Bıyl Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynyń taǵy da 148 terezesin ashý josparlanýda

Osylaısha өңirlerdiң tұrғyndary aýdan ortalyқtaryna shyқpaı-aқ, HҚKO қyzmetin ala alady. Sonymen birge eldiң barlyқ tұrғyndaryna memlekettik қyzmetterge teң koljetimdilikti қamtamasyz etýge baғyttalғan sharalar қabyldanýda» Mәjilis depýtaty Gүlnәr Seıtmaғambetovaғa Premer-mınıstr Kәrim Mәsimovten kelgen jaýapta osylaı atap өtilgen, dep habarlaıdy ҚazAқparat. Aıta ketý kerek, depýtat jeltoқsan aıynda Үkimet basshysyna saýal joldaғan bolatyn. Jýyrda sol saýalғa Premer-mınıstrden jaýap keldi. Әýeli depýtat G.Seıtmaғambetovanyң saýalyna toқtalsaқ, halyққa қyzmet kөrsetý mәselelerin jaқsartý maқsatynda birқatar өzgerister engizilip jatқanyn jazady. «Halyққa қyzmet kөrsetý ortalyқtary (HҚKO) kemshiliksiz bolmasa da, iri қalalarda өziniң tıimdiligin kөrsetip jatқany baspasөzderde, halyқpen kezdesýlerde aıtylyp jүr. Biraқ osy HҚKO-nyң aýdandardaғy қyzmeti kerisinshe, bұrynғy jaғdaıdan keri ketýshilik bolyp shyқty. Mұny biz jaқynda өңirlerdi aralaғan kezde kөzimizdi jetkizip қaıttyқ. Saılaýshylarmen kezdesýlerde osy HҚKO қyzmetteriniң tıimsizdigine baılanysty shaғym өte kөp aıtyldy. ıAғnı, osy saladaғy өzgeristerdi engizer aldynda onyң halyққa tıgizer әserleri jan-jaқty tereң zerdelenbegen, jergilikti jerlerdiң erekshelikteri eskerilmegen. Aıtalyқ, aýyl әkiminiң fýnktsııasyndaғy kөrsetiletin keıbir memlekettik қyzmet tүrleri (týý týraly kýәlik, қaıtys bolғandyғy týraly kýәlik, basқa da tүrli anyқtamalar men kýәlikter, үı kitaby t.b. құjattardy rәsimdep berý) Әdilet mınıstrliginiң aýdanda ornalasқan HҚKO berilgen. Sonyң nәtıjesinde қyzmet kөrsetýdi halyққa jaқyndatýdyң, құjat aınalymyn oңaılatýdyң ornyna, kerisinshe, ony қaıta kүrdelendirip jibergen, shekten tys bıýrokratııalyқ jasandy kedergiler jasalғan. Өңirlerdegi aýdan men aýyldar arasy keıbir jaғdaılarda 200-300 shaқyrymғa deıin қashyқta ornalasқandyғyn eskerer bolsaқ, aýyl tұrғyny қajetti құjat alý үshin қanshama қarjysy men ýaқytyn joғaltatynyn esepteý қıyn emes. Mysaly, jaңa týғan nәrestege memleket tөleıtin jәrdemaқyny rәsimdeý үshin onyң anasy aýdanғa keminde 4-5 ret kelýi tıis. 1) balanyң týýy týraly kýәligin alýy kerek; 2) sosyn balanyң RNN құjatyn jasatýy tıis; 3) sodan keıin baryp қana balanyң SIK құjatyn jasaýғa aryz қabyldaıdy; 4) odan әri bankte tıisti shotty ashýy tıis, osylardyң bәrin nәresteniң anasy tek өzi ғana jasaýy tıis. Osy құjattardyң әrқaısysyna jas ananyң keminde 10?20 kүnge deıin, tipti bir-eki aıғa deıin altyn ýaқyty ketedi. Alғashқy құjaty daıyn bolmasa, kelesi құjaty rәsimdelmeıdi, ıaғnı jәrdemaқy taғaıyndalmaıdy. Jәrdemaқy құjat tolyқ jasaқtalғan kezden jәne aryz berilgen kүnnen bastap қana taғaıyndalady, ıaғnı, 4-5 aı boıyna ol otbasy balaғa memleket tөleıtin zaңdy қarajatyn joғaltady. Jas ana osy құjattardy tolyқ rәsimdeý үshin aýdanғa әrili-berili keminde tөrt, bes ret kelip, ketýge mәjbүr bolady. Halyқ әrbir құjatyn alý үshin osylaı aýyl men aýdan ortasynda sandalyp jүr. Sonda mұndaı өzgerister kim үshin jasalyp otyr degen zaңdy sұraқ týyndaıdy. Bұrynғy jүıede osyndaı құjattar rәsimdeýdiң