Beıjińde Transkaspıı dálizin damytý máseleleri talqylandy — sheteldegi qazaq baspasózi

Qazaqstan byltyr munaı eksportyn rekordtyq deńgeıge jetkizdi

— Eurasia Today

Qazaqstannyń munaı eksporty 2025 jyly sońǵy on jyldaǵy eń joǵarǵy mejege jetip, 76,3 mıllıon tonnany qurady.

Bul týraly osy aptada Qyrǵyzstanda shyǵatyn Eurasia Today aqparat agenttigi habarlady. 

Eýrazııa Týdeıdiń Ranking.kz portalynyń málimetine silteme jasap habarlaýy boıynsha, shıkizattyń 70 paıyzdan astamy Eýropanyń bes iri eline baǵyttalsa, eksporttyń negizgi bóligi Kaspıı qubyr konsortsıýmy arqyly tasymaldanǵan.

Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetinshe, Qazaqstannyń munaı eksporty 2015 jylǵy 63,6 mln tonnadan 2025 jyly 76,3 mln tonnaǵa deıin, ıaǵnı 20 paıyzǵa ósti. Bul — sońǵy on jyldaǵy eń joǵarǵy kórsetkish. Otandyq munaı eksportynda sońǵy jyldary turaqty ósim baıqalady. Atap aıtqanda, 2022 jyly 65,2 mln tonna, 2024 jyly 71 mln tonna syrtqa shyǵarylsa, 2025 jyly bul kórsetkish taǵy 7,4 paıyzǵa artty.

Sondaı-aq 2026 jyldyń alǵashqy jartyjyldyǵynyń (qańtar-maýsym) qorytyndysy boıynsha Qazaqstan 33 mln tonna munaı eksporttady. Bul 2025 jyldyń sáıkes kezeńindegi kórsetkishpen salystyrǵanda jetkizý kóleminiń 6,7 paıyzǵa qysqarǵanyn kórsetedi.

Túrki elderi kompozıtorlarynyń odaǵy quryldy— ÓzA

Baký qalasynda Túrki dúnıesi kompozıtorlarynyń І quryltaıy aıasynda Túrki dúnıesi kompozıtorlarynyń odaǵy quryldy. Odaqqa Ázerbaıjan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Túrkııa, Ózbekstan, Túrikmenstan jáne Vengrııanyń jetekshi mádenıet uıymdarynyń ókilderi kirdi. Bul týraly «ÓzA» aqparat agenttigi málimdedi. 

Habarlamada aıtylýynsha, bul sheshim Baký deklaratsııasyna qol qoıý arqyly rásimdelip, túrki elderiniń kompozıtorlary, mýzykatanýshylary, oryndaýshylary jáne shyǵarmashylyq uıymdary arasyndaǵy uzaq merzimdi kásibı yntymaqtastyqqa negiz qalandy.

Jańa uıym ortaq mýzykalyq murany zertteý jáne nasıhattaý, jańa shyǵarmalar ázirleý, tájirıbe almasý, birlesken shyǵarmashylyq jobalar men halyqaralyq mádenı bastamalardy júzege asyrýǵa baǵyttalǵan. «Bul alǵashqy quryltaı men Túrki dúnıesi kompozıtorlary odaǵynyń qurylýy túrki dúnıesiniń mýzykalyq dıplomatııasy tarıhyndaǵy jańa bet», — dedi Túrki mádenıeti jáne murasy qorynyń basshysy Aqtoty Raıymqulova. Quryltaı Bakýde XVIII Ýzeır Gadjıbeılı halyqaralyq mýzyka festıvali aıasynda ótip jatyr.

Sondaı-aq osy aptada «ÓzA»-da « Qazaqstan elshisi Samarqand ýnıversıtetinde dáris oqydy» degen taqyryptaǵy aqparat jarııalandy. 

Atalǵan aqparat kóziniń dereginshe, Qazaqstannyń Ózbekstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Eraly Toǵjanov Samarqand memlekettik ýnıversıtetinde dáris oqydy. «Samarqand memlekettik ýnıversıteti kúni» aıasynda ótken kezdesýde elshi ýnıversıtet ujymyn merekemen quttyqtap, professor-oqytýshylarǵa, zertteýshilerge, magıstranttar men stýdentterge Qazaqstan–Ózbekstan qatynastary, ekijaqty yntymaqtastyqtyń qazirgi jaǵdaıy men damý perspektıvalary týraly baıandama jasady.

Kezdesýde Samarqand memlekettik ýnıversıteti men Qazaqstannyń joǵary oqý oryndary arasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtý, mádenı jáne akademııalyq baılanystardy damytý máseleleri talqylandy. Eraly Toǵjanov Ortalyq Azııa halyqtarynyń tilderi men mádenıeti ınstıtýtyndaǵy Abaı ǵylymı-mádenı ortalyǵy men qazaq tili jáne ádebıeti kabınetiniń jumysymen tanysty. Sonymen qatar Samarqand oblysynyń ákimi Adız Boboevpen kezdesip, óńiraralyq baılanystardy jáne 2030 jylǵa qaraı Qazaqstan men Ózbekstan arasyndaǵy taýar aınalymyn 10 mlrd dollarǵa jetkizý mindetin iske asyrý máselelerin talqylady.

