«Bilim berý mekemelerinde namazhanalar ashý qajet pe?» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

«Alash aınasy» gazetiniń beısenbilik sanyndaǵy «Másele» aıdarynda «Mektep jasyndaǵy «mamalar» kóbeıip barady» degen taqyryppen problemalyq maqala jaryqqa shyqty. Onda Shymkent qalasyndaǵy mektepterdiń birinde 16 jasar qyzdyń júkti bolyp qalǵany týraly jazylyp, osyndaı faktilerdiń respýblıkamyzdyń barlyq mektepterinde jıi kezdesetini kóterilgen. «Qolda bar málimetterge súıensek, byltyr densaýlyq saqtaý basqarmasy mektep jasyndaǵy 250 qyzdyń júkti bolyp qalǵanyn anyqtaǵan. Ókinishke oraı, olardyń júktiligi merziminen buryn úzilipti. Kóbi sharanadan qutylýdyń túrli amaldaryn kózdep, qylmystyq áreketke jıi baratyn kórinedi. Oblystyq bilim basqarmasynda Maqtaaral aýdanyndaǵy A.Baıtursynov atyndaǵy orta mekteptiń 11-shi synyp oqýshysy balasyn bosanǵannan keıin óltirip, ájethanaǵa tastap ketkeni týraly fakt tirkelgen. Al qursaǵyna bala bitkenin bilgen keıbir qyzdardyń «aǵaıyn-týystan uıat, ishimdeginiń kózin qurtaıyn» dep sharanany ishten tunshyqtyryp, abort jasatyp júrgenderi qanshama?..», dep jazady basylym. Maqalada kóterilgen búgingi kúnniń ózekti máselesine nazar aýdaryńyz.

«QR Tótenshe jaǵdaılar jónindegi mınıstrliginiń mamandary taratqan málimetke súıensek, búginnen bastap elimizdiń Aqmola óńiri men elordada aýa raıy qolaısyz bolady. Munda ońtústik-batystan jyldamdyǵy sekýndyna - 20, keı jerlerde 25 metrge deıin jetetin boran soǵady. Osyǵan baılanysty elimizdiń Tótenshe jaǵdaılar jónindegi mınıstrligi turǵyndarǵa alys jolǵa shyqqanda abaı bolýdy eskertedi. Sondaı-aq Jambyl, Ońtústik Qazaqstan, Qyzylorda, Qostanaı, Soltústik Qazaqstan, Atyraý, Batys Qazaqstan, Mańǵystaý, Pavlodar jáne Qaraǵandy oblystarynda burqasyn kúsheıe túsedi dep boljanyp otyr. Ásirese, Aqtóbe jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń keı aımaqtarynda soqqan jeldiń ekpini sekýndyna 22-25 metrge deıin jetedi», dep jazady «Alash aınasy» gazeti. Shaǵyn maqala «Elordaǵa boran kele jatyr» degen taqyryppen basylǵan.

«Bilim berý mekemelerinde namazhanalar ashý qajet pe?». «Alash aınasy» gazetiniń «Oı-kókpar» aıdarynda sońǵy ýaqytta elimizde jastar ımandylyqqa jappaı bet buryp jatqandyǵy baıandala kele, biraq keıde jastar bilim alatyn oryndarynda musylmandyq paryzyn oryndaýǵa baılanysty qaıshylyqtarǵa tap bolyp jatatyndyǵyn atap ótken. Osyǵan oraı joǵarydaǵy saýaldy JOO qaýymdastyǵynyń prezıdenti Rahman Alshanovpen «Aq orda» respýblıkalyq qozǵalysy tóraǵasynyń orynbasary Qanat Musaǵulovqa qoıǵan. Rahman Alshanov «Óz basym bilim oshaqtarynda namazhanalardyń bolǵanyn qalamaımyn. Qarapaıym tilmen túsindireıin, bizde memleket pen din bir-birinen bólek turady. Olarǵa bir kózqaraspen, ortaq túsinikpen qaraýǵa bolmaıdy. Bul Qazaqstannyń Ata zańynda jazylǵan» dese, Qanat Musaǵulov «Meniń oıymsha, kerisinshe bilim berý oshaqtarynda namaz oqıtyn oryndardy kóbirek ashý kerek. Sebebi namaz arqyly adam tazalyqqa, jaqsylyqqa, adaldyqqa úırenedi. Namazhanalardan qorqyp, at-tondy ala qashýdyń esh qajeti joq. Biz Islam jolyn shynaıy túsinip, Alla aldyndaǵy paryzymyzdy oryndaýymyz shart», dep óz oıyn bildirgen.

