Byltyr memleketke qansha zańsyz aktıv qaıtaryldy jáne qarajat qaıda jumsaldy

ASTANA. KAZINFORM – Bas prokýratýra 2025 jyly zańsyz ıemdengen jáne shyǵarylǵan aktıvterge qarsy is-qımyl jáne qabyldanǵan sharalar týraly málimet berdi.

Aktıvterdi qaıtarý jónindegi jumys adal nıetti kásipkerler, kredıtorlar, satyp alýshylar men ınvestorlar úshin táýekelderdi barynsha azaıta otyryp, uıymdastyrylǵan jáne kásiporyndardyń aǵymdaǵy bıznes-protsesteri men sharýashylyq qyzmetine aralasýǵa jol bermeý qaǵıdattaryna negizdelgen.

Jalpy, memleketke 1,3 trln teńgeden astam somaǵa aktıvterdi qaıtarý boıynsha sharalar qabyldandy. 1,076 trln teńge somasyna aktıvter naqty qaıtaryldy (aqshalaı – 968,5 mlrd teńge, zattaı múlik túrinde – 107,7 mlrd teńge). Onyń ishinde 2025 jyly – 316,7 mlrd teńge (aqshalaı – 278 mlrd teńge, zattaı múlik túrinde – 38,7 mlrd teńge).

Qaıtarylǵan aktıvterdiń qatarynda kommertsııalyq jáne turǵynjaılar, elıtalyq jyljymaıtyn múlik, onyń ishinde shetelde ornalasqan jer ýchaskeleri, kásiporyndardaǵy aktsııalar men úlester, avtokólik quraldary, zergerlik buıymdar, sán-saltanat zattary jáne basqa da qundy múlikter bar.

Qaıtarylǵan aqshalaı qarajat pen múlikten bólek, kelisý rásimderiniń nátıjeleri boıynsha Zań sýbektileri ekonomıkalyq obektilerdi salý jáne jańǵyrtý, sondaı-aq áleýmettik jobalardy iske asyrý boıynsha 5,2 trln teńge somasyna ınvestıtsııalyq jobalardy derbes iske asyrý mindettemelerin qabyldady.

Olardyń qatarynda týrıstik keshender, kólik-logıstıkalyq ortalyqtar, zaýyttardy salý jáne jańǵyrtý, basqa da iri ónerkásiptik obektilerdi iske qosý, sondaı-aq sporttyq, medıtsınalyq, bilim berý jáne ózge de áleýmettik ınfraqurylym obektilerin salý kózdelgen.

Atalǵan jobalar sheńberinde 8 myńnan astam jańa jumys ornyn qurý, 2,5 myńǵa jýyq qoldanystaǵy jumys ornyn saqtaý, bıýdjetke jyl saıyn 1 mlrd teńgeden astam qarajattyń túsýi, sondaı-aq óndiriletin ónimniń keminde 20%-yn eksportqa shyǵarý josparlanǵan.

Óz kezeginde, áleýmettik jobalar halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa, onyń ishinde medıtsınalyq qyzmetterge jáne buqaralyq sportqa qoljetimdilikti qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.

Memleketke qaıtarylǵan múlikti tıimdi basqarý aktıvterdi qaıtarý protsesiniń mańyzdy kezeńi .

Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń málimeti boıynsha Basqarýshy kompanııaǵa jalpy somasy 107,7 mlrd teńge 270 aktıv (onyń ishinde shetelde ornalasqan aktıvter) berildi.

Usynylǵan derekterge sáıkes Basqarýshy kompanııa jalpy somasy 50 mlrd teńgeden astam aktıvterdi, onyń ishinde 25 mlrd teńgeden astam somadaǵy sheteldik aktıvterdi ótkizdi.

Sonymen qatar jekelegen obektiler olardy teńgerimge qabyldaý kezinde júrgizilgen baǵalaýdan áldeqaıda joǵary baǵamen satyldy. Máselen, 2 sheteldik obekti bastapqy baǵalaý qunynan 3,9 mlrd teńgege joǵary baǵaǵa ótkizildi.

Basqarýshy kompanııa 32 aktıvti jalpy somasy 29,1 mlrd teńgege respýblıkalyq jáne kommýnaldyq menshikke berdi. Onyń ishinde tarıhı qundylyǵy bar zattardy murajaı qoryna berý qamtamasyz etildi.

Qalǵan aktıvter QABK-niń basqarýynda tur. Olardy iske asyrǵanǵa deıin ártúrli ıelený tásilderi qoldanylyp jatyr. Onyń ishinde: múliktik jaldaý (jalǵa berý); senimgerlik basqarýǵa berý; basqa aktıvterdiń múlki quramyna engizý jáne basqa da tásilder.

Qaıtarylǵan aktıvterdi basqarý jáne ótkizý nátıjeleri boıynsha Basqarýshy kompanııa Arnaıy memlekettik qorǵa 50 mlrd teńgeden astam qarajat aýdardy. Zańǵa sáıkes memleketke qaıtarylǵan aktıvterdi Qazaqstan Úkimeti eldiń ornyqty ekonomıkalyq jáne áleýmettik damýyn qamtamasyz etý maqsatynda paıdalanady.

