BQO gazetteri jańartylǵan logotıppen jaryq kórdi

«Jaıyq Press» JShS bas dırektory Jantas Safýllınniń aıtýynsha, oblys ákimi Altaı Kólginovtiń tapsyrmasyna oraı memlekettik aqparattyq saıasatpen qatar baspasóz betinde óńirdegi ózekti máselelerdi qozǵap, olardy sheshý baǵytynda gazetterdiń 100 jyldyq toıy qarsańynda tyń qadamdar jasalyp otyr.

Eń aldymen oblystyq gazetterdiń logotıpteri jańartyldy. Kólemi jaǵynan burynǵyǵa qaraǵanda, kishireıtip, sonyń esebinen eki janynan jáne ústinen aqparattar salýǵa múmkindik jasaldy. 1911 jyly shyqqan «Qazaqstan» jáne odan keıin 1917 jyly jaryq kórgen «Uran» gazetiniń logotıpteri de osyndaı yqsham bolǵan eken. Qazirgi ǵalamtor jaýlap, jahandaný jamyraǵan zaman da basylymnyń ataýy, maqalalardyń ornalastyrylýy, bezendirilýi talapqa saı, jańasha bolýyn talap etedi.

Ekinshiden, qos gazet táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna jáne ózderiniń mereıtoılaryna baılanysty jańa aıdarlar ashyp, sonyń aıasynda tyń mazmundaǵy materıaldar uıymdastyrady. Mysaly, burynnan bar «Aınalaıyn», «Altyn besik», «Ardager», «Iman», «Úzilis», «Ine-jip», «Baǵban», «Balǵa-shege», «Gúldáýren» syndy betterge qosa «Hat jolǵa shaqyrady» aıdarymen jýrnalıster arnaıy issaparǵa shyǵyp, sonyń qorytyndysy boıynsha saraptap, maqala beredi. Gazetterdiń shejiresi men tarıhyna oraı «Qazaqstannan Qazaqstanǵa», «100 jyldyqqa - 100 tulǵa» aıdarymen materıaldar beriledi. «Táýelsizdik tolqynynda», «Ǵasyr jańǵyryǵy», «Oqyrman oljasy», «Myńnan bir sát» pen «Fotoaıǵaq», «100 jyl jáne bir sát», «Meniń gazetim» sekildi aıdarlar da oqyrmandy tartary anyq. Oblystyq «Prıýrale» gazetinde de «Dostoıanıe Nezavısımostı», «Uly Dala eli», «Máńgilik el», «Rovesnıkı Nezavısımostı», «Letopıs Nezavısımostı», «Letopıs Prıýralıa gazetnoı strokoı», «Vspomnım vseh poımenno», «100 let gazety v tsıfrah ı faktah», «O nıh pısala gazeta «Prıýrale», «Prıýrale» v moeı sýdbe» jáne basqa aıdarlar kórinis tappaq.

Úshinshiden, gazetterge jańa tehnologııalar engizý jobasy qarastyrylady. Bul úshin basylymdardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn odan ári nyǵaıtý jumysy qolǵa alynady. Ásirese, gazet materıaldaryn zaman talabyna sáıkes oqyrmandar nazaryna tezirek jetkizý aıryqsha nazarda bolady. Osy maqsatta gazetterdiń áleýmettik jelilerdegi paraqshalaryn damytý, jazylǵan maqala, aqparat, jańalyqtardyń sol boıda gazet saıttarynda jarııalanyp, barynsha jedel taraýyn uıymdastyrý jumystary jasalady.

