Bizdiń elden de myqty fýtbolshy shyǵaryna kámil senemin - Qaırat Adambekov

fýtbol qaýymdastyǵynyń tehnıkalyq dırektory Qaırat Adambekovpen suhbattasqan edik.

- Qaırat Іlııasuly, jaqynda ǵana aıaqtalǵan álem birinshiligi týraly kózqarasyńyzdy aıtyp ótseńiz...

- Eń birinshiden men búkil qazaqstandyqtardy quttyqtaǵym keledi. Sebebi, elimizde maýsymnyń 11-inen bastap shildeniń 11-ine deıin barlyq matchtardy qaldyrmaı kórýge jaǵdaı jasaldy. Bundaı múmkinshilikter barlyq elderde oryndalyp jatqan joq. Mysaly kórshiles ózbek, qyrǵyz elderi azamattary oıyndardy Qazaqstanǵa kelip tamashalaýǵa májbúr boldy. Bul oraıda QFO-nyń atqarǵan eren eńbegin baǵalaǵanymyz jón. Sonymen qatar, demeýshilik kórsetken «Alıans bankine», «LG» kompanııasyna, aqparattyq demeý bildirgen «Habar», «El arna» telearnalaryna jáne t. b. qoldaý kórsetýshilerge kóp alǵys aıtamyz. Ár oıynnyń tikeleı habarlamalarynan soń, ótken kezdesýlerge taldaý jasalyp otyrdy.

Bul álem birinshiliginiń erekshelikterine keletin bolsaq, ony Afrıka qurlyǵynda ótkizýdi FIFA prezıdenti Zep Blatter kóp ýaqyttan beri josparlap kele jatqan ıgi is edi. Ol bastamasy, minekeı, júzege asty.

Jalpy, Afrıka qurlyǵyn alyp qaraıtyn bolsaq, ondaǵy elderde ekonomıkalyq, áleýmettik jaǵynan qanshama túıtkildi, sheshilmeı jatqan máseleler bar. Soǵan qaramastan, FIFA qaýymdastyǵynyń sheshimi boıynsha uıymdastyrylǵan bul baıraqty báseke búkil qara qurlyq elderindegi fýtboldyń damýyna, halyqtarynyń fýtbolǵa degen qyzyǵýshylyǵyn onan ári arttyrýǵa baǵyttalǵan shara. Osy aıtýly jarystyń ótkizilýi nátıjesinde syıymdylyǵy 30 myń men 80 myń aralyǵyndaǵy úlken-úlken stadıondar salyndy. Sonyń arqasynda, jasóspirimder arasynda fýtbol damýynyń keń qanat jaıýyna mol múmkindikter jasalyp otyr.

Bul álem birinshiliginiń bir ereksheligi, burynǵy juldyz bop sanalatyn keı quramalardyń jarys jolynan erte shyǵyp qalýy. Sonymen birge, álemdik fýtbol juldyzdarynyń da osy oıyndarda óz dárejesinde óner kórsete almaýy. Mysal retinde komanda sapyna biryńǵaı juldyzdardy jınaǵan Frantsııa, Anglııa quramalaryn aıtýǵa bolady. Frantsııa quramasy oıyn barysyndaǵy ishinara túsinistiktiń álsizdiginen nashar oıyn kórsetti. Oǵan qosa, birinen biri ótken ylǵı juldyzdarmen bapkerdiń durys jattyǵý jumystaryn júrgize almaýy da bul komandanyń aqyr sońynda birinshiliktegi óz kezeńin erte aıaqtaýyna ákep soqty.

