Bıyl qaı mamandyqtarǵa grant kóp bólindi
ASTANA. KAZINFORM — Jańa oqý jylynda memlekettik bilim berý tapsyrysynyń jalpy kólemi azaıdy. Alaıda barlyq baǵyttaǵy grant sany birdeı qysqarǵan joq. Keıbir mamandyqtarǵa bólinetin grant sany kóbeıse, endi birinde edáýir azaıǵan.
2026–2027 oqý jylyna Qazaqstanda barlyǵy 89 457 bilim berý granty bólindi. Bul ótken jylmen salystyrǵanda óte az. Byltyr 93 232 grant qarastyrylǵan edi, ıaǵnı bıyl memlekettik tapsyrys 3 775 orynǵa qysqardy.
Sońǵy úsh jyldaǵy kórsetkishterge kóz júgirtsek, buǵan deıin, grant sany aıtarlyqtaı ózgermegenin baıqaýǵa bolady. 2024–2025 oqý jylynda 93 116 grant bólinse, 2025–2026 oqý jylynda olardyń sany 93 232-ge jetken. Demek ótken jyly az da bolsa ósim bolǵan. Al jańa oqý jylynda memlekettik bilim berý tapsyrysynyń kólemi alǵash ret keń kólemde qysqardy.
Bul kórsetkish eń áýeli magıstratýraǵa áser etti. Ótken oqý jylynda bul deńgeıge 13 229 grant bólinse, bıyl olardyń sany 11 007-ge deıin azaıdy, ıaǵnı 2 222 oryn nemese shamamen 17 paıyzǵa qysqarǵan. Bakalavrıattaǵy ózgeris áldeqaıda az, grant sany 77 084-ten 75 371-ge tómendedi. Aıyrmashylyq — 1 713 oryn.
Al doktorantýradaǵy grant sany kerisinshe kóbeıdi. Eger 2025–2026 oqý jylynda 2 919 grant bólinse, 2026–2027 oqý jylynda olardyń sany 3 079-ǵa jetti, sonda nebári 160 orynǵa ósim baıqalady. Alaıda memlekettik tapsyrys qysqarǵanymen, doktorantýradaǵy grant sanynyń artýy ǵylymı kadrlar daıarlaýǵa kóńil bólinip otyrǵanyn kórsetedi.
Soǵan qaramastan, memlekettik granttardyń basym bóligi burynǵydaı bakalavrıatqa tıesili. Jalpy 89 457 granttyń 75 371-i osy bilim deńgeıine bólingen. Demek memlekettik bilim berý tapsyrysynyń 84 paıyzdan astamy bakalavrıattyń úlesinde.
Qaı mamandyqtarǵa grant sany qysqardy?
Bakalavrıattaǵy bilim berý baǵyttaryn jeke qarastyrsaq, munda da eleýli ózgerister bar. Eń kóp ınjenerlik, óńdeý jáne qurylys salalaryna grant sany qysqarǵan. Ótken oqý jylynda bul baǵytqa 18 806 grant bólinse, bıyl olardyń sany 16 674-ke deıin azaıdy. Soǵan qaramastan, ınjenerlik baǵyt bakalavrıattaǵy eń iri salasy bolyp qala beredi. Tegin oqytý baǵdarlamasyn azaıtqanymen, memleket eń kóp grantty áli de osy baǵytqa bólip otyr.
Qysqarǵan kólem boıynsha ekinshi orynda — aqparattyq-kommýnıkatsııalyq tehnologııalar. Bul baǵyttaǵy grant sany 11 585-ten 10 387-ge deıin azaıdy, ıaǵnı shamamen 1 200 orynǵa kem. Alaıda bólinetin grant sany boıynsha bul bakalavrıattaǵy úshinshi iri baǵyt.