***

«Aıqyn» gazetiniń QR Prezıdenti baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlaýynsha, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev ádebıetshi ǵalym Rymǵalı Nurǵalıdyń dúnıeden ótýine baılanysty, marqumnyń otbasy men týǵan-týystaryna kóńil aıtyp, jedelhat joldaǵan. «Rymǵalı Nurǵalıev búkil ómirin rýhanı aǵartý isine arnady. Akademık Nurǵalıevtiń qyzmeti men jarqyn beınesi bizdiń halqymyzdyń esinde máńgilikke saqtalady» - delingen jedelhatta.

Keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen Qaýipsizdik keńesiniń kezekti otyrysy ótti. Osyǵan oraı «Aıqyn» gazetiniń beısenbilik nómirinde «Uly jeńis Qazaqstan tarıhynyń jarqyn betteriniń biri bolyp tabylady» degen taqyryppen kólemdi maqala jarııalandy. Basylymnyń jazýynsha, keńes músheleri 2007-2012 jyldarǵa arnalǵan Ulttyq qaýipsizdik strategııasyn júzege asyrý barysyn talqyǵa salyp, aldaǵy kezeń mindetterin saralaǵan. Sonymen qatar Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 65 jyldyǵyna daıyndyq jáne merekeleý jónindegi sharalar keshenine qatysty másele kóterilgen. Elbasynyń tóraǵalyǵymen ótken keńeste aıtylǵan jaıttardyń egjeı-tegjeıin bilgińiz kelse, basylymnyń búgingi sanyna nazar salyńyz.

Memleket basshysynyń tóraǵalyǵymen ótken keńes jumysy «Astana aqshamy» gazetiniń de nazarynan tys qalmaǵan. Basylymda «Eshkim eskerýsiz qalmaıdy» degen taqyryppen basylǵan maqalada sol alqaly jıyn jaıy tarqatyla jazylǵan. Gazettiń jazýynsha, qazaqstandyq Uly Otan soǵysynyń ardagerleri Reseı, Belarýs, Ýkraına jáne Eýroodaq elderiniń aýmaǵynda Uly jeńistiń 65 jyldyǵyna oraı ótkiziletin saltanatty is-sharalarǵa qatysady. Sonymen qatar mereıtoılyq datanyń qurmetine «1941-1945 jyldardaǵy Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 65 jyldyǵy» medalin shyǵarý jsoparlanyp otyr.

«Álemdik qarjy daǵdarysyna qaramastan Qazaqstan 2007-2012 jyldarǵa arnalǵan Ulttyq qaýipsizdik strategııasy sheńberindegi mindetterdiń kópshiligin oryndaǵan. Bul týraly sársenbi kúni ótken Qaýipsizdik keńesinde QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev málim etti», dep jazady «Ekspress K» gazeti. Jabyq rejimde ótken alqaly jıyn barysyna keńinen toqtalǵan basylymnyń jazýynsha, Jeńistiń 65 jyldyq mereıtoıyn atap ótýge daıyndyq máselesi boıynsha esep bergen vıtse-premer Erbol Orynbaev ardagerler men tyl eńbekkerlerin materıaldyq qoldaý maqsatynda Úkimetten 5,8 mıllıard teńge bólingendigin málim etken.

Qaýipsizdik keńesiniń otyrysy jaıynda «Kazahstanskaıa pravda», «Izvestııa Kazahstan», «Lıter», «Komsomolskaıa pravda Kazahstan» gazetterinen de egjeı-tegjeıli oqı alasyzdar.

«Aıqyn» gazetiniń búgingi nómirinde Kremldiń syrtqy saıasattaǵy senimdi elshisi Sergeı Lavrovtyń osy aptanyń aıaǵynda Astanaǵa jumys saparymen keletindigi jaıynda shaǵyn maqala jarııalandy. Onda atalǵan tulǵanyń syrtqy saıasattaǵy qol jetkizgen jetistikterine sholý jasalǵan. «Reseıdiń SІM jetekshisiniń qazaqqa degen yqylasy táýir. RF-nyń Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrovtyń shaqyrýymen Qazaqstannyń Memlekettik hatshy - Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev resmı saparmen Máskeýge baryp qaıtty. Bul Saýdabaevtyń Syrtqy ister mınıstri retinde shetelge alǵashqy sapary. Kezdesý barysynda qos mınıstr Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýine daıyndyq, «Baıqońyr» ǵarysh keshenin birlesip paıdalaný men transshekaralyq ózenderge ortaqtasý máselelerin talqylady», dep jazady basylym.

