Bıyl elimizde qylmystyń jalpy deńgeıi 10%-ǵa tómendedi

Prezıdent azamattardyń qaýipsizdigi men zańnyń ústemdigi – Ádiletti Qazaqstan qurylatyn irgetas ekenin atap ótti. Búgingi tańda bul ıdeologııa naqty is-áreketke aınalyp otyr: memlekettik organdar quqyq buzýshylyqtarǵa jáı ǵana den qoıý tájirıbesinen alshaqtap, olardyń aldyn alýǵa kóship jatyr.

Bul transformatsııanyń negizgi draıveri – quqyq qorǵaý júıesin tsıfrlyq jańǵyrtý, ıaǵnı, ıntellektýaldyq beınebaqylaý júıelerin engizý, protsesterdi avtomattandyrý jáne ashyq tsıfrlyq servısterdi qurý. Bul tásil táýekelderdi tıimdi anyqtap qana qoımaı, sonymen qatar azamattardyń quqyqtaryn naqty qorǵaýdy qamtamasyz ete otyryp, búkil el boıynsha qaýipsiz orta qalyptastyrady, sybaılas jemqorlyq faktorlaryn barynsha azaıtýǵa múmkindik beredi.

Qylmystyq ahýaldy jappaı jaqsartý jáne aldyn alý quraldaryn damytý

Іshki ister organdarynyń jumysyn quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa qaıta baǵdarlaý búkil respýblıka boıynsha qylmys deńgeıiniń turaqty jáne dáıekti tómendeýin qamtamasyz etedi.

2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha tirkelgen qylmystardyń jalpy sany 6%-ǵa, ıaǵnı, 102,7 myńnan 96,6 myń derekke deıin qysqardy. Ásirese, eń qaýipti qylmystar eleýli túrde tómendedi, olar: asa aýyr qylmystar – tonaý, urlyq, qaraqshylyq, kisi óltirý, buzaqylyq.

2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda qylmystyń jalpy deńgeıi taǵy 10%-ǵa tómendedi, bul rette tsıfrlyq analıtıka men beınemonıtorıng júıelerin paıdalanýdyń arqasynda qylmystardyń ashylý kólemi artty. Qoǵamdyq oryndardaǵy quqyq buzýshylyqtar sany 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha 9%-ǵa jáne 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda taǵy 19%-ǵa qysqardy.

Quqyqtyq tártipti nyǵaıtýǵa nóldik tózimdilik qaǵıdatyn dáıekti saqtaý jáne beınebaqylaý júıelerin keńeıtý arqyly qol jetkiziledi. Bul bastama kóshe kameralaryn, aýlalardaǵy, bilim berý nysandaryndaǵy jáne kólik toraptaryndaǵy baqylaý júıelerin biryńǵaı ekojúıege biriktiretin qoǵamdyq keńistikterdiń birtutas tsıfrlyq jabynyn qurýdy kózdeıdi. Búginde qylmystardyń basym bóligi tsıfrlyq tehnologııalardyń kómegimen ashylýda.

2025 jyly 17 mln-nan astam ákimshilik quqyq buzýshylyqtyń joly kesildi, onyń ishinde:

• 26,6 myń usaq buzaqylyq faktisi;

• 215,8 myń qoǵamdyq oryndarda alkogol iship, mas kúıde bolý faktisi;

• 122,6 myń tynyshtyqty buzý faktisi;

• alkogol ónimderin satý qaǵıdalaryn buzýdyń 7,8 myń faktisi.

2026 jyldyń I jartyjyldyǵynda 8,1 mln-nan astam quqyq buzýshylyqtyń joly kesildi, onyń ishinde:

• 16 myńnan astam usaq buzaqylyq faktisi;

• qoǵamdyq oryndarda mas kúıde bolýdyń 117,6 myń faktisi;

• 64,4 myń tynyshtyqty buzý faktisi;

• alkogol ónimderin satý qaǵıdalaryn buzýdyń 6 myń faktisi.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń «Taza Qazaqstan» ekologııalyq bastamasy aıasynda jumysqa shamamen 7 myń polıtsııa qyzmetkeri jáne 1,2 myńnan astam mobıldi top tartyldy. 2025 jyldan beri abattandyrý qaǵıdalaryn buzýdyń 496 myń faktisi anyqtalyp, qoǵamdyq oryndardy lastaýdyń 119 myń faktisi tirkeldi, 2,6 myń ruqsat etilmegen qoqys orny joıyldy.

Qosymsha baqylaýdy beıneanalıtıkasy bar 27 myńnan astam kamera qamtamasyz etedi. Onyń ishinde 568 kamera qoqysty anyqtaýǵa, 205 kamera tútindi baqylaýǵa arnalǵan, olardyń kómegimen 20 myńnan astam ekologııalyq quqyq buzýshylyq anyqtaldy.

Áıelder men balalardyń quqyqtaryn júıeli qorǵaý, turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý

Turmystyq zorlyq-zombylyq jáne kámeletke tolmaǵandarǵa qarsy qylmystar úshin jaýapkershilikti kúsheıtý quqyqtardy qorǵaýdyń aldyn alý júıesin nyǵaıtýǵa múmkindik berdi. Polıtsııa tirkeýdiń anyqtaý prıntsıpin qoldanady, onda ákimshilik is júrgizý quqyq buzýshylyq faktisi boıynsha qozǵalady. Bul mundaı jaǵdaılardy jasyrý jáne zardap shekkenderge qysym jasaý qaýpin azaıtady, al taraptardyń tatýlasýyna tek sotta jáne bir retten artyq emes ruqsat etiledi.