Qazirgideı ǵalamtorǵa kóbirek nazar aýdarylǵan zamanda saıttar men áleýmettik jelilerdi de tıimdi paıdalanbasqa bolmaıdy. Bul rette aldymen áleýmettik jelidegi belsendilermen bas qosyp, olardyń usynys-pikirlerin eskere otyryp, tıisti sharalar alynady. Saıttardyń jumysyn jetildirip, tanymaldylyǵyn arttyrý baǵytyndaǵy ister jalǵasady. Júırik aqparattarǵa qosa beınejańalyqtardy, olardyń aýdıonusqalaryn berip otyrý qolǵa alynady. Óıtkeni keı adamdar habar, maqalalardy oqýdy qıynsynýy múmkin, sondyqtan olarǵa kórip, tyńdaýǵa múmkindik jasalady. «Oral óńiri» men «Prıýrale» gazetteriniń saıttarynda mereıtoılyq materıaldardy ornalastyrý úshin «Bizge - 100 jyl» arnaıy bólimi ashylady. Arnaıy bólimdegi materıaldar úsh bólikke toptalyp ornalastyrylady: 1) - gazet tarıhy; 2) - gazet qyzmetkerleri; 3) - mereıtoılyq materıaldar. Oǵan qosa zhaikpress.kz saıtynan qos gazettiń saıtyna shyqqan mereıtoılyq materıaldar kórinetin bólim, al áleýmettik jelide «Jaıyq Press» paraqshalarynan bólek gazettiń 100 jyldyǵyna qatysty arnaıy paraqsha ashylady. Saıtqa shyqqan materıaldar sol paraqshaǵa da ornalastyrylatyn bolady. Sebebi jańalyqtar paraqshasyna ornalastyrylǵan tarıhı materıaldardy keıin áleýmettik jeliden tabý qıyndyqqa túsedi. Al bul paraqsha áleýmettik jelidegi arhıvimiz ári tek mereıtoıdan habar beretin (tarıhı materıaldar, daıyndyq, mereıtoıdyń ótý barysy) arnaıy paraqsha bolyp qalady. Áleýmettik jelilerde gazetter tarıhyna qatysty ıntellektýaldyq oıyndar uıymdastyrý isi de qolǵa alynady. 

Turǵyndarmen tikeleı baılanysty jaqsartý maqsatynda arnaıy WhatsApp nómiri (8-707-808-48-55) iske qosyldy. Osy nómirge kez kelgen oqyrman habarlama jiberip, gazetke nemese saıtqa óz taqyrybyn usyna alady. Sonymen qatar sheshilmeı kele jatqan ózekti máselelerdi nemese oqys oqıǵalardy habarlap, sol boıynsha jýrnalısterdi issaparmen kelip, zertteý júrgizýge shaqyra alady. Bul hattan góri jedel baılanys túri bolǵandyqtan, sharanyń da neǵurlym tez alynýyna septigin tıgizedi.

Tórtinshiden, Batys Qazaqstan oblysynan shyqqan tarıhı tulǵalardy keńinen tanystyrý jumystary jalǵasady. Osy maqsatta gazet betteri men saıttarda arnaıy materıaldar serııasy jaryq kórmekshi. Bul rette Alashordanyń 100 jyldyǵyna baılanysty Alash qaıratkerleriniń ómiri men elge jasaǵan qyzmeti erekshe nazarda bolyp, kópshilikke jarııa etilmekshi. Sonyń ishinde tustastary «Abaıdan keıingi aqyn...» dep baǵalaǵan uly tulǵa, aǵartýshy, oıshyl, «Qazaqstan» men «Uran» gazetterin uıymdastyrýshylardyń biri Ǵumar Qarashtyń eki tomdyq shyǵarmalar jınaǵy 100 jyldyqqa aıryqsha tartý bolmaqshy. Munda Ǵ.Qarashtyń óleńderi, ádebı shyǵarmalary, maqalalary, kósemsózderi, pálsapalyq oı-tujyrymdary, jınaqtaǵan aýyz ádebıeti týyndylary engiziledi. Ǵumar Qarashtyń týyndylary buryn-sońdy bulaısha tolyq kólemde jaryq kórgen emes. Endeshe, bul qazaq ádebıeti men til ǵylymyna qosylǵan  eleýli úles bolmaq.