***

«N.Nazarbaev: gýmanızm jáne saıası erik» atty kitap jaryq kórdi», dep jazady «Nur Astana» gazeti. Basylymnyń jazýynsha, kitapta Memleket basshysynyń baıandama, maqala, eńbekteri negizinde onyń barlyq saıası -memlekettik qyzmetine qatysty ǵylymı paıymdaý aıtylǵan. Sondaı-aq onda N.Nazarbaev týraly álemniń kórnekti saıasatkerleriniń, ǵalymdarynyń, qoǵam qaıratkerleriniń pikirleri berilgen. Avtorlary - QR Parlamenti Senatynyń depýtaty Oralbaı Ábdikárim, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, professor Irına Han.

Keshe QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginde Til komıtetiniń Sh.Shaıahmetov atyndaǵy Tilderdi damytýdyń úılestirý-ádistemelik respýblıkalyq ortalyǵy ázirlegen «Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik qyzmetshisiniń tildik portfeli» júıesiniń tusaýkeser rásimi ótti. Osyǵan oraı «Nur Astana» gazetinde «Tildik portfel» sheneýniktiń álipbıine aınalady» degen taqyryppen maqala jarııalandy. Onda atalǵan júıe jaıynda keńinen jazylyp, mınıstrliktiń jaýapty hatshysy Janna Qurmanǵalıevanyń «bıylǵy jyl tildiń mereıin ósirip, mártebesin arttyratyn jaqsy sharalarmen bastalýda. Sonyń biri - jańadan ázirlengen «tildik protfel» júıesi. Bul Elbasy tapsyrmasyn oryndaýdaǵy serpindi jobalardyń jalǵasy» degen sózi keltirilgen.

***

«Memlekettik qyzmetkerdiń qarym-qablieti - memlekettiń beınesin naqtylaıtyn nyshandardyń biri. Endeshe olardyń óz isine uqyppen, jaýapkershilikpen qaraýy asa mańyzdy. Bul turǵyda elordada qalyptasqan ahýal neshik? Osynaý saýaldyń jaýaby keshe Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń Astana qalasy boıynsha basqarmasynyń 2009 jyldy qorytyndylaýǵa arnalǵan keńesinde talqylandy», dep jazady «Astana aqshamy» gazeti. Keńes barysynda aıtylǵan jaıttardyń egjeı-tegjeıimen basylymnyń búgingi sanynda «Memlekettik qyzmetkerdiń mini men mindetti» degen taqyryppen jarııalanǵan maqaladan tanys bola alasyzdar.

Aqpannyń 16-sy kúni belgili ǵalym, jazýshy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, akademık Rymǵalı Nurǵalı ómirden ozdy. Kórnekti ǵalymmen elimizdiń birqatar qoǵam qaıratkerleri, ǵalymdary, jazýshylary «Astana aqshamy» gazeti arqyly baquldasty. Sonymen qatar QR Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgimen baquldasý mátinderi basqa da merzimdi basylymdarda jarııalanýda.

***

«Álemdik ekonomıkany sharpyp ótken daǵdarys bizdiń qarjy júıemizdiń myqtylyǵyn syn tezinen ótkizgeni ras. Qarjy naryqtaryn qamtyǵan turaqsyzdyq ekonomıkamyzda kórinis tappaı qoımady», dep jazady «Ekonomıka» gazeti «Qarjy naryǵy turaqtanady» atty maqalasynda. Basylymnyń jazýynsha, Halyqaralyq qarjy naryqtarynyń qubylmalylyǵy jáne álemdik ekonomıkanyń damýynyń jiti perspektıvalarynyń aıqyndalmaýy halyqaralyq reıtıngtik agenttikterdiń el reıtıngin tómendetýine sebep bolǵan. Halyqaralyq naryqtardaǵy qor bólýdiń neǵurlym qatań sharttary qazaqstandyq bankter úshin syrtqy qarjyny tartý múmkindigin qıyndatyp jibergen. Jarııalanymda elimizdiń qarjy naryǵyna qatysty aıtylǵan máselelermen basylymnyń búgingi sanynan jaqyn tanysa alasyzdar.