Álemdik kásibı sheberlik baıqaýy bastaldy — CNR

Shanhaıda 48-shi WorldSkills álemdik kásibı sheberlik baıqaýy bastaldy.

Bul týraly Qytaıdyń «Ortalyq halyq radıosy» habarlady. 

Atalǵan BAQ-tyń dereginshe, 22 qyrkúıekte ashylǵan baıqaýǵa 68 el men aımaqtan 1385 qatysýshy jınaldy. Bıylǵy saıys «Sheberler álemdi ózgertedi, sheberlik bolashaqty nurlandyrady» uranymen ótip, kólik jáne logıstıka, qurylys, óndiris pen ınjenerııa, aqparattyq-kommýnıkatsııalyq tehnologııalar, shyǵarmashylyq óner men sán, áleýmettik jáne jeke qyzmetter sııaqty alty baǵyt boıynsha 64 sanatty qamtıdy.

Baıqaýǵa 71 adamnan turatyn Qytaı delegatsııasy qatysyp, barlyq sanat boıynsha óner kórsetedi. WorldSkills baıqaýy WorldSkills Expo kórmesimen qatar uıymdastyrylýda. Jarys 27 qyrkúıekte aıaqtalady.

Qytaı men Ortalyq Azııa elderi Jibek joly mádenı murasyn saqtaý máselelerin talqylady — Halyq gazeti

Qytaıdyń Dýnhýan qalasynda Qytaı men Ortalyq Azııa elderiniń Jibek joly boıyndaǵy mádenı murasyn saqtaý máselelerine arnalǵan semınar bastaldy. Jıynnyń negizgi taqyryby — tarıhı jáne mádenı nysandardy birlesip zertteý, qorǵaý, saqtaý tehnologııalaryn jetildirý jáne osy baǵyttaǵy transulttyq ǵylymı yntymaqtastyqty damytý. Semınarǵa Qytaı, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan jáne Ózbekstannan 70-ten astam sarapshy men ǵalym qatysty, dep habarlaıdy Halyq gazeti.

Atalǵan BAQ-tyń keltirgen deregine súıensek, qatysýshylar Jibek joly boıyndaǵy mádenı muranyń ortaq erekshelikterin, ony saqtaý ádisteri men zamanaýı tehnologııalardy qoldaný múmkindikterin talqylady. Qytaı men Ortalyq Azııa elderi arasyndaǵy bul baǵyttaǵy yntymaqtastyq sońǵy jyldary nyǵaıyp keledi. 2025 jyly Dýnhýan akademııasy men Qyrǵyzstannyń Mádenıet, aqparat jáne jastar mınıstrliginiń bastamasymen Dýnhýan mádenı murasyn saqtaý jónindegi Qytaı–Qyrǵyzstan birlesken zerthanasy qurylǵan.

Sondaı-aq osy aptada Halyq gazetinde «Beıjińde Transkaspıı dálizin damytý máseleleri talqylandy» degen taqyryptaǵy aqparat jarııalandy. 

Beıjińde Transkaspıı halyqaralyq kólik dálizine arnalǵan joǵary deńgeıdegi kezdesý ótti. Jıynǵa Qytaı, Qazaqstan, Ázerbaıjan, Túrkııa jáne Azııa men Eýropany jalǵaıtyn baǵyt boıyndaǵy onnan astam elden 200-den astam memlekettik organ, halyqaralyq uıymdar men bıznes ókilderi qatysyp, dálizdiń kólik áleýetin arttyrý jáne tasymal tıimdiligin jaqsartý máselelerin talqylady.

Bıylǵy qańtar-shilde aılarynda Transkaspıı baǵyty boıynsha Qytaı–Eýropa júk poıyzdary men tikeleı avtomobıl tasymalynyń kólemi ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda tıisinshe 60%-dan jáne 70%-dan astamǵa ósken. Qatysýshylar temirjol jáne port ınfraqurylymyn jetildirý, kedendik rásimderdi ońtaılandyrý máselelerin kóterip, dálizdi qaýipsiz, tıimdi, tsıfrlyq jáne ekologııalyq kólik baǵytyna aınaldyrý úshin yntymaqtastyqty kúsheıtýge ýaǵdalasty.

Kezdesý barysynda «Jibek joly beketterin» salý, paıdalaný jáne qyzmet kórsetý nusqaýlyqtary» men «Qytaı men Eýropa arasyndaǵy Transkaspıı avtomobıl kóligimen tasymaldaý nusqaýlyqtary» jarııalandy.

