Bıometrııalyq sáıkestendirý, GPS júıeler – Qazaqstanda júrgizýshi kýáligin alý talaptary kúsheıdi

«Azamattarǵa arnalǵan úkimet» MK basqarma tóraǵasy Ádil Qojyqovtyń aıtýynsha, júrgizýshi kýáligin «satyp alý» jaǵdaılary anyqtalǵannan keıin memlekettik korporatsııa emtıhan barysyn baqylaýdy kúsheıtti. Ol úshin teorııalyq emtıhan tapsyrý kezeńine arnaıy bıometrııalyq júıe engizildi.

«Biz júrgizýshi kýáligin alý protsesin barynsha ashyq etýdi kózdeımiz jáne ony ár kezeńde tekserip otyramyz. Ózderińiz bilesizder, jaqynda ǵana Tsıfrlyq damý mınıstri Baǵdat Batyrbekuly Mýsın kelip tekserý júrgizdi. Biz de mundaı jumystardy únemi «qupııa satyp alýshy» formatynda júrgizemiz jáne osy jumystar nátıjesinde biz jańa bıometrııalyq júıeni engizdik, bul barlyq adamı faktorlardy joıady, talapkerdiń ornyna basqa adamdy kirgizýge jol bermeıdi. Al praktıkalyq test tapsyratyn avtodromnyń jabdyqtary jańartyldy, GPS júıesi engizilip, avtomattandyryldy», - dedi «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporatsııasynyń basqarma tóraǵasy Ádil Qojyqov Nur-Sultan qalasynyń №1 mamandandyrylǵan HQKO-daǵy baspasóz týrynda.

Aıta keteıik, Nur-Sultandaǵy №1 mamandandyrylǵan HQKO – qaladaǵy júrgizýshi kýáligin alatyn jalǵyz ortalyq. Júrgizýshi kýáligine emtıhan tapsyrý úshin eń aldymen avtomektepte kólik júrgizýdi úırenip, jol erejelerin jattaý kerek. Oǵan qajetti qujattar qatarynda jeke kýálik, 073 úlgisindegi medıtsınalyq anyqtama, avtokýrstan ótkeni týraly kýálik («B» sanaty úshin mindetti emes) jáne memlekettik baj salyǵyn tólegeni týraly túbirtek bar. Memlekettik baj mólsheri – 1,25 AEK.

Sodan keıin mamandandyrylǵan HQKO-ǵa kelip, talon alady jáne operator ony júıege tirkeıdi. Kezegimen teorııalyq emtıhan zalyna ótedi. Teorııalyq emtıhanda qazaq jáne orys tilderinde 40 suraq bar. Oǵan 40 mınýt ishinde jaýap berýi kerek, 32-sine durys jaýap berilse, emtıhannan ótken bolyp sanalady.

«Azamattarǵa arnalǵan úkimet» MK IT-ınfraqurylym departamentiniń dırektory Marat Tursynovtyń aıtýynsha, buryn «teorııany» tapsyrýda emtıhan tapsyrýshy tek jeke kýáligin kórsetse, endi arnaıy bıometrııalyq júıe onyń qujattaǵy beınesi men bet-álpetin sáıkestendiredi. Oǵan qosa, ár teorııalyq emtıhan tapsyrylatyn kompıýter janyna arnaıy beınekamera ornatylǵan.

«Teorııalyq emtıhanǵa kirerde bıometrııalyq júıe jeke tulǵalardyń memlekettik derekter qoryndaǵy aqparatpen sáıkestendiredi. Synaq tapsyrýshy qalaǵan kompıýterine otyrady. Kompıýter qosylǵanda taǵy bir bıometrııalyq tekserý júredi jáne ár kompıýter tóbesinde beınebaqylaý kamerasy bolady. Ortalyq jelileri de birneshe algorıtm boıynsha qorǵalady jáne oǵan syrttan ený múmkindiginiń joly kesiledi. Snyaq tapsyrý júıesi User friendly formatynda, ıaǵnı ınterfeısi adamdarǵa jaǵymdy tústermen jasalǵan. Synaq barysyn Qazaqstan boıynsha aranıy sıtýatsııalyq ortalyq baqylap otyrady, oǵan qosa ortalyqtaǵy qyzmetkerler de bar», - dedi Marat Tursynov tilshilerge bergen suhbatynda.

