BQO-da eńbek zańnamasynyń buzylý derekteri boıynsha túsken ótinishter sany artyp otyr
ORAL. KAZINFORM — Batys Qazaqstan oblysynda jyl basynan beri eńbek zańnamasynyń buzylý derekteri jáne normalaryn túsindirý boıynsha BQO boıynsha eńbek ınspektsııasy departamentine 2 049 ótinish tústi.
Departament basshysy Asylulan Dosjanovtyń óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmeti alańynda ótken brıfıngte málim etkenindeı, bul ótken jylǵy osy kezdegiden (1 090) 88 paıyzǵa kóp.
Asylulan Tursynulynyń sózine qaraǵanda, sonyń ishinde jeke adamdar 1 970 (2025 jyly osy merzimde — 1 038), zańdy tulǵalar 79 (52) ótinish bergen.
— Ótinishterde negizinen jalaqy jáne ózge de tólemderdiń ýaqytyly jáne tolyq tólenbeýi, jumystan bosatý, tártiptik jaza qoldaný, jyl saıynǵy aqyly eńbek demalysyn berýge qatysty máseleler kóterilgen. Sáıkesinshe ótinishter sanynyń ósýine baılanysty bıyl tekserý is-sharalarynyń sany da artty, — deıdi A.Dosjanov.
Onyń aıtýynsha, bıyl memlekettik eńbek ınspektorlary 161 kásiporyn-uıymdy teksergen, bul ótken jylǵydan (117) 38 paıyzǵa artyq.
Tekserý barysynda 191 zań buzý anyqtalsa (2025 jyly — 139), sonyń 170-i (130) eńbek qatynastary, 21-i (9) eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý salasynyń úlesine tıedi.
Departament derekterine sáıkes anyqtalǵan zań buzý boıynsha 134 uıǵarym (91) berilip, 12,023 mln teńge somasyna 58 aıyppul salyndy (10,557 mln teńge). Sondaı-aq 1 eskertý jasaldy.
A.Dosjanovtyń málimdeýinshe, búgingi tańda birqatar kúrdeli máseleler ózekti bolyp otyr.
Eńbek salasyndaǵy negizgi máselelerdiń biri — beıresmı eńbek qatynastary: jumyskerlerdi eńbek shartyn jasaspaı, jumysqa jiberý, sondaı-aq jalaqynyń bir bóligin «konvertpen» tóleý. Mundaı derekter, ásirese, shaǵyn kásipkerlik sýbektileri arasynda, onyń ishinde jeke kásipkerlerde, sharýa qojalyqtarynda jáne jaýapkershiligi shekteýli seriktestikterde kezdesedi.
Eńbek kodeksiniń normalaryna sáıkes, jumys berýshi jumysqa qabyldaý kezinde jumyskermen eńbek zańnamasynda belgilengen tártippen eńbek shartyn jasasýǵa mindetti.
Jumysqa jiberý tek eńbek sharty jasalǵannan keıin ǵana júzege asyrylady.
Nelikten eńbek qatynastaryn resmı túrde rásimdeý sonshalyqty mańyzdy? Eń aldymen eńbek sharty jumyskerdiń ózin qorǵaıdy.
Resmı túrde jumysqa ornalasqan kezde jumyskerdiń eńbek fýnktsııasy, eńbek jaǵdaılary men jalaqy mólsheri, jumys ýaqyty men demalys ýaqytynyń rejımi, taraptardyń quqyqtary men mindetteri naqty aıqyndalady.
Al eńbek qatynastary rásimdelmegen jaǵdaıda jumysker birqatar táýekelderge tap bolady.
Birinshiden, tıesili jalaqyny tolyq almaý qaýpi týyndaıdy.
Ekinshiden, beıresmı jumyspen qamtylý mindetti zeınetaqy jáne áleýmettik tólemderdiń bolmaýyna nemese tıisti deńgeıde aýdarylmaýyna ákelýi múmkin.
Úshinshiden, jumyskerde eńbek ótilin jáne atqarylǵan jumystyń sıpatyn rastaýda qıyndyqtar týyndaıdy.
Tórtinshiden, jyl saıynǵy aqyly eńbek demalysyna, ýaqytsha eńbekke jaramsyzdyqqa, ótemaqy tólemderine jáne ózge de eńbek kepildikterine qatysty máseleler paıda bolýy yqtımal.
Ásirese, bul másele óndiristegi jazataıym oqıǵa nemese kásiptik aýrý oryn alǵan jaǵdaıda asa ózekti. Óıtkeni eńbek qatynastarynyń tıisti túrde rásimdelmeýi jáne mindetti tólemderdiń bolmaýy jumyskerdiń quqyqtaryn rastaýdy jáne zańnamada kózdelgen tólemder men kepildikterdi alýdy edáýir qıyndatady.
— Eńbek shartynsyz jumysqa jiberý tek jumysker úshin ǵana emes, jumys berýshi úshin de teris saldarǵa ákeledi. Eńbek shartyn jasaspaı, adamdy jumysqa jibergeni úshin Qazaqstan Respýblıkasy Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 86-babyna sáıkes ákimshilik jaýapkershilik kózdelgen, — dep qosty A.Dosjanov.
Eske sala keteıik, budan buryn BQO-da eńbek ınspektorlarynyń tekserýi nátıjesinde 235 zań buzý anyqtalǵanyn jazǵan edik.
