Bir-eki adamdy qutqarǵan soń órt sóndirýshiniń de kózinde ot paıda bolady – qutqarýshy

- Bala kúnnen órt sóndirýshi bolýdy qaladyńyz ba?

- 1982 jyly Óskemende dúnıege keldim. Biraq balalyq shaǵym Kúrshim aýdany Terekti aýylynda ótti. Sol jaqtaǵy orta mektepte bilim aldym. 8 jasymda dosymmen birge sirińkemen oınap júrdik. Kenet onyń qolyndaǵy sirińke jerge qulap, saraıdaǵy pishenge ot jaıyldy.

Qas-qaǵymda órt laýlap ketetinin kim bilgen?! Sol bir oqıǵa áli kúnge deıin kóz aldymda. Kóp uzamaı órt sóndirýshiler kelip jetip, maldy qaýipsiz jerge kóshirip, tilsiz jaýdy tolyqtaı aýyzdyqtady.

Olardyń kıimine, jyldam áreket etkenine qarap qyzyǵyp, óskende solar sııaqty bolǵym keldi. Qudaıǵa shúkir, búginde sol maqsatyma jettim.

Mektep bitirgen soń 1999 jyly Kókshetaýdaǵy tehnıkalyq ınstıtýtqa «órt qaýipsizdigi ınjeneri» mamandyǵyna oqýǵa tústim. 4 jyl boıy sonda bilim alyp, Óskemenge oraldym. Eńbek ótilim 2003 jyly qaladaǵy №1 órt sóndirý bólimshesinde bastaldy.

- Sol ýaqyttan beri osy salada úzdiksiz qyzmet etip kelesiz be?

- Iá. Bul salada júrgenime oqýdy qosa sanaǵanda eki jyldan keıin shırek ǵasyr bolady eken. Alǵashqy jumys ornymda bilikti bastyqtar, tájirıbeli áriptesterden kóp dúnıe úırendim. Taǵylymdamadan ótken soń eń birinshi shaqyrtýǵa barǵanym esimde.

Býrov kóshesindegi kópqabatty úıdegi páterlerdiń birinde túngi ýaqytta órt shyqqan-tuǵyn. Esikti buzyp ashyp, ishke kirgenimizde qımyl-qozǵalyssyz jatqan eki adamdy kórdik. Ókinishke qaraı, ekeýi de mert bolyp ketipti. Osydan ottyń qanshalyqty aýyr jaǵdaılarǵa ákelip soǵatynyn túsindim.

2005 jyly aqpan aıynda besqabatty úıdiń birinshi qabatyn túgel alyp turǵan «Berezka» saýda úıi janǵan bolatyn. Shuǵyl kelip jetip, jalynnyń úılerge taralýyna tosqaýyl qoıdyq.

Saýda úıindegi túrli taýarlardyń urlanýyna jol bermes úshin kúzetshilerge jetkizdik. Bul oqıǵadan keıin oblystyq Tótenshe jaǵdaılar departamenti bastyǵynyń qolynan Maqtaý qaǵazyn aldym. Qazir de jumys ornymdaǵy qabyrǵada ilýli tur.

Talaı órt shyqqan jerlerde shtab bastyǵy boldym. Bul degen birneshe órt sóndirý bólimshesinen kelgenderdi topqa bólý, is-qımyldaryn úılestirý. «Sender úıge myna jaqtan kirińder, al qalǵandaryń osy jaqta turyńdar» degen sekildi baǵyt beresiń.

2006 jyly №2 órt sóndirý bólimshesi bastyǵynyń orynbasary bolyp taǵaıyndaldym. 2012-2017 jyldary №5 órt sóndirý bólimshesin, 2016-2019 jyldary №2 órt sóndirý bólimshesin, 2019-2020 jyldary №9 órt sóndirý bólimshesin, 2020-2021 jyldary №4 órt sóndirý bólimshesin basqardym.

2021 jyldyń shilde aıynan Shemonaıha aýdandyq órt sóndirý bóliminiń bastyǵy qyzmetin atqaryp kelemin.

- Sóndirýge barǵan eń iri órtterińiz qandaı? Adam qutqarǵan sátterińiz boldy ma?

- 2015 jyly Sogradaǵy jylý jáne elektr stantsııasy órtengen edi. Jeke quramnan 45 adam men 10 avtotsısterna jumyldyryldy. Jalynnyń shyǵýyna órt qaýipsizdigi erejeleriniń saqtalmaýy sebep bolǵan.

Abyroı bolǵanda, eshkim zardap shekpedi. Tilsiz jaýdyń jalpy aýdany 1600 sharshy metrdi quraǵan. Shamamen 6 saǵattyń ishinde órt tolyqtaı óshirildi.

Adam qutqarǵan kezder de boldy. Qaı jyly ekenin naqty umytyp qalyppyn. Opytpoe pole aýylyndaǵy ekiqabatty úı otqa oranǵan.

Sol kezde úı ishinde es-tússiz jatqan er adamdy kóterip syrtqa alyp shyqtym. Oǵan jasandy dem berip, alǵashqy medıtsınalyq kómek kórsettim. Sóıtip ol aman qalǵan edi.

2004 jyly páterde gaz plıtasyna tamaq qoıyp, uıyqtap qalǵan áıeldi qutqardym. Órtsóndirgish avtosatysy arqyly besinshi qabatqa kóterilip, ony alyp shyqtym.

