Bıyl da jaǵdaı kúrdeli bolyp qala bermek — sarapshy aımaqtaǵy sý tapshylyǵy jaıly
TAShKENT. KAZINFORM — Ortalyq Azııa elderin sýmen qamtamasyz etý máselesi bıyl da kúrdeli bolyp qala beredi. Bul týraly Kazinform agenttiginiń Tashkenttegi menshikti tilshisine suhbat bergen Halyqaralyq Araldy qutqarý qorynyń Ózbekstandaǵy jobalaryn iske asyrý agenttiginiń basshysy Vadım Sokolov málim etti.
Sóz basynda sarapshy sońǵy birneshe jyl ishinde klımattyq ózgeristerdiń áseri erekshe sezile bastaǵanyn atap ótti. Aımaqtaǵy eki iri ózen — Syrdarııa men Ámýdarııadaǵy sý kóleminiń aıtarlyqtaı azaıyp bara jatqany baıqalady.
— Halyq sany ósip, ónerkásip damyp jatyr. Sáıkesinshe, qajettilik artyp barady. Máselen, 2025 jyly atalǵan ózenderden keletin sý deńgeıi ortasha mólsherde dep baǵalanǵan edi, biraq byltyr ol kútken kólemnen sál az boldy. Qazirgi ýaqytta óńir memleketteri qajetti mólsherden 75-78% shamasynda sý alyp jatyr. Sondyqtan taıaýda Dýshanbede aımaq elderiniń sý sharýashylyǵy mınıstrleri kezdesti. Memleketaralyq sý sharýashylyǵyn úılestirý komıssııasynyń (MSShÚK) 92-shi otyrysynda olar sý tapshylyǵyna baılanysty elderdi múmkindiginshe tirshilik nárimen qamtamasyz etý josparlaryn talqylady. Tıisti kestelerdi kelisti, — dedi sarapshy.
Vadım Sokolov atap ótkendeı, qazirgi tańda taraptar Qazaqstan men Ózbekstan shekarasynda ornalasqan Shardara sý qoımasyn toltyrý jumysymen aınalysyp jatyr.
— Biz búginde sý qoımasyn toltyrýǵa tyrysyp jatyrmyz. Mysaly, 2025 jyly sáýirde onda 4 mlrd tekshe metrden astam sý jınaldy. Alaıda, qazan aıynda, ıaǵnı vegetatsııalyq kezeń aıaqtalǵan ýaqytta Shardarada nebári 200 mln tekshe metr sý qaldy. Sý sharýashylyǵy obektilerine únemi monıtorıng júrgizip otyratyn MSShÚK Ǵylymı zertteý ortalyǵynyń málimetinshe, bıyl da sý mólsheri az. Sondyqtan jaýyn-shashyn túsimine úmit artyp otyrmyz. Keıingi birneshe kúnde Tashkentte jańbyr jaýdy, biraq ol qajettiliktiń basym bóligin jabady dep aıtý qıyn. Osyǵan baılanysty ústimizdegi jylda da jaǵdaı kúrdeli bolyp qala bermek, — dep pikir bildirdi Vadım Sokolov Kazinform tilshisine suhbat bere otyryp.
Aımaqtaǵy sý tapshylyǵy birinshi kezekte tabıǵı qubylystarǵa baılanysty. Sarapshynyń baǵalaýynsha, klımattyń ózgerýi burynǵydan da aýqymdy zardaptarǵa alyp kelýi múmkin.
— Biz sońǵy ret osyndaı jaǵdaımen 2000-2001 jyldary betpe-bet kelgenbiz. Ol kezeńde memleketterge iri kólemde zalal keldi. Ásirese, aýyl sharýashylǵy salasyna aýyr soqqy boldy. Búginde ózbek tarapy 80-85% sýdy osy maqsattarǵa baǵyttaıdy. Bizde halyqty aýyz sýmen qamtamasyz etý boıynsha da másele bar. Ózbekstannyń kóp aımaǵynda jer asty sýlarynyń qory az. Sondyqtan jer ústi sýlaryn paıdalanady. Máselen, Qaraqalpaqstan jáne Horezm oblysy isher sýdyń 80%-dan astamyn jer ústi kózderinen alady, — deıdi sarapshy.
Osyǵan baılanysty Ortalyq Azııa elderi búginde ózderiniń sý sharýashylyǵy salasyndaǵy tujyrymdamalary men kodeksterine tıisti ózgeris engizip jatyr.
— 2025 jyly Ortalyq Azııadaǵy 5 eldiń tórteýi jańa Sý kodeksterin qabyldady. Byltyr 24 qazanda kúshine engen Ózbekstannyń Sý kodeksinde biz ulttyq múddege saı basym baǵyttardy aıqyndadyq. Máselen, 52-shi bap naqtylanyp, onda birinshi kezekte sý halyq densaýlyǵy úshin baǵyttalýy tıis ekeni kórsetildi. Buryn alǵashqy orynda ekologııa máselesi bolsa, ol endi ekinshi basymdyqqa aınaldy, — dep túıindedi Vadım Sokolov.
Eske salaıyq, taıaýda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda baıandama jasaǵan Premer-mınıstr Oljas Bektenov Qyzylorda, Túrkistan jáne Jambyl oblystarynda bıyl da sý tapshylyǵy jalǵasatynyn aıtty.
Sondaı-aq, Premer-mınıstrdiń orynbasary Qanat Bozymbaev Almaty oblysynda ótken keńeste sý tapshylyǵy ekonomıkanyń damýyn tejeıtinin málimdedi.
