Bilim mınıstri 180-nen astam ǵylymı qyzmetker jumys isteıtin Ortalyqtyń zerthanalarymen tanysty
ASTANA. Qazannyń 14-i. QazAqparat. QR Bilim jáne ǵylym mınıstri Baqytjan Jumaǵulov «Bıotehnologııa Ulttyq ortalyǵy» respýblıkalyq memlekettik kásipornynda boldy, dep habarlaıdy mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti. Ol 180-nen astam ǵylymı qyzmetker jumys isteıtin Ortalyqtyń zerthanalarymen tanysty. Onyń Qazaqstannyń kóptegen ǵylymı uıymdaryna qaraǵanda ereksheligi sol, munda jas kadrlarǵa degen óte bir tapshylyq joq, onyń qyzmetkerleriniń orta jasy 30-dan aspaıdy.
Munda London Ýnıversıtet Kolledji, Djon Hopkıns Ýnıversıteti, Nottıngem ýnıversıteti, Kolorado memlekettik ýnıversıteti sııaqty basqa da sheteldik jáne otandyq jetekshi joǵary oqý oryndarynyń túlekteri jumys isteıdi.
Ǵalymdar ujymynyń jastyǵyna qaramastan bıotehnologııa Ulttyq ortalyǵy atqaratyn ǵylymı-ınnovatsııalyq mindetter Qazaqstannyń qarapaıym azamattary úshin de, sondaı-aq bizdiń elimizdiń ekonomıkasy úshin de óte mańyzdy bolyp esepteledi. Onyń eń tańdaýly degen ázirlemeleriniń qatarynda - qolaısyz klımat jaǵdaılaryna jáne túrli aýrýlarǵa tózimdi keletin bıdaıdyń túsimi joǵary jańa 5 sorttary bar. Munda munaımen lastanǵan topyraqty úsh aıdyń ishinde tazartyp, ony tolyq qalpyna keltirýdi qamtamasyz etetin bıopreparattar jasaldy. Qazirgi tańda 200 myń tonnadan astam topyraq tazartyldy.
Medıtsına salasynda qyzylshaǵa jáne parotıtke qarsy vaktsınalardyń mıkrokapsýldyq nysandary, týberkýlezdi, sút bezindegi qaterli isikti, tsıtomegalovırýsti, polıomavırýsty, Epshteın-Bara vırýsyn, gepatıt vırýsyn anyqtaý úshin test júıeleri, tuqym qýalaıtyn jáne týa bitken aýrýlardyń damý túrlerin baǵalaý úshin genetıkalyq tester - Ortalyq ǵalymdarynyń mańyzdy jetistikteri bolyp tabylady.
Bıotehnologııa Ulttyq ortalyǵy ázirlemeleriniń kómegimen alǵash ret sheteldik mamandarǵa barmaı-aq organdardy transplantatsııalaý úshin donorlar men retsepıentterdi tańdap alý múmkindigi týdy. Plastıkalyq hırýrgııada paıdalaný jáne teri men jarany emdeý úshin jasandy teri jasaý jónindegi jumystar belsendi túrde júrgizilýde.
Mınıstr Ortalyq ujymymen kezdesken kezde joǵary oqý oryndarynan keıin ǵylymı kadrlardy daıarlaý, atap aıtqanda PhD doktorlaryn daıarlaýdyń jańa júıesine kóshý máseleleri jónindegi olardyń pikirleri men usynystaryn muqııat tyńdady. Sondaı-aq, ol jas ǵalymdardyń ǵylymı ázirlemelerin, qyzmetkerlerdi turǵyn úımen qamtamasyz etý jaǵdaıyn, olardyń eńbekaqysyn surap bildi. Ol áriptesterin Qazaqstan ǵylymynyń básekege qabilettiligin arttyrýǵa at salysýǵa shaqyrdy. Mınıstr olardyń maqalalary joǵary ındekspen baǵalanatyn tańdaýly sheteldik jýrnaldarda jarııalanýyna jetý qajettigin, sonda ǵana bizdiń ǵalymdardyń jetistikteri búkil álemge tanylatynyn atap kórsetti.
Sala basshysy 2009 jyldyń 4 qyrkúıeginde Aqordada ótken Keńes májilisinde QR-nyń Prezıdenti elimizdiń ǵylymı qaýymdastyǵynyń aldyna onyń ortalyǵy ózderi bolatyndaı etip, otandyq ǵylymdy tıimdi basqarý júıesin qurý, ǵylymı zertteýlerdiń sapasy men mańyzdylyǵyn arttyrý, ýnıversıtet ǵylymynyń damýyna jaǵdaı jasaý jóninde jańa mindetter qoıǵanyn erekshe atap ótti.
Ortalyq ǵalymdary jańa «Ǵylym týraly» zańnyń jobasyna úlken qyzyǵýshylyq tanytýda. Bul zań jobasy ótken aptada QR Parlament Májilisi janyndaǵy Qoǵamdyq palatanyń kóshpeli májilisinde talqylanǵany belgili, onda Baqytjan Jumaǵulov ǵylymdy basqarýdyń jańa modelin tanystyrdy. Sonda usynylǵan túbegeıli ózgerister men ótkir pikirtalastarǵa qaramastan depýtattar korpýsy tarapynan tolyq qoldaý tapty. Ǵylymdy basqarýdyń jańa modeliniń negizgi eki baǵyty bar:
Birinshiden, qabyldanǵan sheshimder úshin barlyq deńgeıde ǵalymdardyń róli artady.
Ekinshiden, zertteýlerdi qarjylandyrýdyń jańa júıesi engiziledi. Endi qarjylandyrý úsh nysanda, ıaǵnı granttyq, bazalyq jáne maqsatty-baǵdarlamalyq negizde júzege asyrylatyn bolady. Jańa «Ǵylym týraly» zań jobasynyń taǵy bir aıtarlyqtaı jańalyǵy - ǵylym men ınnovatsııalyq qyzmetti qoldaýdyń jańa mehanızmderi qarastyrlǵan. Sondaı-aq, zertteý ýnıversıtetteri degen jańa uǵym zańdyq aınalymǵa engizilgen.
