Bilim granty bólindi, JOO-ǵa túse almaǵandar memlekettik kepilmen nesıe ala alady
ASTANA. 11 tamyz. QazAqparat - Tarydaı bolyp kirip, taýdaı bolyp mektep qabyrǵasynan túlep ushqan, joǵary oqý ornynda bilimin jalǵastyrýdy maqsat tutqan barlyq túlekterdiń armany Ulttyq biryńǵaı testileýden súrinbeı ótip, stýdent ataný ekendigi shyndyq.
Degenmen, mektep bitirý - bir basqa, al 11 jyl boıy jınaǵan bilimińdi synaq barysynda kórsete bilý - bir basqa. Elimizdiń Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń derekterine sáıkes, aǵymdaǵy jyly 91 018 talapker UBT-ty tapsyrypty. Kúni keshe 2011-2012 oqý jylyna bilim berý granttaryn taǵaıyndaý boıynsha respýblıkalyq komıssııa óz jumysyn aıaqtap, baǵy janǵan 32946 adamǵa memlekettik bilim grantyn belgiledi. Budan bólek daıyndyq bólimderine 2275, Nazarbaev ýnıversıtetine 500, M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń Qazaqstandaǵy fılıalyna 125, H.ıAssaýı atyndaǵy halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetine 200 grant bólinip otyr, barlyǵy 36046 grant óz ıelerin tapty.
Sonymen synaqtan súrinbeı ótip, stýdent atanǵandardyń jaıy túsinikti, al aqyly oqýǵa qarjysy joq, biraq joǵary bilim alyp, bilikti maman atanýǵa talpynysy zor talapkerdiń jaıy ne bolmaq? Búgin elordada Astanadaǵy beldi joǵary oqý oryndarynyń birinshi basshylarynyń basyn qosyp, arnaıy baspasóz konferentsııasyn uıymdastyrǵan QR Bilim jáne ǵylym mınıstrligine qarasty Qarjy ortalyǵy osy saýalǵa jaýap berge tyrysty.
«Qarjy ortalyǵy» AQ prezıdenti Zabıra Orazalıevanyń atap ótýinshe, memlekettik grantqa ıe bola almaǵan talapkerler aqyly túrde oqý úshin memlekettiń kepildigimen atalǵan ortalyq arqyly nesıe alýǵa múmkindigi bar. Ony elimizdiń ekinshi deńgeıli bankterinen alýǵa bolady. Qazirgi ýaqytta ortalyq bul baǵyttaǵy jumystaryn «Alıansbanki», «Turanálembanki» jáne «Qazaqstannyń Halyq banki» arqyly jandandyrý ústinde.
Sharttaryna toqtalar bolsaq, talapker joǵaryda atalǵan bankterdiń birine baryp, aqyly túrde oqý úshin nesıe alýǵa kelisimshart jasasady. Osydan keıin bank nesıe beriletindigi týraly anyqtama berip, qujat talapker tańdaǵan elimizdiń kez kelgen oqý ornyna tapsyrylady. Bul oraıda aıta keterligi, talapkerdiń bankten alyp kelgen anyqtamasy arqyly kez kelgen oqý orny ony stýdent retinde qabyldaýǵa mindettenedi. Nesıe tolyq oqý jylyna bólingenimen, árbir semestr saıyn berilip otyrady. Ol úshin stýdent óziniń oqý úlgerimi týraly anyqtamany ár semestr saıyn bankke ótkizip otyrýy kerek. Eskeretin jaıt, bankterdiń stýdenttiń bilimine qatysty qoıar talaby da bar. Oqýyn jalǵastyrý úshin nesıe alatyn stýdenttiń oqý úlgerimi «Alıansbankte» - 65 balldan, «Turanálembanki» men Qazaqstannyń Halyq bankisinde» - 55 balldan kem bolmaýy kerek.
«Stýdenttiń oqý úlgerimi neǵurlym jaqsy bolsa, onda Qarjy ortalyǵy beretin kepildemeniń de paıyzy joǵary bolady. Máselen, «Alıansbankten» alynatyn nesıe bizdiń kepildememizben 100 paıyz jabylatyn bolady. Al qalǵan qarjy uıymdarynyń nesıesine ortalyq 90 paıyzǵa deıin kepildik beredi», - dep atap ótken Z.Orazalıevanyń aıtýyna qaraǵanda, qalǵan 10 paıyzǵa oqýǵa túsip otyrǵan azamattyń ata-anasy ne bolmasa jaqyn týysy qosalqy zaemshy bolady.
Bilim alǵysy kelgen azamatqa ekinshi deńgeıli bank tarapynan beriletin nesıeniń taǵy bir tıimdi tusy bar. Atap aıtqanda, memlekettiń kepildigimen berilgen nesıe stýdent oqý ornyn bitirip, dıplom alǵannan keıin, 6 aıdan bastap qaıtaryla bastaıdy. Al oǵan deıin tek berilgen nesıeniń ústemeaqysy ǵana tólenip otyrady. Bul oraıda bankterdiń nesıe berý sharttarynyń ártúrli ekendigin eskere ketken jón. Máselen, nesıeniń jyldyq paıyzdyq stavkasy jáne óteý merzimi ár bankte ártúrli. Ol «Alıansbankte» turaqty 17 jylǵa deıingi merzimge 9 paıyzdy qurasa, «Turanálembankinde» - 10 jylǵa deıin 8 paıyzdan joǵary, ıaǵnı 13, 15 paıyzǵa deıin ózgerip otyrady. Al «Qazaqstannyń halyq banki» - 12 paıyzdyq stavkamen 10 jylǵa beredi.
«Bilim de ónim, onyń da quny bar. Aqyly oqý degen bar. Oǵan barlyq talapkerdiń birdeı múmkindigi jete bermeıdi. Sondyqtan memleket, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi tarapynan stýdentterdi áleýmettik jaǵynan qorǵaý máselesine baǵyttalǵan is-sharalar usynylyp otyr. Sonyń biri Qarjy ortalyǵy arqyly stýdentterge nesıe berý. Bul álemdik tájirıbede keń oryn alǵan shara. Ókinshke oraı bizde bul baǵyt áli de bolsa álsiz júrgizilip kele jatyr», - deıdi L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýınversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov ekinshi deńgeıli banktermen usynylatyn nesıelik bilim berý baǵdarlamasyn túsindirýge arnalǵan baspasóz máslıhatynda.
Onyń atap ótýinshe, Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti jaz aılarynda stýdentterdi qyzmetke ornalastyryp, sol arqyly olardyń oqý aqylaryn óteý múmkindikterin qarastyrýda. Jalpy onyń alǵa tartqan derekterine qaraǵanda, aǵymdaǵy jylǵy memlekettik bilim grantyna ıe bolǵan stýdentterdiń 3 myńnan astamy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetine qabyldanǵan. Sondaı-aq respýblıka boıynsha «Altyn belgige» ıe bolǵan 3 myńǵa jýyq túlektiń 1 myńǵa jýyǵy da osy ýnıversıtetten bilim nárine sýsyndamaqqa bel býǵan.
Óz qaltasynan qarjy shyǵaryp, joǵary oqý ornynda bilim alýǵa múmkindigi joq jastarǵa memleket tarapynan qoldaý osylaı da berilip otyr. Al tańdaý jasaý - kez kelgen azamattyń enshisinde.