Spıkerdiń aıtýynsha, synaqtan ótpeı qalǵan, bıometrııada rastalmaǵan adamdarǵa esh shekteý qoıylmaıdy. ıAǵnı, kelesi táýlikte ortalyqqa kelip, taǵy synaq tapsyra alady.

Teorııalyq synaqty sátti tapsyrǵandar kólik júrgizý boıynsha praktıkalyq emtıhanǵa jiberiledi. Onda 20 mınýt ishinde aranıy avtodromda 12 jattyǵý manevryn jasaý kerek. Eki emtıhandy sátti tapsyrǵan jaǵdaıda júrgizýshi kýáligi mamandandyrylǵan HQKO-da eki saǵat ishinde beriledi.

Osy oraıda «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» MK Servıs jónindegi Basqarýshy dırektor Bahtııar Muhametqalıev jańartylǵan avtodromdy kórsetti. 2021 jylǵy 2 jeltoqsanda №1 mamandandyrylǵan HQKO-da jańa GPS júıesi bar avtomattandyrylǵan avtodrom iske qosyldy. Ol avtodrom aýmaǵyndaǵy jáne emtıhan barysyndaǵy kólik qozǵalysy men manevrlardy esepke alyp, taldaý jasaýǵa múmkindik beredi.

«Buǵan deıin avtodromdaǵy tehnologııalar eski jáne tıimsiz boldy. Qarapaıym tilmen aıtqanda, ár kóliktiń bamperine kishigirim datchık ornatylatyn. Sosyn avtodrom ishinde magnıttik datchıkter jerge kómiletin. Azdaǵan soqqy bolsa da osy datchıkter isten shyǵyp, kólik jaramsyz bolyp, mamandardy shaqyrýǵa týra keletin. Al qazirgi GPS júıeleriniń dáldigi joǵary, barlyǵy spýtnık sıgnalymen baqylanady. Kólik soǵylsa da, isten shyqpaıdy. Jáne eń bastysy – synaq sapasy kúsheıdi. Burylys kórsetkishi orynsyz jerde qosylsa da, jolaqty basyp ketse de, apattyq sıgnal ýaqytyly qosylmasa da júıe upaıdy azaıtady. Shekti ball jınalmasa, úmitker synaqtan ótpeıdi», - dep túúsindirdi B. Muhametqalıev.

Onyń aıtýynsha, jańǵyrtý jumystary Nur-Sultan qalasynda bastaldy. Kezekte Almaty, Shymkent syndy iri qalalar tur.

«Munda da adamı faktor barynsha azaıtylǵan. Ár kóliktiń ishinde beınekamera men planshet ornatylǵan. Júıeniń ózi qate ketken tustaryn júrgizýshige eskertip otyrady. Synaq bitkende de qaı tusta qate jiberilgeni, qansha upaı jınalǵany júrgizýshiniń ózine ashyq kórsetiledi. Bolashaqta rýlge otyrǵan adam bıometrııalyq sáıkestendirýden ótpeıinshe, synaq bastalmaıtyndaı ózgerister engizemiz», - deıdi memlekettik korporatsııa ókili.

Osylaısha, mamandandyrylǵan HQKO-larda júrgizýshi kýáligin satyp alý múmkindigine jol berilmeıdi.

«Budan bylaı mamandandyrylǵan HQKO-larda mundaı múmkindikter bolmaıtynyna senimdimin. Buryn talapkerdiń ornyna basqa adamdar emtıhan tapsyratyn jaǵdaılar bolǵan. Endi bıometrııalyq rastaýsyz adam zalǵa da kire almaıdy. Emtıhan kezinde bıometrııany bes ret rastaý kerek. Aldaǵy bir-eki aıda bul júıe barlyq óńirlerde bolady. Bul júıe adam faktoryn tolyǵymen joıady. Barlyǵy avtomattandyrylǵan, tipti birde-bir qyzmetker ózderi qalasa da buǵan áser ete almaıdy», - dedi Ádil Qojyqov.

Aıta keteıik, 2021 jyldyń qarasha aıynda elordanyń mamandandyrylǵan HQO-da 1989 adam júrgizýshi kýáligin alýǵa ótinish berdi. Olardyń 1003-i «teorııadan» óte almasa, 887-i praktıkalyq emtıhandy tapsyra almady. Tek 99 adam eki emtıhannan da sátti ótip, júrgizýshi kýáligin aldy.

Respýblıka boıynsha, jyl basynan beri 11 aıda 478 012 adam júrgizýshi kýáligin alýǵa ótinim bergen jáne onyń 138 myńy ǵana alǵan.