Besinshiden, sońǵy jyldary qos gazettiń tarıhyn zertteý baǵytynda kóptegen jumystar qolǵa alynyp, birneshe jınaq jaryq kórgeni belgili. Keıingi kezde tabylǵan tyń derekter bul kitaptardy jańartý qajettigin kórsetip otyr. Sondyqtan «Jaıyq Press» JShS janynan qurylǵan baspasóz tarıhyn zertteý ortalyǵy Ǵumar Qarashtyń kitabyna qosa «Oral óńiri» jáne «Prıýrale» gazetteriniń 100 jyldyǵyna oraı derekti-jylnamalyq jınaq ázirleýge kiristi. Jınaqta oblystyq gazetterdiń tarıhy, kezeńderi, ataýlary, negizgi tulǵalary, aıtýly oqıǵalar týraly derekter, qujat kóshirmeleri, kóne fotosýretter qamtylady. Kesteler, tizimder beriledi. Boljaldy kólemi 300-350 bet. Sonymen qatar 1919-1920 jyldary Orynbor qalasynda shyqqan «Ushqyn» gazetiniń tarıhyn zerttep, jınaq daıyndaý, «Jaıyq Press» JShS ǵımaratynda Baspasóz tarıhy mýzeıin uıymdastyrý kózdelýde. 2017 jyly oblystyq gazetterdiń 100 jyldyǵyna oraı respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótkizip,  oǵan elge belgili baspasóz tarıhyn zertteýshi ǵalymdardy qatystyra otyryp, sonyń qorytyndysy retinde jınaq shyǵarsaq, bul da bir keıingi urpaqqa estelik bolyp qalar edi.

Altynshydan, qos gazettiń mereıtoıyna arnalǵan sharalardy joǵary deńgeıde uıymdastyryp, ótkizýdiń mańyzy zor. Bul úshin gazet bedelin odan ári kóterý baǵytynda oblys ortalyǵyndaǵy irgeli mekeme-kásiporyndar men aýdan-aýyldarda «Oral óńiri»  men «Prıýrale» gazetteriniń kúnin ótkizý arqyly jurtshylyq nazaryn aýdarý jumystary atqarylady. Ǵasyrlyq toıdy laıyqty atap ótý úshin óńirdegi jetekshi kompanııa, kásiporyndarmen tıimdi baılanys ornatý udaıy nazarda bolmaq.

«Jetinshiden, oblystaǵy mekeme-uıymdarmen birlese otyryp, birneshe baǵytta sharalar uıymdastyrý oılastyrylýda. Atap aıtqanda, oblystyq basqarmalarmen birge barlyq mektepterdiń qatysýymen óńir shejiresin jınaqtaý maqsatynda tarıhı-tanymdyq ekspedıtsııa, oblys oqýshylary arasynda jeńil atletıkadan jarys, qalada velosherý, zııaly qaýym ókilderi men óńir ónerpazdarynyń qatysýymen belgili aqyn Qaırat Jumaǵalıev atynda shyǵarmashylyq baıqaý, ómirden erte ketken áriptesimiz, fotosýretshi Medet Dosymovty eske alýǵa arnalǵan fotobaıqaý, oblystaǵy BAQ ókilderi arasynda sporttyq saıystar jáne basqa sharalar kún tártibinde tur. Jastardy gazetti turaqty oqýǵa tartý úshin jastar aýdıtorııasyna arnalǵan «Gúldáýren», «Stýdent», «Juldyzdar» beti jıirek shyǵyp, «Jastyq shaqtyń jarqyn sáti» atty fotokonkýrs uıymdastyrylyp, bolashaq eresek oqyrmandar tolqynyn qalyptastyrý úshin balalarmen jumysty onan ári jandandyryp, dástúrli balalar shyǵarmashylyǵyna arnalǵan baıqaý jalǵasady. Sondaı-aq 100 jyldyq aıasynda «Eń elgezek mekeme» atalymy boıynsha redaktsııanyń saýal-hattaryna tez jaýap beretin mekeme-kásiporyn basshylyǵy, «Eń belsendi avtor» atalymy boıynsha el ishindegi eń belsendi avtorlar marapattalatyn bolady. Redaktsııa ardagerlerimen baılanysty jetildirip, gazet tarıhynan syr sherter taǵylymdy maqala-materıaldar men tartymdy fotolardy jarııalap otyrý nazarda bolmaq. Qazaqstannyń kórshi oblystyq gazetterimen bet almasý, balalar úıi túlekterine, múgedek balalarǵa qaıyrymdylyq sharasyn uıymdastyrý jáne basqa myń-san jumystar kezegimen atqaryla bermek», dedi J.Safýllın.