Bızneske qatysty jańa talaptar belgilenbek: AEA jumysynda ne ózgeredi
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstanda arnaıy ekonomıkalyq jáne ındýstrııalyq aımaqtardyń jumys isteý qaǵıdalaryna ózgerister engizýdi josparlap otyr. Bul ózgerister qatysýshylardy tirkeý protsesine, jer ýchaskelerin bólýge, ınvestıtsııalyq jobalardy irikteýge, sondaı-aq kásiporyndardyń óz mindettemelerin oryndaýyn baqylaýǵa qatysty bolmaq.
Munymen qosa, basqarýshy kompanııalar aımaqtardaǵy qyzmet, tartylǵan ınvestıtsııalar jáne qurylǵan jumys oryndary týraly tolyǵyraq eseptilik usynatyn bolady.
AEA qatysýshylaryn tirkeý tártibi ózgeredi
Ózgeristerdiń biri arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar (AEA) qatysýshylarynyń biryńǵaı tizilimin júrgizýge qatysty. Endi onda tek AEA qatysýshylary týraly ǵana aqparat qamtylady. Burynǵy erejeler boıynsha qoldanysta bolǵan, beıindi emes qyzmet túrin júzege asyratyndarǵa arnalǵan jeke tizilim joıylady.
Bul biryńǵaı tizilimdi qalyptastyrýǵa jáne júrgizýge Biryńǵaı úılestirý ortalyǵy jaýapty bolady. Aqparat elektrondy formatta qazaq jáne orys tilderinde qoljetimdi bolady.
Arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń basqarýshy kompanııasy qyzmetti júzege asyrý týraly shart jasalǵan kezden bastap kelesi jumys kúninen keshiktirmeı biryńǵaı úılestirý ortalyǵyna qyzmetti júzege asyrý týraly sharttyń kóshirmesin jiberedi jáne biryńǵaı úılestirý ortalyǵynyń ınternet-resýrsynda shart jasasý týraly aqparatty ornalastyrady.
Biryńǵaı úılestirý ortalyǵy tıisti sharttyń kóshirmesin alǵannan keıin bes jumys kúni ishinde ótinish berýshi týraly málimetterdi arnaıy ekonomıkalyq aımaqtarǵa qatysýshylardyń biryńǵaı tizilimine engizedi jáne adamnyń arnaıy ekonomıkalyq aımaqqa qatysýshy retinde tirkelgenin kýálandyratyn kýálik beredi.
Tizilimdegi aqparat aımaqtyń ataýy nemese qatysýshyǵa qatysty málimetter ózgergende, qosymsha kelisimder jasalǵanda nemese kelisimshart buzylǵan jaǵdaıda jańartylady.
Qatysýshy mártebesin alý úshin qosymsha talaptar engiziledi
Ózgerister arnaıy ekonomıkalyq jáne ındýstrııalyq aımaqtarǵa ornalasýǵa nıetti jobalardy irikteý protsesine de qatysty bolady.
Talap etiletin qujattardyń standartty tizbesine qosa, ótinim berýshiler ózderiniń óndiristik qýattylyq teńgerimine qatysty oń baǵalaý qorytyndysyn usynýy qajet. Bul baǵalaý jobanyń belgilengen baǵalaý ádistemesine sáıkestigin rastaýy tıis.
Negizgi irikteý krıterııleri de jańartyldy. Atap aıtqanda, ótinish berýshiler bank aldynda qaryz boıynsha merzimi ótken mindettemeleri, salyqtar nemese memlekettik bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder boıynsha ótelmegen bereshekteriniń joqtyǵyn rastaýy qajet.
Óńdeý salasyndaǵy jobalarǵa qosymsha talaptar qoldanylady. Atap aıtqanda, Qazaqstanda múldem óndirilmeıtin nemese ishki suranysty qanaǵattandyrýǵa baǵyttalǵanymen, jetkiliksiz kólemde óndiriletin taýarlardyń óndirisine qatysty.
Sáıkesinshe, jobalardy irikteý barysynda ınvestordyń kapıtal salýǵa daıyndyǵy ǵana emes, sonymen qatar onyń óndirisiniń ishki naryq qajettilikterine qanshalyqty sáıkes keletini de eskeriledi.
Investorlar úshin jobany iske asyrý kestesi belgilenedi
Mańyzdy jańa sharalardyń biri ınvestıtsııalyq jobalardy júzege asyrý merzimderiniń saqtalýyn baqylaýǵa qatysty.
Arnaıy ekonomıkalyq aımaqtarǵa qatysýshylarmen jasalatyn kelisimsharttarǵa jobany iske asyrý kestesi engiziledi. Bul keste ınvestıtsııalardy salýdy, jobalaý jumystaryn, qurylys júrgizýdi jáne nysandardy paıdalanýǵa berýdi qamtıtyn bolady.
Qujatta ınvestıtsııa kólemi kórsetilip, olardy júzege asyrý kezeńderi ár toqsandyq boıynsha bólip kórsetilýi tıis. Sondaı-aq, qurylys jumystaryn jáne óndiriske qatysty is-sharalardy aıaqtaý merzimderi de jeke belgilenedi.
Bul rette kestede osy talaptar eskeriledi:
- jobalyq-smetalyq qujattamany ázirleý;
- vedomstvodan tys keshendi saraptamanyń qorytyndysyn alý;
- ınjenerlik-kommýnıkatsııalyq ınfraqurylymdy júrgizý;
- ǵımarattar men qurylystar salý;
- jabdyqty montajdaý jáne ornatý;
- iske qosý jumystary;
- nysandy paıdalanýǵa berý jáne personaldy oqytý.
Arnaıy ekonomıkalyq aımaq qatysýshylary jobany iske asyrýdyń búkil kezeńi ishinde joba kestesine úsh retten artyq emes ózgeris engize alady. Merzimderge mundaı túzetýler engizýge tek aldyńǵy kezeńder boıynsha mindettemeler oryndalǵan jaǵdaıda ǵana ruqsat etiledi.
Sonymen qatar, eger qatysýshy joba kezeńderin aıaqtaýdy dáleldi sebepsiz úsh kúntizbelik aıdan astam ýaqytqa keshiktirse, kelisim toqtatylýy múmkin.
Jer ýchaskelerin paıdalaný
Jer ýchaskelerin jalǵa alý jáne qosalqy jalǵa berý erejeleri de naqtylanyp jatyr. Atap aıtqanda, basqarýshy kompanııalar qosalqy jalǵa berý sharttaryn arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar (AEA) men ındýstrııalyq aımaqtardyń qatysýshylarymen ǵana emes, sonymen qatar qosalqy qyzmet túrlerimen aınalysatyn sýbektilermen de bekite alatyn bolady.
Budan bólek, aýmaqty bólýge qatysty shekteýler belgilengen. Atap aıtqanda, arnaıy ekonomıkalyq aımaq ishinde qosalqy qyzmet túrlerine arnalǵan aýmaq jalpy aýmaqtyń 20%-ynan aspaýy tıis.
Munymen qosa, AEA qatysýshylaryna óńdeý ónerkásibi salasyndaǵy jobalardy iske asyrý úshin berilgen, óndiristik alańǵa kirmeıtin aýmaqtyń alańy óndiristik alańnyń otyz paıyzynan aspaýǵa tıis.
Aıta keteıik, jańa ereje bıylǵy 29 qarashada kúshine enedi.
Buǵan deıin AEA-lardy damytýdyń jańa modeli ázirlenip jatqanyn jazǵan edik.