Birjan Jaqypov: Mende ókinish joq, ustatpaı ketken arman bar

Ol bıyl Rıo-de-Janeıroda ótken, ózi qatysqan sońǵy Olımpıadasynan keıin, ulttyq qurama sapynan birjolata ketti. Alaıda, sportshynyń qazir qaıda, ne istep júrgenin búgingi bokssúıer qaýymnyń biri bilse, biri bilmeıdi.

Búgin QazAqparat tilshisi uzaq jyl bas bapker Myrzaǵalı Aıtjanovtyń tól shákirti atanyp, 49 kelide  el namysyn qorǵaǵan Birjan Jaqypovpen telefon arqyly tildesip, qazirgi tynys-tirshiligimen oı bólisti.

- Birjan, Rıo Olımpıadasynan kelgennen keıin, ulttyq quramadan kettińiz. Qazir qaıda, ne istep júrsiz?

- Iá, qazir bospyn. Jumys joq, qaıǵy joq. Bala-shaǵamnyń qasynda rahattanyp demalyp jatyrmyn (ázildep kúldi).

- Ulttyq quramadan óz erkińizben kettińiz be?

- Árıne, ulttyq quramada az ýaqyt júrgen joqpyn. Jasym da keldi. Jastarǵa oryn berý kerek. Bas bapker Myrzaǵalı Qulanuly meni úsh Olımpıadaǵa apardy. Qazaq boksshylarynan eń kóp Olımpıada oıyndaryna barǵan men ekenmin. Alaıda, birde-bireýinde jolym bolmady. Tym quryǵanda úshtikke iline almadym. Armanym Olımpıadanyń bir júldesi edi. Oryndalmady. Qansha qýsań da, buıyrmaıtyn dúnıe buıyrmaıdy eken.

- Endi aldaǵy ýaqytta ne istemek oıyńyz bar?

- Áńgimeniń basynda ázildep bolsa da, shynymdy aıtyp jatyrmyn. Qazir bospyn. Jumyssyz jatyrmyn. Naqty ne isteıtinimdi áli sheshken joqpyn. Qazir Shymkent qalasynda otbasymnyń qasyndamyn.

- Sońǵy jyldary boksta kóptegen ózgerister bolyp, neshe túrli jobalar júzege asyp jatyr. Sol jobalardyń birinde óner kórsetý oıyńyzda joq pa?

- Ondaı oılar joq emes, bar. Eger, APB jobasy ári qaraı jalǵasyn taýyp jatsa, osy jobada áli de baq synap kórgim keledi.

- Qazir jattyǵý zaldaryna baryp júrsiz be?

- Jasyrary joq, Rıodan kelgennen beri demalyp jatyrmyn. Áli eshbir jattyǵý zaldarynyń esigin ashqan joqpyn. Olımpıada dep uzaq ýaqyt demalǵan joqpyz. Bir ýaqyt densaýlyqqa da kóńil bólmesek bolmaıdy ǵoı. Osy tórtjyldyq dodasy dep otbasymyzdyń bar ekenin de umytyp ketýge shaq qaldyq. Qashan bir jumystyń yńǵaıy kelgenshe úıde bolǵandy jón sanadym.

- Eger APB jobasyna shaqyryp jatsa, qanshalyqty daıynsyz?

- Negizinen daıynmyn. Alla qalasa, jańa jyldan keıin, jattyǵý zaldarynyń esigin qaıta ashatyn bolamyn. Óz-ózime kelgenshe jattyǵýym kerek.

- Jaqynda Pavlodar qalasynda bokstan el birinshigi ótip, ulttyq qurama jańadan jasaqtaldy. Jańa qurama sapyna ilikken boksshylarǵa qandaı baǵa beresiz?