Aldyn alý sharalary belsendi qoldanylady. 2025 jyly 50 quqyq buzýshyǵa zardap shekkendermen birge turýǵa ýaqytsha tyıym salyndy, al 2026 jyldyń basynan beri mundaı shara 51 adamǵa qatysty qoldanyldy. Polıtsııanyń ótinishhaty boıynsha sottar 2025 jyly 987 adamdy, al aǵymdaǵy kezeńde 1 514 adamdy psıhologııalyq túzetýge jiberdi. Otbasylyq-turmystyq saladaǵy quqyqqa qaıshy áreketteri úshin 2025 jyly 82,4 myń quqyq buzýshy, al 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda 45,1 myń quqyq buzýshy jaýapkershilikke tartyldy. Keshendi profılaktıkalyq sharalardyń nátıjesinde 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda mundaı quqyq buzýshylyqtardyń sany 7%-ǵa tómendedi. Jyl basynan beri 1 877 adam arnaıy áleýmettik kómek aldy.

Kıberqylmysqa qarsy is-qımyl jáne azamattardyń qarajatyn qorǵaý

Іshki ister mınıstrligi, Ulttyq bank, qarjy uıymdary men baılanys operatorlarynyń ózara is-qımyly aıasynda 2026 jyldyń basynan beri 3,5 myńnan astam ınternet-alaıaqtyq faktisi ashyldy.

Antıfrod-ortalyqtyń múmkindikteri qarjylyq zalaldyń aldyn alýǵa jáne azamattardyń 1 mlrd teńgeden astam qarajatyn buǵattaýǵa múmkindik berdi. Baılanys operatorlary 163,2 mln alaıaqtyq telefon qońyraýyn buǵattady. Al Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń «Kıberqadaǵalaý» memlekettik júıesi arqyly zańsyz 26 myń ınternet-resýrstyń jumysy anyqtalyp, olardyń qyzmetine tosqaýyl qoıyldy. Sondaı-aq zańsyz call-ortalyqtar men dropperlik jelileriniń qyzmeti toqtatyldy.

Jastardy qorǵaý jáne esirtki bıznesine qarsy keshendi is-qımyl

Sıntetıkalyq esirtkiniń taralýyna jol bermeý negizgi tórt baǵyt boıynsha júzege asyrylýda. Olar – narkolaboratorııalar men jetkizý arnalarynyń jolyn kesý, ınternet arqyly esirtki ótkizýdi toqtatý, qarjy aǵyndaryn buǵattaý jáne jastar arasynda aýqymdy aldyn alý sharalaryn júrgizý.

Jyl basynan beri 14,5 myńǵa jýyq esirtkige qarsy is-sharalar ótkizilip, 2 mln-nan astam jas qamtyldy. Jumys istep turǵan 997 jazǵy lagerdiń 727-sinde aldyn alý jumystary júrgizildi. Bilim berý jáne densaýlyq saqtaý organdarymen birlesip, 5,5 myńǵa jýyq aktsııa, úkimettik emes uıymdar men eriktilerdiń qatysýymen 1,5 myńǵa jýyq is-shara uıymdastyryldy. «Jas saqshy» jastar bastamasy men «Jas qorǵaý» jobasy damyp keledi.

Tártipti nyǵaıtý jáne jol qaýipsizdigi

Adam ómirin saqtaý jáne jol-kólik oqıǵalarynyń aldyn alý jol qozǵalysyn baqylaýdaǵy negizgi basymdyq retinde aıqyndaldy. Júıeli profılaktıkalyq jumystar nátıjesinde 2026 jyldyń 7 aıynda jol-kólik oqıǵalarynyń sany 4%-ǵa, qaza tapqandar sany 16%-ǵa, jaraqat alǵandar sany 6%-ǵa azaıdy.

Jalpy jol qozǵalysy erejelerin buzýdyń 8,7 mln-nan astam faktisiniń joly kesildi. Óreskel quqyq buzýshylyqqa jol bergeni úshin 18 myń júrgizýshi basqarý quqyǵynan aıyryldy, 15,5 myń adam ákimshilik qamaýǵa alyndy. Avtojoldarda 31 myńnan astam avtomatty tirkeý júıesi ornatylǵan. Olardyń kómegimen 5,7 mln buzýshylyqtyń joly kesildi. Sonymen qatar kólikterdiń tehnıkalyq baıqaýdan ótýi jáne saqtandyrý polısteriniń bolýy baqylaýǵa alyndy.

Júzege asyrylyp jatqan keshendi sharalar zańdylyqty nyǵaıtýǵa, bultartpas jaýapkershilikti qamtamasyz etýge jáne qaýipsiz qoǵamdyq orta qalyptastyrýǵa yqpal etedi.

Aıta keteıik, mektepterde «Konstıtýtsııa negizderi» men «Zań men tártip» kýrstary oqytylady.