Kaspıı teńizin qorǵaý máseleleri Tegeranda talqylandy – ParsToday

Tegeranda Kaspıı teńiziniń teńiz ortasyn qorǵaý jónindegi negizdemelik konventsııanyń (Tegeran konventsııasy) Ýaǵdalasýshy taraptar konferentsııasynyń jetinshi sessııasy ótti. Jıynǵa Qazaqstannyń Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi men Syrtqy ister mınıstrliginiń ókilderinen quralǵan delegatsııa qatysty, dep jazdy ırandyq ParsToday aqparat agenttigi.

ParsToday aqparat agenttiginiń málimeti boıynsha, sessııa barysynda Kaspıı teńizi deńgeıiniń tómendeýi, biregeı ekojúıe men bıoártúrlilikti saqtaý, ekologııalyq monıtorıng júrgizý, derekter almasý jáne óńirlik yntymaqtastyqty kúsheıtý máseleleri talqylandy. Jıyn Tegeran konventsııasynyń kúshine engenine 20 jyl tolǵan kezeńde ótip otyr. KS-7 qorytyndysy boıynsha mınıstrlerdiń málimdemesi men konferentsııa sheshimderi qabyldandy. Qujattarda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Kaspıı teńiziniń sý resýrstaryn saqtaý jónindegi memleketaralyq baǵdarlamany ázirleý bastamasyna erekshe mán berildi.

Aıta keteıik, Tegeranda ótken KS-7 jumysyna Kaspıı teńiziniń jaǵalaýyndaǵy bes memleket — Qazaqstan, Ázerbaıjan, Iran, Reseı jáne Túrikmenstannyń ókilderi qatysty.

Kitap oqyǵandarǵa aqsha tólenedi — TRT

Túrkııalyq «TRT» basylymy qazirgi kezde adamdardyń telefonnan nemese kompıýterden jaǵymsyz, mazasyzdyq týdyratyn jańalyqtar men áleýmettik jelidegi jazbalardy toqtaýsyz ári uzaq ýaqyt boıy qaraı beretin «doomscrolling» ádetinen aryltatyn jańa ádis týraly aqparat jarııalaǵan. 

Túrkııa Radıo Televızııa portalynyń dereginshe, Sıngapýrda azamattardy jaǵymsyz jańalyqtardy úzdiksiz qaraý ádetinen aryltyp, kitap oqýǵa yntalandyrýǵa baǵyttalǵan jańa bastama iske qosyldy. Baǵdarlama boıynsha azamattar úkimettiń arnaıy saıtynda kúnine keminde 15 mınýt kitap oqyǵanyn tirkep, 1 sıngapýr dollaryn ala alady.

Ulttyq kitaphana keńesiniń tóraıymy Melıssa Tamnyń aıtýynsha, oqý ádetin qalyptastyrýdy shaǵyn ári qoljetimdi qadamdardan bastaý kózdelgen. Bastama zeıindi shoǵyrlandyrý, synı oılaý jáne qııal qabiletin damytýǵa baǵyttalǵan. Sonymen qatar Sıngapýr bıligi jastardyń áleýmettik jelilerdi paıdalaný ýaqytyn shekteý múmkindigin de qarastyryp jatyr. El oqýshylary 2025 jylǵy PISA zertteýinde oqý saýattylyǵy boıynsha álemdik reıtıngte joǵary nátıje kórsetken.

Sondaı-aq osy aptada basylymynda «TRT»-da «Uıqynyń sapasy mańyzdy ma, álde uzaqtyǵy ma?» degen taqyryptaǵy joǵary deńgeıdegi ǵalymdardyń zertteýi negizindegi qysqasha tanymdyq materııal jarııalandy. 

Atalǵan BAQ-tyń málimdeýinshe, Beıjiń ýnıversıtetiniń ǵalymdary Ulybrıtanııanyń UK Biobank derekter bazasyndaǵy 95 myńnan astam adamnyń densaýlyq kórsetkishterin taldap, uıqynyń uzaqtyǵy men sapasy densaýlyqqa baılanysty ekenin anyqtady.

Zertteýge qatysýshylardyń uıqysy jeti kún boıy baqylanyp, keıin olar orta eseppen toǵyz jyl baqylaýda bolǵan. Nátıjesinde táýligine 6–8 saǵat uıyqtaıtyn adamdarda birqatar aýrýlardyń damý qaýpi tómen ekeni baıqaldy. Uzaq REM uıqysy júrek jetkiliksizdigi, dementsııa jáne Parkınson aýrýyn qosa alǵanda, 83 aýrýdyń tómen qaýpimen, al tereń uıqynyń uzaqtyǵy 2-tıpti qant dıabeti men klınıkalyq depressııany qosa alǵanda, jeti aýrýdyń tómen qaýpimen baılanysty bolǵan. Sonymen qatar uıqy rejıminiń turaqsyzdyǵy nemese 8 saǵattan artyq uıyqtaıtyndarda keıbir densaýlyq máseleleriniń joǵary qaýpimen baılanystyryldy. 

Ǵalymdar zertteý baqylaý sıpatynda bolǵandyqtan, bul kórsetkishter uıqy men aýrý arasynda tikeleı sebep-saldar baılanysyn dáleldemeıtinin eskertti.