Bıyl LRT qurylysyna respýblıkalyq bıýdjetten qansha qarajat jumsaldy
ASTANA. KAZINFORM — 11 aıdyń qorytyndysy boıynsha Astanadaǵy LRT qurylysymen baılanysty (áýejaıdan jańa temir jol vokzalyna deıingi aýmaq) respýblıkalyq bıýdjet shyǵyny 329,6 mlrd teńgeni quraǵan, dep habarlaıdy Data Hub.
QR Qarjy mınıstrliginiń derekterine súıensek, bul 2025 jylǵa josparlanǵan barlyq soma deýge bolady, naqtyraq aıtqanda 99,2%-y. Shyǵyndardyń egjeı-tegjeıli bólinisi bar respýblıkalyq bıýdjettiń oryndalýy týraly esep sońǵy úsh jyl boıy jarııalanyp keledi.
Qańtar-qarasha aılaryndaǵy joǵary kórsetkishter LRT qurylysynyń qarjylandyrylýy kúrt jandanǵanyn kórsetedi: 2024 jyl boıy salystyrýǵa kelmeıtindeı deńgeıde tómen bolǵan — bar bolǵany 28,4 mlrd teńge, al 2023 jyly — 52,4 mlrd teńge. Barlyq jaǵdaıda qarajat Ulttyq qordan maqsatty transfertter túrinde bólingen. Aýqymyn túsiný úshin: LRT qurylysyna ketken shyǵyn respýblıkalyq bıýdjettiń kólik jáne kommýnıkatsııalar salasyndaǵy barlyq shyǵynynyń shamamen úshten birin qurady. Olardy, mysaly, avtomobıl joldaryn salý, qaıta jańǵyrtý, jóndeý jáne kútip ustaýǵa baǵyttalǵan RB shyǵyndarymen salystyrýǵa bolady — 258,5 mlrd teńge.
Aıta keteıik, respýblıkalyq bıýdjet Almatydaǵy relsti kólikti damytýǵa da qarjy bólip otyr: 2025 jyly 25,6 mlrd teńge (metropolıten qurylysyna). 2024 jyly mundaı shyǵyndar bolmaǵan, al 2023 jyly olardyń kólemi 9,4 mlrd teńgeni quraǵan.
Astanadaǵy LRT qurylysy is júzinde 2017 jyldyń mamyrynda Qytaıdyń Memlekettik damý bankiniń $1,5 mlrd kólemindegi kredıttik jelisin tartý arqyly bastalǵan bolatyn. Alaıda 2018 jyly qaryzǵa alynǵan qarajattyń bir bóligi ornalastyrylǵan ($208 mln) «Astana Bankiniń» lıtsenzııasy qaıtarylyp alynǵannan keıin kredıtor qarjylandyrýyn toqtatyp qoıdy. Odan keıin 2019 jyly sybaılas jemqorlyq daýy aıasynda qurylys toqtatyldy — sol ýaqytqa deıin qurylys-montaj jumystarynyń 15%-y ǵana oryndalǵan edi.
Sot barysynda jobany iske asyrýǵa jaýapty laýazymdy tulǵalardyń kelisimshart qunyn ádeıi kóterip, aıyrmasyn ıemdengeni anyqtaldy, bul soma 5,8 mlrd teńgeni quraǵan.
Ulttyq qaýipsizdik komıteti «Astana LRT» JShS basqarma tóraǵasy qyzmetin atqarǵan kezde memlekettik fýnktsııalardy oryndaýǵa ýákilettik berilgen adamdarǵa teńestirilgen tulǵa ekenin paıdalanyp, LRT salý jobasy arqyly memleketke 85,9 mlrd teńge shyǵyn keltirdi dep aıyptalǵan Talǵat Ardannyń Túrkııada ustalǵanyn málim etti.
Qytaılyq qaryzǵa kelsek, túptep kelgende Qazaqstan bıligi ony merziminen buryn ótedi. LRT qurylysy bıýdjet qarajatynyń esebinen 2023 jyly qaıta jandandy. Sodan beri jerústi qalalyq kólik júıesin iske qosý merzimi birneshe ret keıinge shegerilgen. Nátıjesinde, synaqtyq paıdalaný 2025 jyldyń qyrkúıeginde bastaldy. Al tolyq paıdalanýǵa berý 2026 jylǵa josparlanǵan.
Osyǵan deıin Jeńis Qasymbek LRT jelisi qashan iske qosylatynyn aıtty.
Budan buryn Prezıdent LRT jelisin uzartý jáne Qabanbaı batyr dańǵylynda eki deńgeıli jol salý usynysyn qoldady.