Al pedagogıkalyq ǵylymdarǵa kelsek, jańa oqý jylynda bul baǵyttaǵy grant sany da edáýir azaıdy. Eger ótken jyly pedagog kadrlaryn daıarlaýǵa 13 226 grant bólinse, bıyl olardyń sany 12 228 boldy.
Qaı mamandyqtarda grant sany ózgerissiz qaldy?
Keı bilim berý baǵyttarynda grant sany aıtarlyqtaı ózgere qoıǵan joq. Óner jáne gýmanıtarlyq ǵylymdarǵa burynǵydaı 1 915 grant bólindi. Áleýmettik ǵylymdar, jýrnalıstıka jáne aqparat baǵytyna — 1 485, bıznes, basqarý jáne quqyqqa — 1 423, jaratylystaný ǵylymdary, matematıka jáne statıstıkaǵa — 9 188, densaýlyq saqtaý salasyna 2 700 grant qarastyrylǵan. Al qyzmet kórsetý salasynda ǵana azdaǵan ózgeris bar, grant sany 2 200-den 2 170-ke qysqardy.
Jalpy bir baǵytta grant azaısa, ekinshisinde kóbeıgen shyǵar degen oı týýy múmkin. Bıyl bakalavrıattaǵy aýyl sharýashylyǵy jáne bıoresýrstar baǵytyna qosymsha grant bólindi. Bul saladaǵy grant sany 2 379-dan 2 515-ke deıin ósti. Injenerlik nemese pedagogıkalyq baǵyttarmen salystyrǵanda ósim asa joǵary emes. Alaıda grant sany qysqarǵan jyly agrarlyq salaǵa bólinetin orynnyń kóbeıýi bul baǵytqa kóńil bóline bastaǵanyn ańǵartady.
Qaı mamandyqtarǵa grant kóbeıdi?
Keıbir baǵyttardaǵy grant sany qysqarǵanymen, onyń ishindegi jekelegen mamandyqtarǵa bólinetin oryn kerisinshe kóbeıgen.
Eń úlken ósim mehanıka mamandyǵynda tirkeldi. Ótken jyly bul mamandyqqa 889 grant bólinse, bıyl olardyń sany 1 300-ge jetti, grant sany 411 orynǵa artqan. Sondaı-aq arnaıy pedagogıka mamandyǵynda da aıtarlyqtaı ósim baıqalady, grant sany 593-ten 965-ke deıin kóbeıip, 372 oryn qosyldy.
Budan bólek jer týraly ǵylymdar baǵyty boıynsha grant sany 988-den 1 197-ge, agroınjenerııada 299-dan 447-ge, hımııalyq ınjenerııa jáne protsester mamandyǵynda 370-ten 500-ge ósti. Al gıdrotehnıkalyq qurylys jáne sý resýrstaryn basqarý baǵytyna bólinetin memlekettik tapsyrys eki eseden astam kóbeıip, 100 granttan 215 grantqa jetti.
Pedagogıkalyq baǵytta da granttar kóbeıgen. Atap aıtqanda matematıka páni muǵalimderin daıarlaýǵa bólinetin grant sany 1 087-den 1 200-ge deıin artty.
Qaı mamandyqtardaǵy grant sany qysqardy?
Grant sany qysqarǵan mamandyqtar da búgingi eńbek naryǵyndaǵy jaǵdaıyn ańǵartady. Bul kórsetkishter elde qaı sala mamandaryna suranys tómendegenin kórsetedi.
Máselen aqparattyq qaýipsizdik mamandyǵyna ótken jyly 3 000 grant bólinse, bıyl olardyń sany 2 260-qa deıin azaıdy. Grant sany 740 orynǵa qysqarǵan. Alaıda bul mamandyq grant kólemi jaǵynan áli de eń iri baǵyttardyń biri. Sondyqtan muny salaǵa qyzyǵýshylyqtyń tómendeýi emes, sońǵy jyldary aıtarlyqtaı ulǵaıǵan memlekettik tapsyrysty qaıta teńestirý dep baǵalaýǵa bolady.