Jáne kerisinshe, osy jarys jolynda kórermenderge ádemi oıyn órnegin kórsete bilgen, ujymdyq oıyn úlgisin de jaqsy tanyta bilgen qurama esebinde Germanııany ataýǵa bolady. Dodaǵa quramadaǵy jetekshi oıynshy Mıhaıl Ballaktyń jaraqatyna baılanysty qatysa almaýy sebepti, fýtbol sarapshylarynyń kóbisi nemisterdiń múmkindigi múldem az degen boljam jasaǵan edi. Biraq, olar álemdik deńgeıin saqtap, qurama sapyna Mıýller, Ózel sııaqty jas talanttardy alyp, nemis fýtbolynyń jańa sapaǵa kóshkenin kórsetti. Sonyń arqasynda Anglııa, Argentına sekildi alpaýyt komandalardy iri eseppen shań qaptyrdy. Sol sekildi, Ýrýgvaıdy da eshkim jartylaı fınalǵa shyǵady dep kútpegen bolatyn. Bul degenińiz álemdik aıaqdop óneriniń kúnnen-kúnge jańaryp kele jatqanyn dáleldeıdi.

- Osy álem chempıonatynyń qorytyndy nátıjeleri boıynsha Qazaqstan fýtbolyna qandaı sabaqtar alýǵa bolady?

- Aıaqtalyp otyrǵan álem chempıonatynan Qazaqstan fýtbolyna alar sabaq kóp. Eń bastysy, jasóspirimder arasynda nasıhatty kúsheıtýimiz kerek. Mysaly, Afrıka qurlyǵynan qanshama fýtbol juldyzdary shyqty: Dıdıe Drogba, Salomon Kolý, aǵaıyndy Týreler t.b. Ol - bala kezden fýtbolmen turaqty aınalysýdyń nátıjesi. Biraq ta olar óz elderindegi áleýmettik qıynshylyqtar saldarynan basqa, damyǵan memleketterde, kóbisi aǵylshyn premer-lıgasynda oınaıdy. Al olardy bir mezette jınap alyp, kúshti komanda jasap shyǵarý múmkin emes jaǵdaı. Quramynda qansha juldyzdar bolǵanmenen, Afrıkalyq komandalardyń qarsylastaryna ese jiberýiniń sebebin osydan qaraýǵa boldady.

Bizdiń el qazirgi tańda eýropalyq standarttarǵa saı fýtbol qalyptastyrýǵa talpynyp keledi. Munda eń bastysy amal, aıla-tásilderge asa mán beriledi. Álem kýbogin jeńip alǵan Ispanııa quramasy oıynyn alyp qarańyz. Jekeleı alǵanda alyp bara jatqan sheberlikteri sonsha joǵary emes. Degenmen, komandalyq oıyn, ıaǵnı ujymdyq oıynnyń ozyq úlgisin jasaı bilgendikten olar osyndaı jetistikke jetti. Baıqaǵan bolsańyzdar, Latyn Amerıkasy elderi shetinen jaryspen erte qosh aıtysty. Brazılııanyń Gollandııadan utylýy jáne Argentına quramasynyń Germanııadan oısyraı jeńilýi osy ujymdyq oıynnyń nátıjesi ekeni sózsiz. Osydan kelip, bizge negizinen eýropalyq mamandardyń sabaǵyn alýymyz kerektigin jete túsinemiz.

- Elimizdegi jastar men jasóspirimder arasynda fýtboldyń nasıhattalýy, damytylýy qalaı júrip jatyr?

- Qazirgi tańda fýtboldyń nasıhattalýy men damytylýy elimizdiń barlyq aımaqtarynda qarqyndy júrip jatyr dep aıtýǵa bolady. Búginde árbir qalada birneshe shaǵyn, jasandy alańdar salynǵan. Biraq, bul azdyq etedi.

Osy máselelerdi saralaı kele, biz elimizdiń orta mektepterinde arnaıy fýtbol sabaǵyn engizýdi josparlap otyrmyz. Mundaı tájirıbeler búginge deıin Reseıde, Ýkraınada, Belarýsta, t.b. eýropa elderinde qoldanylyp keledi. Biz fýtboldy arnaıy sabaq etip engizý arqyly qyzyǵýshy jas jetkinshekterdi bala kúninen tárbıeleı bastaýdy kózdep otyrmyz. Sonyń nátıjesinde, bolashaqta sporttyq beıimdiligi joǵary naǵyz aıaqdopshylar shyǵatyn bolady.

