Bilim berý júıesindegi reformalar týraly
ASTANA. QazAqparat - Dúnıejúzilik ǵalamdaný alǵashqy ret kapıtalıstık ǵalamdaný sıstemasy kórinisinde júzege kelgen bolsa, al keıin ala buryńǵy sotsıalıstık memleketterdiń júzege kelýi men ol bir birine qarama qaıshy bolǵa sotsıalızm jáne kapıtalızm dúnıesine ajyrady. Sonymen birge úshinshi dúnıe memleketteri degen elder de boldy.
Qazirgi dáýirde bolsa dúnıejúzilik ǵalamdanýy órkendegen ındýstrııaldy elder, jańa ındýstrııaldy elder jáne tómen damyǵan elder dep ajyratamyz. Dúnıejúzilik ǵalamdanýda damyǵan ındýstrııaldy memleketter aıyryqsha oryndy ıemdeıdi. Olar ózderiniń negizgi makroekonomıkalyq kórsetkishteri boıynsha basqa eldermen salystyrǵanda ádeýir alda turady. Bundaı elder sıpatynda AQSh, Japon, Germanııa, Frantsııa, Uly Brıtanııa, Kanada jáne Italııany aıtýǵa bolady. Olardyń úlesine jer júzilik óndirip shyǵarý óndirisiniń 60 protsent taýar jáne qyzmetter eksportynyń da 60 protsent tury keledi.
Joǵarǵy kásibı bilim berý júıesiniń kópdeńgeıligine ótýi zamanaýı qazaq qoǵamynyń jáne memlekettegi ekonomıkalyq ahýalynyń damý logıkasyna sáıkes keledi: jumysqa jaramdy azamat zamanaýı sharttarda qajetti bilimniń mınımaldy qajettisin alýy mindetti jáne ómir boıy ári qaraı óz bilimin jetildirýi qajet.
Bolon úrdisin otandyq bilim berý júıesine engizdireı turǵanymyzda joǵary oqý oryndarynda bilim berý úrdisiniń qalyptasqan dástúrli metodıkasynyń saqtalyp, joǵarǵy bilim berýdiń sapasynyń tómendeýi baıqalǵan. Qazirgi jaǵdaıda jańa bilim men ınnovatsııalardy óndire alý qabileti kez kelgen memleketterdiń básekege qabilettiligi men damýynyń negizgi tetikteri bolyptabylady, al joǵarǵy mamandandyrylǵan bilim berý - ınnovatsııalyq ınfraqurylymnyń negizgi komponenti bolyp tabylady.
Kópdeńgeıli joǵary kásibı bilim berý júıesi jeke baǵyttalǵan strategııalyq damý barysyna, stýdenttik shaǵynan bastap tulǵalar arasyndaǵy qarym qatynastyń qabiletterin qalyptastyrýǵa yqpal jasaıdy. Bul júıe alǵan bilimniń iske asyrylýyn naqtylyǵyn qamtamasyz etedi jáne kadrlardy daıarlaýda bilim berýdiń deńgeıinde ádistemesi men metodıkasynyń dıversıfıkatsııalanýyn qamtamasyz etedi.
Qoryta kelgende, jahandaný jaǵdaıynda Qazaqstannyń 1997-2001 jáne 2008-2010 jyldary Bolon deklaratsııasyna qosylýy bilim keńistiginde ár túrli fıgýralar men olardyń jumys atqarý minezderine úlken ózgerister engizdirdi. "Bolonıadan kelgen jeldiń" arqasynda joǵarǵy mekteptegi ınnovatsııalar tolqyny qazaqstandyq, sondaı aq, reseılik akademııalyq qoǵamnan jańa kózqarastardy, ádisterdi jáne qarym-qatynastardy talap etti. Bolondyq jańa ózgeristerdi joǵarǵy oqý oryndardyń qyzmetkerleri, admınıstratıvti jáne akademııalyq qoǵamdastyqtar yrǵaqty qarastyrýda. Olar bir jaǵynan - jahandy qubylystarǵa evropalyq jaýap retinde, basqa jaǵynan - joǵarǵy bilimge evropalyq ólsheý habarlamasynyń tásili retinde qabyldanýda.
