BQO-da saıası qýǵyn-súrgin jyldary myńnan astam adam atylǵan
ORAL. QazAqparat - Batys Qazaqstan oblysynda 1937-1938 jyldary 1789 adam saıası qýǵyn-súrginge ushyrap, sonyń 1025-i atylǵan. Bul týraly 31 mamyr - Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúnine oraı BQO ishki ister departamentinde ashylǵan derekti kórme barysynda málim etildi, dep habarlaıdy «QazAqparat» tilshisi.
BQO ІІD bastyǵynyń orynbasary, polıtsııa podpolkovnıgi Baǵdar Ábýovtiń aıtýynsha, 1921-1954 jyldary aralyǵynda burynǵy Keńes Odaǵynda sottalǵan adamdardyń sany 3 mln. 777 myńǵa jetip, sonyń ishinde 642 myńdaıy eń qatań jazaǵa tartylǵan. Bul - ashtyqtan kóz jumǵandardy qospaǵandaǵy derekter. Goloşekın qoldan jasaǵan ashtyq saldarynan mıllıonnan astam qazaq qyrylǵany málim. Sondaı-aq bul tizimge Qazaqstanǵa kúshtep qonys aýdarylyp, keıin qazaǵa ushyraǵan adamdar engizilgen joq. Sol jyldary Qazaqstanǵa mıllıondaǵan keńes azamattary, tutas ulttar deportatsııalandy. Elimiz boıynsha 953 lager men oryndar jumys jasady. 1937-1938 jyldardyń ózinde ǵana respýblıkamyzda 100 myńnan astam adam zańsyz sottalyp, 25 myńdaıy atý jazasyna kesildi.
Saıası qýǵyn-súrgin qurbandary týraly aqparatty anaǵurlym qoljetimdi etý jáne esimderin este saqtaý, olardyń otbasylarynyń tarıhyn qaıta qalpyna keltirýge kómek kórsetý úshin Іshki ister mınıstrliginiń veb-portalynda (https://mvd.gov.kz ) áleýmettik mańyzy bar «Memorıal» servısi jasaldy. BQO ІІD aqparattyq-taldaý ortalyǵynyń bastyǵy, polıtsııa podpolkovnıgi Tanzılıa Dáýletovanyń sózine qaraǵanda, 2014 jyly ishki ister organdary ulttyq qaýipsizdik organdarynan sot organdarymen aqtalǵan repressııaǵa ushyraǵan azamattarǵa qatysty qylmystyq ister, sonymen qatar Uly Otan soǵysy kezinde tutqynǵa túsip, Germanııadan kelgen burynǵy KSRO azamattary týraly iriktelgen, trofeılik materıaldardy qabyldady. Mysaly, qýǵyn-súrginge ushyraǵan qazaqtyń tuńǵysh rejısseri, dramatýrg, ulttyq kásibı teatr óneriniń negizin qalaýshylardyń biri, Qazaqstannyń halyq ártisi Jumat Shanınniń qylmystyq isi qabyldandy. 1936-1937 jyldary Jumat Shanın Oral qalasynda mýzykalyq-drama teatryn qurýǵa atsalysqan jáne oǵan basshylyq etken. Sondaı-aq arnaıy memlekettik muraǵattyń jáne onyń aýmaqtyq bólinisterinde saqtalǵan RSFKR QK-niń 58-59-baptary boıynsha jáne basqa da odaqtas respýblıkalardyń QK-niń baptaryna sáıkes (memlekettik qylmystary men kontrrevolıýtsııalyq áreketteri úshin) ártúrli jazalaý merzimderine sottalǵan adamdardyń qylmystyq isterinen alynǵan málimetter qosyldy.
«Memorıalǵa» qýǵyn-súrginge ushyraǵan barlyǵy 8 594 adamǵa qatysty aqparat engizildi. Tek 2015 jyldyń ózinde qýǵyn-súrginge ushyraǵan adamdardyń týystarynan, ǵalym-zertteýshilerden, qoǵamdyq uıymdardan, murajaılar men memlekettik organdardan, rýhanı birlestik ókilderinen, sondaı-aq, «Qazaqfılm» kınostýdııasynan 33 ótinish pen suraý salýlar kelip tústi. Bul úrdis kúni búgin de jalǵasýda. Mundaı derekter tarıhshy-ǵalymdar, jýrnalıster ǵana emes, týystarynyń taǵdyry týraly málimetter izdegen myńdaǵan adamdar úshin de qajet. Aqtalǵan azamattar nemese olardyń ókilderi qaıtys bolǵan jaǵdaıda sol kisilerdiń týystary qylmystyq isterdiń protsestik emes sıpattaǵy qujattarymen tanysýǵa, sondaı-aq iste saqtalǵan qoljazbalaryn, fotosýretterin jáne ózge de jeke qujattaryn nemese olardyń kóshirmelerin alýǵa quqyǵy bar.
2014 jyly Batys Qazaqstan oblysynyń ishki ister departamentine Ulttyq qaýipsizdik komıteti departamentinen aqtaýǵa jatqyzylmaıtyn adamdardyń, qýǵyn-súrginge ushyraǵan azamattardyń, sot organdary tarapynan aqtalǵan adamdardyń jeke isteri, Uly Otan soǵysy kezinde tutqynda bolǵan burynǵy KSRO keńes áskerleri týraly materıaldar qabyldandy.
Atalmysh shara maqsaty da - saıası qýǵyn-súrgin qurbandary týraly estelikti jańǵyrtyp, olar týraly aqparat alǵysy keletin otbasy múshelerine kómek kórsetý, muraǵat qorynda osyndaı derekter bar ekenin azamattarǵa keńinen túsindirý