Keıde Qazaqstannyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy Afrıka elderinen áldeqaıda joǵary. Biraq bizdiń fýtbol olardan nege tómen degen áńgimeler týyndap jatady. Bul máselede afrıkalyqtardyń genetıkalyq jaratylysynyń fýtbol oınaýǵa qolaılylyǵyn nazarǵa alýymyz kerek. Sonymen birge, olarda ǵylym-bilim bizdegideı kúshti emes. Sondyqtan, balalar jas kúninen fýtbolǵa daǵdylanyp, tárbıelenip ósedi. Al bizde áleýmettik máselede mol múmkinshilik bar. Tek bala kezinen daıyndap ósirsek, bizde de myqty fýtbolshy shyǵatynyna men kámil senemin.

- Jalpy, fýtboldyń jaqsarýy úshin bapkerlerdiń orny erekshe. Al bizdiń eldegi bapkerlerimizdiń biliktiligi qandaı?

- Bizdiń elde 2004 jyldan beri eýropalyq standarttardy qamtıtyn halyqaralyq «A-V-RRO» baǵdarlamasy boıynsha bapkerlerge biliktilik arttyrý semınarlary ótkizilip turady. Ol úshin ár klýb bapker úshin aqshasyn tóleıdi. Sol boıynsha, elimizdiń jastar komandalarynyń bapkerleri, birinshi lıga bapkerleri jáne premer-lıga bapkerleri óz bilimderin shyńdaýda. Jyl sońynda sáıkesinshe emtıhandaryn tapsyrady. Emtıhandaryn sátti tapsyrǵan jaǵdaıda olarǵa arnaıy dıplomdar beriledi.

Byltyr jeltoqsan aıynyń sońynda halyqaralyq búkil eýropalyq standarttardy qamtıtyn «RRO» baǵdarlamasynyń grantyn jeńip alǵanbyz. Sonan beri osy baǵdarlama aıasynda 100-den asa bapker «V» kategorııasynan, 57 bapker «A» kategorııasynan ótti. Al «RRO» kategorııasyn ázirge 12 adam ıgerdi. Onyń ishinde 4 bapker dıplomyn ıelenip úlgerdi. Al qalǵandary jaqynda ǵana emtıhan tapsyryp qoıdy. Kaǵazdaryn ÝEFA-nyń saraptama ortalyǵyna jiberdik. Onyń qorytyndylary aldaǵy ýaqytta belgili bolady.

- Osy chempıonat basyndaǵy toptyq kezeńde Qazaqstan quramasy Ýkraına, Belarýs jáne aǵylshyndarmen bir topqa túsip, óz álinshe óner kórsetkeni belgili. Aldaǵy Eýropa birinshiligine daıyndyǵymyz qandaı?

- Ózderińizge belgili, qazirgi quramamyz Arno Paıpers kezindegi quramynan tolyq jańartylǵan. Qazirgi bapkerimiz kele sala osyndaı jańalyq engizdi. Osy rette Qazaqstan fýtbolynyń da jańa satyǵa kóterilip kele jatqanyn aıta alamyz. Nemis bapkeri Bernd Shtork Ulttyq quramany jańa tolqyn - jas býyndarmen tolyqtyryp, jańartty. Olar da óz kezeginde sheberlikterin baıqatýda. «Ýemblıde» Djeıms qaqpasyna Kókeevtiń dop soǵýy, Ýkraınamen ótken keremet oıyndar, taǵy sol sııaqty nátıjeler kórinis berýde. Aıta ketetin bir jaıt bar: biz nemis mamanymen kelisim shartqa otyrar kezde aldaǵy Eýropa birinshiliginiń toptyq kezeńinde Ulttyq quramamyz keminde 3 upaı oljalaýǵa tıis. Bul shartymyzdy oryndaýǵa ýáde bergen Shtork senimdi aqtaıdy dep senemiz.

- Biz de soǵan seneıik. Áńgimeńizge rahmet!