Bıyl egistikterde sý tapshylyǵy bolýy múmkin be
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Úkimet otyrysynda Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstri Nurjan Nurjigitov ózen basseınderindegi sý mólsherine túsinik berdi.
— Byltyrdan beri Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi alty aıǵa deıingi merzimge boljam jasaýǵa múmkindik beretin Talsim-NG gıdrologııalyq modelin beıimdeý jumystaryn jalǵastyryp jatyr. Gıdrologııalyq modeldiń esepteýlerine sáıkes Syrdarııa jáne Talas ózenderiniń basseınderinde sý mólsheri kópjyldyq normadan tómen bolýy yqtımal. Syrdarııa ózeniniń jekelegen janama salalarynyń ýchaskelerinde, sondaı-aq Shý ózeniniń basseıninde ǵana sý mólsheri norma sheginde bolýy múmkin. Іle ózeniniń basseıninde sý aǵyny norma sheginde bolýy yqtımal, al jekelegen salalardyń ýchaskelerinde sý mólsheri kópjyldyq normadan joǵary bolady degen esepteýler bar, — dedi Nurjan Nurjigitov.
Onyń aıtýynsha, bıyl sý sharýashylyǵy jaǵdaıy 2025 jylǵy qurǵaqshylyqtyń saldarynyń áserinen qalyptasyp otyr. Qazirgi ýaqytta model derekteri boıynsha Syrdarııa, Shý, Talas jáne Іle ózenderiniń basseınderinde sý aǵyny qalyptasatyn aımaqta ylǵal qory birkelki bólinbegen.
— Negizgi ylǵal qory orta taýly aımaqta qalyptasqan, al bıik taýly aımaqta onyń kólemi kópjyldyq normadan tómen. Kóktemniń basynda aýa temperatýrasynyń joǵary bolýy jáne jaýyn-shashynnyń basym túsýi jaǵdaıynda sý kólemi artýy múmkin, al jazǵy kezeńde ózenderiniń aǵyny normadan tómen bolýy yqtımal. Osylaısha, 2026 jylǵy vegetatsııalyq kezeń ońtústik óńirlerde, ásirese Aral-Syrdarıa jáne Shý-Talas basseınderinde táýekeldermen ótýi múmkin. Atap aıtqanda, Toqtoǵul sý qoımasynyń kólemi búginde 7 mlrd 610 mln tekshe metr, bul ótken jyldyń deńgeıinen 1,5 mlrd tekshe metrge tómen. Energııa tapshylyǵy jaǵdaıynda sý qoımasy kúsheıtilgen rejımde bosatylyp jatyr. Osyǵan baılanysty vegetatsııa basynda Toqtoǵul sý qoımasy jınaqtaý rejımine kóshiriledi dep boljanýda, tıisinshe bul Túrkistan oblysynyń Maqtaaral jáne Jetisaı aýdandarynyń qajettilikteri úshin memleketaralyq «Dostyq» kanaly arqyly sý jetkizýge keri áserin tıgizýi múmkin. Joǵaryda aıtylǵandardy eskere otyryp, oblys ákimdikterine sý alý lımıtterin qatań saqtaý, onyń ishinde kúrish egisi boıynsha belgilengen lımıtterdi eskerý oryndy dep sanaımyz, — dedi mınıstr.
Onyń sózine qaraǵanda, qalyptasqan jaǵdaıdy eskere otyryp, Shardara sý qoımasy jınaqtaý rejımine aýystyryldy. Sý berý rejımderi kelisilgen deńgeıde saqtalǵan jaǵdaıda, sý qoımasyna keminde 8,3 mlrd tekshe metr sý kelýi yqtamyl. Bul Shardara sý qoımasyn shamamen 5 mlrd tekshe metrge kóleminde toltyrýǵa, Kóksaraı kontrretegishin 2 mlrd tekshe metr kólemge deıin jınaqtaýǵa jáne Qyzylorda oblysyna shamamen 1,3 mlrd tekshe metr sý jetkizýge múmkindik beredi.
— Shý-Talas basseıni boıynsha Kırov sý qoımasynyń tolmaý qaýipi bar. Atalǵan sý qoımasy — Jambyl oblysynyń aýyzsý jáne sýarmaly sýmen qamtamasyz etýdiń negizgi kózi. Búginde onyń kólemi 314 mln tekshe metr, bul byltyrǵy deńgeıden bir jarym ese tómen. 1 sáýirge qaraı sý qoımasyndaǵy sý kólemi shamamen 400-410 mln tekshe metr bolady dep kútilýde. Sý bólý úlesterin eskergende, bul Qazaqstan úshin nebári 285 mln tekshe metr sý alýǵa múmkindik beredi. Al eń tómengi qajettilik 400 mln tekshe metr, — dedi vedomstvo basshysy.
Budan buryn habarlanǵandaı, búgin Úkimet otyrysynda bıyl jalpy egis alańy shamamen 23,8 mln gektar bolatyny aıtyldy.