- El chempıonatyn basynan aıaǵyna deıin kórdim. Ár boksshynyń barlyq jekpe-jekterin qalt jibergen joqpyn. Olımpıada oıyndarynan keıin jasaqtalatyn ulttyq qurama eń mańyzdy bolady. Sol úshin oǵan boksshylar da úlken daıyndyqpen qatysady. Sebebi, bul joly ulttyq quramaǵa ilikken boksshylar kelesi Olımpıada oıyndaryna baratyn negizgi quram retinde aldaǵy halyqaralyq, álemdik syndarda el namysyn qorǵaıdy.  Bıylǵy quramda sál-sál ózgerister boldy. Keıbir boksshylar jańa salmaqqa ótti. Jańa chempıondar shyqty. Ár sálmaqta básekelestik artyp kele jatqanyn baıqadym. Jalpy jańa ulttyq quramaǵa jaman jigitter tańdalǵan joq.

- Ózińiz uzaq jyl óner kórsetken 49 keli salmaqta bıyl Temirtas Júsipov chempıon atanyp, sizdiń ornyńyzdy basty. Bul boksshydan qanshalyqty úmit kútýge bolady?

- Iá, bıyl bul salmaqta Temirtas Júsipov pen Erjan Jomart  fınalda jolyqty. Ekeýi de burynnan biraz bıikterdi baǵyndyryp úlgergen boksshylar. Ony aldaǵy ýaqyt kórsetedi. Ekeýine de kóp eńbektený kerek.

- Ekeýiniń qaısysynyń áleýeti joǵary dep oılaısyz?

- Osy el birinshiliginde  Júsipov Jomarttan sál-sál ǵana basym boldy. Meniń oıymsha, dál búgingi tańda ekeýiniń áleýeti teń dárejede. Aldaǵy ýaqytta qaısysy kóp eńbektenedi, qaısysy kóp jumys jasaıdy, sonyń bási joǵary bolady. Barlyq nátıje tek eńbekpen keledi.

- Sizdi ulttyq qurama sapynda eń kóp ýaqyt óner kórsetken sportshy dep jatyrmyz. Osy ýaqyttarda jeńisterińiz kóp boldy ma, álde jeńilisterińiz kóp boldy ma?

- Sportta jeńis pen jeńilis - egiz uǵym. Jeńip te, jeńilip te kórdik. Olımpıada oıyndarynan medal ala almaǵanym bolmasa, ózge el namysy synǵa túsken jarystardyń kóbinde júldemen oraldym. Bári óz ýaqytymen boldy. Allaǵa shúkir, ótken kúnderim jalpy jaman bolǵan joq. Ótkenge salaýat deımin...

- «Ótken kúnderim jaman bolǵan joq» dep jatsyz. Múmkin, bir ókinishterińiz de bar shyǵar?

- Ókinish... «Ókinish» deısiz be? Joq, mende eshqandaı ókinish joq. Úsh birdeı Olımpıada oıyndaryna qatysqan sportshyda qandaı ókinish bolady?! Men de oryndalmaı ketken arman qaldy. Jalǵyz armanym Olımpıada júldesi bolatyn. Sol arman máńgi ustatpaı ketti. Endi, máńgi joq ol maǵan. Qansha jyl sol armandy qýaladym. Jete almadym. Jetkizbedi...

- Kóńilińizde álde bireýlerge ókpe-renishińiz bar ma?

- Jo, joq. Eshkimge ókpem joq. Qansha jyl sportta júrsem, sol aralyqta menimen birge bolǵan barlyq bapkerlerime, áriptesterime, aǵaıyn-dostaryma alǵystan basqa aıtarym joq.

- Endi suhbatymyzdy otbasyńyzǵa baılanysty áńgimemen túıindesek.

- Meniń óz otbasymda tórt aǵaıyndymyz. Bir aǵam, ózim jáne eki qaryndasym bar. Qazir eki balanyń - bir ul, bir qyzdyń - ákesi boldym. Úıdegi uldyń kenjesi bolǵan soń, qara shańyraqqa ıe bolyp, áke-sheshemdi qolyma alyp otyrmyn. Aǵam da otbasyly, eki qaryndasym da turmysta. Ákem uzaq jyl bir kásiporynda esepshi bolyp qyzmet istep, zeınetke shyqty. Al, anam úzaq jyl mektepte oqytýshylyqpen aınalysyp keledi.

- Áńgimeńizge rahmet!