Respýblıkalyq bıýdjettik komıssııanyń sheshimi boıynsha Arnaıy memlekettik qordyń qarajaty esebinen jalpy somasy shamamen 480 mlrd teńgege 434 áleýmettik jáne ózge de obektiniń qurylysy qarjylandyryldy.

Olardyń ishinde 227 sýmen jabdyqtaý obektisi, 183 medıtsına obektisi, 11 bilim berý obektisi, 5 sport obektisi, sondaı-aq 8 ınfraqurylymdyq joba (onyń ishinde Pavlodar, Arqalyq jáne Balqash qalalaryndaǵy 3 áýejaı) bar.

Obektilerdi irikteý kezinde olar asa qajet bolatyn shalǵaı eldi mekenderge erekshe nazar aýdarylady. Nátıjesinde turǵyndar jańa múmkindikterge ıe bolyp, turmys jaǵdaılarynyń aıtarlyqtaı jaqsarǵanyn sezinýde, bul olardyń kúndelikti ómirin anaǵurlym jaıly ári turaqty etedi.

Prokýratýra qyzmetkerleri turǵyndarmen belsendi ózara is-qımyl jasap, obektilerdiń qurylysy bastalǵan sátten bastap, ıaǵnı kapsýla salý rásiminen bastap olardy paıdalanýǵa berý kezeńine deıingi barlyq protsesterge qatysady.

Merdiger uıymdardyń jaýapkershiligin arttyrý jáne qarjy jymqyrý táýekelderin barynsha azaıtý maqsatynda árbir obektiniń qurylysy prokýrorlardyń baqylaýynda. Qurylys jumystaryna turaqty monıtorıng júrgiziledi, onyń ishinde qurylys alańdaryn qashyqtan beınebaqylaý arqyly baqylaý júzege asyrylady.

Nátıjesinde qysqa merzim ishinde 312 obektiniń (onyń ishinde 2025 jyly – 283 obekti), onyń ishinde 158 sýmen jabdyqtaý obektisi, 148 densaýlyq saqtaý obektisi, 2 bilim berý, 2 sport jáne ózge de obektileri qurylysynyń aıaqtalýy qamtamasyz etildi.

Semeı qalasynda psıhonevrologııalyq aýrýlary bar adamdarǵa kómek kórsetýge arnalǵan medıtsınalyq-áleýmettik mekemeniń jańa korpýsy. Rıdder qalasynda aýrýhana kesheni salyndy; Aqtaý qalasynda oblystyq jedel jáne jedel medıtsınalyq kómek stantsııasy paıdalanýǵa berildi. Aqmola, Jambyl jáne Qyzylorda oblysy aımaqtaryndaǵy birqatar aýdandyq aýrýhanalarǵa rekonstrýktsııa júrgizildi.

Ártúrli óńirlerde 20 aýdandyq, qalalyq jáne oblystyq aýrýhananyń, olardyń qatarynda Óskemen qalasyndaǵy gematologııa ortalyǵynyń, Qaraǵandy qalasyndaǵy onkologııalyq dıspanserdiń reanımatsııa blogynyń qurylysy júrgizilip jatyr.

Ashylǵan 115 qazirgi zamanǵy feldsherlik-akýsherlik pýnktterde, medıtsınalyq pýnktterde jáne dárigerlik ambýlatorııalarda aýyl turǵyndaryna 800 myńnan astam alǵashqy medıtsınalyq-sanıtarlyq kómek qyzmeti kórsetildi, onyń ishinde vaktsınatsııa jáne profılaktıkalyq qabyldaýlar bar.

Medıtsınalyq mekemelerdiń jaqyn ornalasýy keı jaǵdaılarda adamdardyń ómirin saqtap qalýǵa múmkindik beredi. Mysaly, Aqmola oblysynyń Jańaesil aýylyndaǵy dárigerlik ambýlatorııanyń medıtsına qyzmetkerleri aýyl turǵynyna alǵashqy sapaly kómek kórsetip, qatty qan ketýdi toqtatyp, jedel járdem brıgadasy kelgenge deıin onyń jaǵdaıyn turaqty ustap turdy. Sonyń nátıjesinde aýyr saldardyń aldyn alýǵa múmkindik berdi.

Aıta ketý kerek, shalǵaı aýyldar men eldi mekenderdi dárigerlik qamtamasyz etý máseleleri negizinen sheshimin tapty. Mysaly, buryn Aqtóbe oblysynyń Muǵaljar aýylynda turatyn turǵyndar bazalyq medıtsınalyq qyzmetterdi alý úshin 100 kılometrden astam jol júretin.

Atyraý oblysynyń Qurmanǵazy aýdandyq aýrýhanasynda jáne Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Altaı aýdanaralyq aýrýhanasynda magnıttik-rezonanstyq tomografııa apparattaryn ornalastyrý jumystary júrgizilip jatyr. Buǵan deıin mundaı tekserýlerden ótý úshin turǵyndar 200 kılometrden astam qashyqtyqqa barýǵa májbúr bolatyn.

