Bıyl ekonomıkalyq ósim 5-5,5% deńgeıinde qalyptasýy múmkin - Serik Jumanǵarın
ASTANA. KAZINFORM - Qazaqstannyń konstıtýtsııalyq reformasy Premer-mınıstrdiń orynbasary – ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń Vashıngtondaǵy S&P, Moody's jáne Fitch reıtıngtik agenttikteri úlken úshtigi ókilderimen kezdesýiniń negizgi taqyrybynyń birine aınaldy, dep habarlaıdy Úkimettiń baspasóz qyzmeti.
Halyqaralyq reıtıngtik agenttiktermen jyl saıynǵy konsýltatsııalar dástúrli túrde aǵymdaǵy makroekonomıkalyq jaǵdaıdy baǵalaý jáne eldiń nesıelik reıtıngine áser etetin faktorlardy talqylaý úshin ótkiziledi. Kóktemgi sessııa barysynda konstıtýtsııalyq reformalarǵa, ınflıatsııaǵa, halyq tabysynyń dınamıkasyna jáne syrtqy turaqsyzdyq jaǵdaıyndaǵy ekonomıkalyq ósý kózderine basty nazar aýdaryldy.
Serik Jumanǵarın atap ótkendeı, qazirgi ekonomıkanyń turaqty damýy tek resýrstardy ǵana emes, eń aldymen tıimdi ınstıtýttardy, boljamdylyq pen senimdi talap etedi. Bul qaǵıdattar elimizdiń jańa Konstıtýtsııasynda bekitilgen. Basymdyqtar qatarynda memleket qyzmetiniń strategııalyq baǵyty retinde bilim berý, ǵylym, ınnovatsııa jáne adamı kapıtaldy damytý bar. Shyn máninde, elimizdiń jańa Negizgi zańynda ıntellekt, tehnologııa men kásibılik arqyly básekege qabilettilik qalyptasatyn bilim ekonomıkasynyń negizi qalanǵan. Sondaı-aq menshiktiń barlyq nysanyn teń qorǵaý bekitilgen. Bul – ınvestıtsııalyq ahýal men bıznesti damytý úshin mańyzdy.
JІÓ-niń joǵary deńgeıdegi naqty ósýi saqtalady. 2025 jylǵy qorytyndy boıynsha ekonomıka 6,5%-ǵa ósti. Bıyl ósim 5-5,5% deńgeıinde kútilýde. Bıylǵy birinshi toqsandaǵy qorytyndy boıynsha munaı óndirýmen baılanysty ýaqytsha faktorlardy esepke almaǵanda, 3%-dyq ósý oryndaldy.
Ekonomıkanyń qurylymdyq transformatsııasynyń jalǵasýy baıqalady. JІÓ-degi munaı sektorynyń úlesi 2010 jylǵy 16,5%-dan 2024 jyly 8,1%-ǵa deıin tómendedi. Bul rette óńdeý ónerkásibi ekinshi jyl qatarynan ósip, JІÓ-niń 12,7%-na jetip, óndirýshi sektordyń úlesinen asyp tústi.
Qazaqstannyń jańa ekonomıkalyq saıasatynyń basymdyǵy ártaraptandyrý men tsıfrlandyrýǵa baǵyttalǵan. Mindet – halyqtyń naqty tabysy men jumyspen qamtylýynyń artýymen ósý qarqynyn ǵana emes, onyń turaqtylyǵyn da qamtamasyz etý. Osyǵan baılanysty ınvestıtsııalardy belsendi tartýǵa basa nazar aýdaryldy. Munaı jáne gaz, hımııa, agroónerkásip kesheni, farmatsevtıka, jasandy ıntellekt pen metallýrgııa sekildi negizgi salalar anyqtaldy.
Ekonomıkalyq ósý men ınflıatsııany tejeý maqsattaryn teńestirý úshin Úkimet, Ulttyq bank jáne Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi arasyndaǵy úılestirý kúsheıtildi. 2025 jylǵy qarashada 2026-2028 jyldarǵa arnalǵan birlesken is-qımyl baǵdarlamasy bekitildi. Ol jyl saıyn JІÓ-niń 5%-dan kemimeı ósýin jáne halyqtyń naqty tabysynyń ınflıatsııadan 2-3%-ǵa joǵary ósýin kózdeıdi.
Bıýdjetti shoǵyrlandyrýǵa erekshe nazar aýdarylady. Serik Jumanǵarın atap ótkendeı, sońǵy jyldary Ulttyq qordan jyl saıyn 5 trln teńgeden asatyn transfert ınflıatsııaǵa aıtarlyqtaı úles qosty. 2026 jyly Úkimet sońǵy jyldary alǵash ret nysanaly transfertten bas tartty (2025 jyly – 3,25 trln teńge). Sonymen qatar bıýdjet shyǵysyn ońtaılandyrý júrgizilip jatyr.
Shekteýdiń biri tutyný taýary óndirisiniń jetkiliksiz damýy bolyp qala beredi. Yntalandyrý sharasy retinde agroónerkásiptik keshen men qaıta óńdeýde sút pen et mal sharýashylyǵyn, qus sharýashylyǵy men balyq salasyn qosqanda, 200-den astam joba iske asyrylýda. Sondaı-aq, ımportqa táýeldilikti tómendetý úshin shıkizattyq emes sektordyń damýy kúsheıtilýde.
Inflıatsııa báseńdeýde. Ol 2025 jyldyń qorytyndysyndaǵy 12,3%-dan birinshi toqsandaǵy qorytyndy boıynsha 11%-dy kórsetti. Jyl qorytyndysy boıynsha ekonomıka 5-5,5% ósken kezde 10%-dan tómen deńgeı boljanady.
Reıtıngtik agenttik ókilderi ekonomıkanyń belsendi ósýi jaǵdaıynda ınflıatsııa men ósý arasyndaǵy tepe-teńdikke qol jetkizý qıyn mindet ekenin atap ótti. Bul rette naqty tabys halyq úshin negizgi kórsetkish bolyp qala beredi.
Qazaqstan ekonomıkasyndaǵy aýyl sharýashylyǵynyń mańyzdy rólin eskere otyryp, aýyl sharýashylyǵyn mıneraldy tyńaıtqyshpen qamtamasyz etý jáne onyń ımportyna táýeldilik máselesi de talqylandy. Vıtse-premer Qazaqstanda 27 óndirýshi, onyń ishinde «QazAzot» AQ jáne «Qazfosfat» JShS sekildi iri kásiporyndar jumys isteıtinin atap ótti. Іshki óndiris mıneraldy tyńaıtqyshtarǵa degen qajettiliktiń shamamen 56%-yn jabady. Negizgi ımport bizdiń elimiz Birtutas ekonomıkalyq odaqtaǵy Reseıge tıesili.
-Biz tyńaıtqyshty qoldaný kólemin edáýir arttyrdyq. Eger osydan úsh jyl buryn biz nebári 600 myń tonna paıdalansaq, bul aýyl sharýashylyǵyn qarqyndy damytý úshin jetkiliksiz boldy, al ótken jyly 1,8 mln tonnaǵa jetti. Bıylǵy maqsat – 2,3 mln tonna, — dep atap ótti vıtse-premer.
Osyǵan deıin Serik Jumanǵarın Taıaý Shyǵystaǵy qaqtyǵystan Qazaqstanǵa qandaı táýekelder bar ekeni týraly aıtqan edi.
