimi Lavr Haıretdınov respýblıkalyq «Arys» baspasymen shyǵarmashylyq baılanysty jalǵastyra otyryp, aldaǵy ýaqytta entsıklopedııa shyǵarý jumysy qolǵa alynatynyn málim etti. Ol úshin aýdanda arnaıy komıssııa qurylyp, Jańaqala óńiriniń arǵy-bergi tarıhyn tolyq qamtıtyn qundy derekter jınaqtalatyn bolady. Bul baǵytta «Arys» baspasynyń tájirıbesi mol. Jýyrda bul baspadan «Mańǵystaý oblysy aýyl sharýashylyǵy» atty entsıklopedııa jaryq kórdi. Bul - «Arystyń» 14-inshi entsıklopedııasy. Aýdanda qazir óz jumysyna shynaıy berilgen Amantaı Sálimovtiń jetekshilik etýimen jádigerlerdi jınap, aýdandyq murajaıdy keńeıtý isi qolǵa alynǵan. Sondaı-aq kúı anasy Dına Nurpeıisovanyń 155 jyldyǵyna oraı óner murajaıy jańǵyrtylady.
«Jaıyq Press» JShS janyndaǵy baspasóz tarıhyn zertteý ortalyǵynyń jetekshisi, jýrnalıst Qazybek Quttymuratulynyń sózine qaraǵanda, arab jazýly eskertkishter qory Parıjde saqtaýly. Musylman elderindegi osyndaı eskertkishter týraly 33 tom eńbek basylyp shyqqan. Osy rette qazaq dalasyndaǵy qulpytastar da teńdesi joq eskertkishter bolyp sanalady. Budan eki jyl buryn «Jaıyq Press» JShS bas dırektory Jantas Safýllınniń bastamasymen R.Súleımenov atyndaǵy Shyǵystaný ınstıtýtynyń tarıh ǵylymdarynyń doktory Áshirbek Mýmınov bastaǵan ǵalymdarymen birlese otyryp, oblystaǵy qulpytastardy zertteý isi qolǵa alynǵan edi. Sonyń nátıjesinde 50 qulpytasty qamtyǵan «Qulpytas syryn ashaıyq» degen shaǵyn jınaq ta basylyp shyqqan bolatyn. Al Muratbek qajynyń «Qulpytastar sóıleıdi» atty kitaby ımamdardyń jurtshylyqty ımandylyqqa baýlýmen birge ǵylymmen aınalysa alatyndyǵyn da kórsetedi. Bul ózgelerge úlgi bolsa kerek-ti.
Basqosýda belgili jýrnalıst, «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Batys Qazaqstan oblysy boıynsha menshikti tilshisi Temir Qusaıyn, eńbek ardagerleri Qabdyǵalı Tekebaev, Tynyshtyq Óteshqalıev jáne basqalary óńirde kóne eskertkishter az emestigin, ásirese, shalǵaı jerlerde qulpytastardyń qum astynda kómilip jatqandyǵyn, olardy arshyp alý qajettigin atap ótti.
Aıta keteıik, Oral, Almaty jáne Býrsa (Túrkııa) qalalaryndaǵy medrese, dinı ınstıtýttarda bilimin jetildirip, áýeli Bókeı ordasynda, keıingi jyldary Jańaqalada bas ımam qyzmetin atqaryp kele jatqan Muratbek qajy Jahatovtyń «Qulpytastar sóıleıdi» atty kitaby 350 betten turady. Aýdan ákimi L.Haıretdınovtiń alǵysózimen, shyǵystanýshy Á.Mýmınovtiń pikirimen bastalǵan kitapta Jańaqala jáne Bókeı ordasy aýdandaryndaǵy 500-deı qulpytastyń sýreti men arab qarpinen aýdarylǵan mátin-maǵynasy berilgen. Oǵan qosa avtordyń maqalalarynan da kóptegen tyń derekterdi tabýǵa bolady.