barlyғyn aýyl әkimi atқaryp otyrғan, ony өzgertetindeı eshbir қajettilik bolғan joқ, ol aýyl tұrғyndary үshin әri tıimdi de, қolaıly edi. Sol bұrynғy jүıeni қalpyna keltirýdi aýyl tұrғyndary talap etip otyr, osy janaıқaılaryn Үkimetke jetkizýdi menen sұraғan bolatyn. Қazirgi әlemdik daғdarys jaғdaıynda osyndaı oılanbaı jasaғan «jaңalyқtardan» aýyl halқy zardap shegýde jәne bұl olardyң oryndy narazylyғyn týғyzyp otyr. Tүptep kelgende bұl bıýrokratııalyқ өzgerister halyқtyң memlekettik bılikke senimsizdigine soқtyrýy mүmkin. Sondyқtan, bұl mәseleniң әleýmettik maңyzdylyғan eskere otyryp, HҚKO-nyң aýyldardaғy қamtyp jasap otyrғan қyzmetiniң nәtıjesiz ekendigin moıyndaýmyz қajet. HҚKO-nyң қyzmetin tek aýdan ortalyқtarynda қaldyryp, aýyl, kent әkimderine bұrynғy atқaryp kelgen fýnktsııalaryn қaıta jүkteý қajet dep oılaımyn. Depýtattyқ saýaldy қarap, sheshim қabyldaýyңyzdy jәne Қazaқstan Respýblıkasynyң қoldanystaғy zaңnamasyna kөzdelgen tәrtippen jaýap berýiңizdi sұraımyn», - deıdi G.Seıtmaғambetova. Үkimet basshysy Kәrim Mәsimovtiң depýtat saýalyna bergen jaýabynda «ҚR Әdilet mınıstrliginiң memlekettik mekemelerin ? halyққa қyzmet kөrsetý ortalyқtaryn құrý týraly» Қazaқstan Үkimetiniң 2007 jylғy қaңtardyң 5-indegi қaýlysyna sәıkes barlyқ oblystyқ ortalyқtar, Almaty jәne Astana қalalary, sonymen қatar aýdan ortalyқtary men iri eldi mekenderde halyққa қyzmet kөrsetý ortalyқtary (HҚO) құrylyp, jұmys istep jatқanyn jazady. HҚO қyzmetiniң negizgi maқsaty «jalғyz tereze» қaғıdaty boıynsha өtinishterdi қabyldaý jәne resimdelgen құjattardy berý jөnindegi memlekettik қyzmet kөrsetý bolyp tabylady. Қazirgi ýaқytta HҚO arқyly Әdilet, Қorғanys mınıstrlikteri jәne jer қatynastary aıasynda kөrsetiletin 25 memlekettik қyzmet tүrleri қamtylғan. Týýdy, atyn, әkesiniң atyn aýystyrýdy, nekeni bұzýdy tirkeý sııaқty Әdilet organdarynyң jekelegen қyzmetteri balamaly negizde kөrsetiledi, ıaғnı, osy қyzmetter HҚO arқyly da, AHAJ organdary arқyly da tikeleı kөrsetilýi mүmkin. «Neke jәne otbasy týraly» Қazaқstan Respýblıkasy Zaңynyң 164-babyna sәıkes azamattyқ hal aktilerin tirkeýdi AHAJ bөlimderi jүrgizedi. Al ondaı oryndary joқ jergilikti jerlerde bұl jұmysty қalanyң, aýdandyқ maңyzy bar қalanyң, kenttiң, aýyldyң (selonyң), aýyldyқ (selolyқ) okrýgtyң әkimi ұıymdastyrady. «Osyny eskere otyryp, әdilet organdary keıinnen osy okrýgterdiң tұrғyndaryna daıyndalғan құjattardy berý үshin aýyldyқ (kenttik) okrýgterdiң әkimderiniң týýdy, қaıtys bolýdy, nekege tұrýdy jәne әkelikti anyқtaýdy tirkeýge tolyқ құjattar paketin aýdandyқ әdilet organdaryna ұsyný jәne olardyң azamattyқ hal aktilerin tirkeý týraly kýәlikterdi berý tetigin pysyқtady. Sondyқtan da azamattarғa týýdy jәne nekeni tirkeý үshin aýdandyқ әdilet organdaryna barýdyң keregi joқ, saltanatty neke қııý saltyn әkimniң өzi derbes iske asyrýғa құқyly. Osy erejeler «Neke (erli-zaıyptylyқ) jәne otbasy týraly» Kodeks kobasynyң 176-babynda aıtylғan, oғan sәıkes AHAJ қyzmeti joқ aýyldyқ kenttik okrýgtiң әkimine құjattardy jınaý jәne olardy aýdandyқ әdilet organdaryna tirkeý үshin berýdi ұıymdastyrý jүkteledi», - delingen Үkimet basshysynyң jaýabynda.