Aqmola oblysynda «Kokshe-arena» kópfýnktsıonaldy sport kesheni salyndy. Bul obekti halyqtyń buqaralyq sportqa qoljetimdiligin arttyryp qana qoımaı (jyl saıynǵy kelýshiler sany 300 myńnan astam), halyqaralyq deńgeıdegi jarystardy ótkizýge múmkindik beredi. Sonymen qatar Zerendi aýylynda apatty jaǵdaıdaǵy ǵımarattyń ornyna balalar men jasóspirimderge arnalǵan sport mektebi salyndy.

Atalǵan nysandarda shamamen 1 myń sportshy jattyǵady. Olardyń tárbıelenýshileri túrli jarystarda, onyń ishinde respýblıkalyq deńgeıde 50-den astam medal jeńip aldy.

Astana qalasynda Q.Muńaıtpasov atyndaǵy jańa jabyq zamanaýı stadıonnyń qurylysy júrgizilip jatyr. Onyń aýmaǵynda mamandandyrylǵan balalar-jasóspirimder sport mektebin ornalastyrý josparlanǵan. Sonymen qatar «Qazaqstan» sport saraıyn qaıta jańǵyrtý bastaldy. Munda jas sportshylar úshin halyqaralyq joǵary standarttarǵa saı barlyq jaǵdaı jasalatyn bolady.

Almaty oblysynyń Kegen aýdanyna qarasty Jalańash aýylynda sport kesheniniń qurylysy júrgizilip jatyr.

Aqmola, Jambyl, Batys Qazaqstan, Qostanaı, Qyzylorda, Soltústik Qazaqstan, Túrkistan oblysy, sondaı-aq Abaı, Jetisý jáne Ulytaý oblysy óńirlerindegi júzdegen myń turǵyn alǵash ret ortalyqtandyrylǵan aýyz sýǵa qol jetkizdi.

Mysaly, Qostanaı oblysynda 24 eldi mekenge 535 kılometr sý qubyry tartylyp, 71 myńnan astam turǵyn sapaly sýmen qamtamasyz etildi.

Sýmen jabdyqtaý obektileriniń qurylysy jalǵasyp jatyr. Atap aıtqanda, Atyraý oblysynda «Taısoıǵan – Mııaly» magıstraldyq sý qubyrynyń 78 kılometri salynyp jatyr, Temirtaý qalasynda sý qubyry jelileri, Túrkistan oblysynda Shardara toptyq sý qubyry salynyp jatyr, Jezqazǵan qalasynda jáne basqa óńirlerde sharýashylyq-aýyz sý tazartý qurylystary qaıta jańǵyrtylyp jatyr.

Bilim berý salasynda Túrkistan oblysynda balalar mýzyka mektebiniń qurylysy aıaqtaldy. Sonymen qatar Shymkent qalasynda Saıram arnaıy mektep-ınternat-kolledjiniń (sóıleý jáne ózge de erekshelikteri bar balalarǵa arnalǵan) 300 oryndyq jataqhanasy, sondaı-aq Petropavl qalasynda balabaqsha salyndy.

Qazirgi ýaqytta, Ulytaý oblysy Qarajal qalasynda jáne Mynadyr stantsııasynda, Jetisý oblysy Tekeli qalasynda jáne Kóksaı aýylynda, Atyraý oblysy Jamansor aýylynda mektepter salynyp jatyr. Sonymen qatar Aqtóbe qalasynda erekshe balalarǵa arnalǵan arnaıy balabaqsha salynyp, Arqalyq qalasyndaǵy pedagogıkalyq ýnıversıtettiń jataqhanasy qaıta qurylyp jatyr.

Budan basqa, Arqalyq, Balqash jáne Pavlodar qalalaryndaǵy áýejaılardy qaıta qurý bastaldy. Bul óńirler arasyndaǵy kólik baılanysyn (onyń ishinde tranzıttik) jaqsartýǵa, halyqtyń mobıldigin arttyrýǵa, sondaı-aq ınvestıtsııa tartý, týrızmdi damytý jáne jolaýshylar aǵynyn jylyna 1 mıllıonnan astam adamǵa deıin ulǵaıtýǵa yqpal etedi.

Jalpy, qaıtarylǵan qarajat esebinen iske asyrylyp jatqan jobalar halyqtyń ómir sapasyn aıtarlyqtaı jaqsartýǵa múmkindik beredi. Arnaıy memlekettik qordyń qarajaty kóptegen áleýmettik obektilerdi salýǵa jáne jańǵyrtýǵa jaǵdaı jasap, memlekettik bıýdjetke túsetin júktemeni edáýir tómendetti.

Osylaısha zańnyń negizgi maqsattarynyń biri – qaıtarylǵan aktıvterdi memlekettiń ekonomıkalyq aınalymyna tıimdi tartý jáne áleýmettik ádilettilikti qalpyna keltirý – iske asyrylyp jatyr.

Aqtaýda zańsyz aktıv esebinen salynǵan jedel járdem stantsııasynyń jańa ǵımaraty ashylǵanyn jazǵan bolatynbyz.