Sondaı-aq mehanıka jáne metall óńdeý baǵytyna bólinetin grant sany 1 800-den 1 244-ke deıin qysqardy. Qala qurylysy, qurylys jumystary jáne azamattyq qurylys mamandyqtaryna bólinetin grant sany 1 500-den 1 068-ge, al taý-ken isi jáne paıdaly qazbalardy óndirý baǵyty boıynsha 1 710-nan 1 301-ge deıin azaıdy.
Sonymen qatar bul tizimge toqyma óndirisi, kıim, aıaqkıim jáne bylǵary buıymdary (720-dan 459 grantqa deıin), bıologııalyq jáne sabaqtas ǵylymdar (1 087-den 855-ke deıin), sondaı-aq metallýrgııa (500-den 279 grantqa deıin) salasy endi.
Injenerlik baǵyt, pedagogıka men ІT kósh bastap tur
Jańa oqý jylyndaǵy grant sanynyń jalpy kólemine nazar aýdarsaq, kósh bastap turǵan baǵyttar ótken jyldardaǵydaı saqtalǵan. Bakalavrıatta eń kóp grant ınjenerlik, óńdeý jáne qurylys salalaryna bólindi, 16 674 oryn berilgen. Ekinshi orynda pedagogıkalyq ǵylymdar — 12 228 grant. Úshinshi orynda aqparattyq-kommýnıkatsııalyq tehnologııalar baǵyty tur. Bul salaǵa 10 387 grant qarastyrylǵan.
Odan keıin jaratylystaný ǵylymdary, matematıka jáne statıstıka baǵytyna 9 188 grant bólingen. Densaýlyq saqtaý salasyna — 2 700, aýyl sharýashylyǵy jáne bıoresýrstarǵa — 2 515, qyzmet kórsetý salasyna 2 170 grant qarastyrylǵan.
Bakalavrıattaǵy iri baǵyttardyń ishinde eń az grant veterınarııaǵa bólindi — 1 175 oryn. Sondaı-aq bıznes, basqarý jáne quqyq baǵytyna 1 423, áleýmettik ǵylymdar, jýrnalıstıka jáne aqparat baǵytyna 1 485 grant berilgen.
Alaıda memlekettik bilim berý tapsyrysynyń kólemi men talapkerler suranysyn shatastyrmaǵan jón. Grant sanynyń az bolýy mamandyqtarǵa qyzyǵýshylyq tómen degendi bildirmeıdi. Tek memleket atalǵan baǵyttar boıynsha qarjylandyratyn oryn sanynyń az ekenin kórsetedi.
Jekelegen bilim berý baǵdarlamalarynyń toptary boıynsha eń kóp grant aqparattyq tehnologııalarǵa tıesili. Bul baǵytqa 4 902 grant bólingen. Ekinshi orynda aqparattyq qaýipsizdik — 2 260, úshinshi orynda medıtsına — 1 501 grant. Aıta ketetin jaıt, jańa oqý jylynda aqparattyq-kommýnıkatsııalyq tehnologııalar baǵyty boıynsha grant sany azaıǵanyna qaramastan, eń kóp grant bólingen eki iri bilim berý baǵdarlamasy tsıfrlyq salaǵa tıesili bolyp otyr.
Al eń az grant beıindi bilim berý baǵdarlamalaryna bólingen. Máselen meıirger isine nebári 19 grant qarastyrylǵan. Sport, qoǵammen baılanys, materıaldardy qysymmen óńdeý, geodezııa jáne kartografııa mamandyqtarynyń árqaısysyna 20 granttan bólindi.
Eske sala keteıik, elimizde bilim berý granttaryn taǵaıyndaý konkýrsyna qujat qabyldaý 13-20 shilde aralyǵynda ótedi.
Buǵan deıin, bilim granttarynyń sany bes jylda 40 paıyzdan astam óskenin jazǵan edik.