Sál keshiksek ıis tıip kóz jumýy ábden múmkin ǵoı. Bir qyzyǵy, bul oqıǵa 1 qyrkúıek – Bilim kúninde bolǵan. Al áıel muǵalim bolyp jumys isteıdi eken.

Bir oqys jaǵdaıdy aıta keteıin. 2017 jyly otqa oranǵan jer úıge áriptesimiz kirip bara jatqan. Kenet gaz ballony jarylyp, ol birneshe metrge ushyp tústi. Áıteýir, din aman. Biraq sál erterek kirse ne bolaryn elestetýdiń ózi qorqynyshty.

№2 órt sóndirý bólimshesinde júrgende kúnine 22 shaqyrtýǵa deıin baratynmyn. Dalada, ormanda shyqqan jalynmen kúreske de talaı attandyq.

- Dala, ormandaǵy órt demekshi, sońǵy kúnderi oblys aýmaǵynda órt jıilip ketkendeı. Tipti bir ýaqytta bizdiń óńirden bólek, Qazaqstannyń túkpir-túkpirinde qyzyl jalyn beleń aldy. El arasynda bul qasaqana uıymdastyrylǵan degen sóz de aıtylyp júr. Osy turǵyda sizdiń pikirińiz qandaı?

- Ár jerdegi órtti jeke qaraý kerek. Osylaı dep kesip aıta salýǵa bolmaıdy. Adamdardyń ot jaqqanda qaýipsizdik talaptaryn saqtamaýynan, temeki tuqylyn laqtyrýynan órt shyǵyp jatady. Al keıde naızaǵaı sebep bolady. Oblystaǵy dala órtteriniń kóbi osy naızaǵaıdan shyqqan.

- Qostanaı oblysyndaǵy órtten keıin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qutqarýshylardyń materıaldyq jaǵdaıyn jaqsartý, turǵyn úımen qamtamasyz etý qajettigin aıtty. Shynyn aıtý kerek, osy ýaqytqa deıin jalaqysynyń mardymsyzdyǵynan basqa jumysqa aýysyp jatqan órt sóndirýshilerdi az kórmedik.

- Iá, ras. Bizde de keıbir jigitter otbasyn asyraý úshin aılyǵy joǵary basqa jumysqa ketip jatady. Qımaı qoshtasyp, saǵynatynyn aıtady. Eshkim mol aqsha tabý úshin órt sóndirýshi bolyp júrgen joq. Olarda qoǵamǵa paıdamdy tıgizsem, adamdardy qutqarsam degen nıet bar. Árıne, jalaqy joǵarylyp, baspana berilip jatsa nur ústine nur bolar edi.

- Habar túsken soń órt sóndirýshiler oqıǵa ornyna neshe mınýtta jetip úlgerýi tıis?

- Araqashyqtyqqa baılanysty. Biraq eń uzaq degende 5-6 mınýt ishinde jetip úlgerýi qajet. Biraq keıde úı aýlasyndaǵy shlagbaým, turaqqa durys qoıylmaǵan avtokólikter kedergi keltirip jatady. Sondaıda kólikten túsip, júgirip barýǵa týra keledi. Sebebi syn saǵatta ár sekýnd altynnan qymbat.

- Kóp jaǵdaıda úılerde ot neden shyǵyp jatady?

- Negizinen órt toqtan, peshten shyǵady. Turǵyndar peshti durys ornatpaı, qatty qyzdyryp jiberedi. Úzileıin dep turǵan toqty skotchen baılaı salatyndar kezdesedi. Sonyń saldarynan órt bolady. Osy rette, halyqqa aıtarym – qaýipsizdik erejelerin árdaıym saqtap, barynsha abaı bolyńyzdar!

Túnde telefon qýattaǵyshyn toqqa qosyp uıyqtap qalatyndar bar. Bul da qaýipti. Azamattar dál óziniń úıinde órt shyqpaıdy dep oılaıdy. Biraq apat aıtyp kelmeıdi ǵoı.

- Jumysqa jańadan kelgenderge qandaı aqyl-keńes beresiz?

- Buryn bizge negizinen basqa salalarda eńbek etken, qolynan biraz dúnıe keletin adamdar jumysqa turatyn. Al qazir múlde tájirıbesi joq jastar da jıi kelýde. Olarǵa bárin basynan bastap úıretemiz. Bir úıdiń erkeleri de bolady. Árdaıym jol nusqap, baǵyt berýge tyrysamyn.

Kúni keshe bala bolyp kelgender, bir-eki adamdy qutqarǵan soń kózderinde ot paıda bolady. Qaı salany alsaq ta eshkim daıyn maman bolmaıdy ǵoı. Tájirıbe jınap, kórgen-bilgenin sanaǵa túıip baryp qalyptasady. Bizdiń jumysta da dál solaı.

- Órt sóndirýshiniń boıynda qandaı qabilet bolý kerek?

- Eń áýeli elge qyzmet etemin degen shyn nıet, ynta bolýy tıis. Odan keıin erik-jiger, tabandylyq, qyzmetine adaldyq, jaýapkershilik, shydamdylyq kerek der edim. Óz isine nemketti qaraıtyn, moınyna júktelgen jaýapkershilikti sezinbeıtindermen dereý qoshtasamyz. Úılerdi, aýlalalardy aralap turǵyndarǵa qaýipsizdik erejelerin túsindirý de bizge júktelgen mindet. Sol úshin adamdarmen til tabysa alý da órt sóndirýshige qajet qasıet.

- Áńgimeńizge kóp rahmet!