Beıbitshilik syılyǵy ońtústikafrıkalyq quqyq qorǵaýshy Navı Pılleıǵa berildi
ASTANA. KAZINFORM — Ońtústik Afrıka Respýblıkasynan shyqqan quqyq qorǵaýshy Navanethem «Navı» Pılleı 2026 jylǵy Nobel beıbitshilik syılyǵynyń laýreaty atandy. Ol 2008-2014 jyldary BUU-nyń Adam quqyqtary jónindegi Joǵarǵy komıssary qyzmetin atqaryp, Gaagadaǵy BUU Halyqaralyq sotynyń sýdıasy bolǵan. Bul týraly 9 qazan, juma kúni Oslodaǵy Nobel komıteti málimdedi, dep habarlaıdy DW.
Norvegııa Nobel komıtetiniń tóraǵasy Iorgen Vatne Frıýdnestiń aıtýynsha, Pılleı beıbitshilikti nyǵaıtý men halyqaralyq quqyqty damytýǵa sińirgen eńbegi úshin marapattaldy.
Bıyl Nobel beıbitshilik syılyǵyna 287 adam úmitker boldy. Olardyń esimderi qupııa saqtaldy. BAQ málimetinshe, úmitkerler qatarynda AQSh prezıdenti Donald Tramp ta bolǵan. Bul rette ol aqpan aıynyń sońynda Iranǵa qarsy soǵys bastaǵan edi. Tramp Nobel beıbitshilik syılyǵyn alýǵa nıetti ekenin birneshe ret ashyq aıtqan. Al 2025 jyly komıtettiń sheshimin ádiletsiz dep synaǵan bolatyn. Keıin Nobel beıbitshilik syılyǵyna ıe bolǵan Venesýela oppozıtsııasynyń jetekshisi Marııa Korına Machado ózine tabystalǵan medaldi Trampqa syıǵa tartty.
Sońǵy bes jylda Nobel beıbitshilik syılyǵyn ıelengen tulǵalar
2025 jyly Nobel beıbitshilik syılyǵy Venesýela oppozıtsııasynyń ókili Marııa Korına Machadoǵa tabystaldy. Ol Venesýela halqynyń demokratııalyq quqyqtaryn qorǵaý jolyndaǵy tabandy eńbegi úshin marapattaldy. Nobel komıteti Machadonyń elde dıktatýradan demokratııaǵa beıbit ári ádil jolmen ótý jolyndaǵy kúresin joǵary baǵalady.
2024 jyly Nobel beıbitshilik syılyǵy Hırosıma men Nagasakıdegi atom bombalaýynan zardap shekkenderdi biriktiretin jáne ıadrolyq qarýsyzdaný jolynda kúresip júrgen japonııalyq Nihon Hidankyo uıymyna berildi.
2023 jyly Nobel beıbitshilik syılyǵyna ırandyq quqyq qorǵaýshy Narges Mohammadı ıe boldy. Ol Irandaǵy áıelderge jasalǵan qysymǵa qarsy kúresi, adam quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýǵa qosqan úlesi úshin marapattaldy.
Nobel syılyǵy 1901 jyldan beri tabystalyp keledi
Dınamıtti oılap tapqan Alfred Nobeldiń ósıeti boıynsha bes baǵytta — fızıka, hımııa, fızıologııa nemese medıtsına, ádebıet jáne beıbitshilik salalarynda Nobel syılyǵy taǵaıyndaldy. Bul marapattar 1901 jyldan beri tabystalyp keledi.
Al 1969 jyldan bastap Shvetsııa bankiniń bastamasymen Alfred Nobeldi eske alýǵa arnalǵan ekonomıka ǵylymdary boıynsha syılyq beriledi. Ony beıresmı túrde ekonomıka salasyndaǵy Nobel syılyǵy dep te ataıdy.
Nobel beıbitshilik syılyǵy Norvegııa astanasy Osloda, al qalǵan syılyqtar Shvetsııa astanasy Stokgolmde tabystalady.
Nobel beıbitshilik syılyǵy
Nobeldiń ósıetine sáıkes, beıbitshilik syılyǵy «halyqtar arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa, qarýly kúshterdiń sanyn qysqartýǵa, sondaı-aq beıbitshilik kongresterin uıymdastyryp, olardyń jumysyna jurtshylyqtyń nazaryn aýdarýǵa ózgelerden kóbirek úles qosqan adamǵa» beriledi.
Nobel beıbitshilik syılyǵy alǵash ret 1901 jyly berildi. Alǵashqy marapat Shveıtsarııanyń kásipkeri ári qoǵam qaıratkeri, Halyqaralyq Qyzyl Krest komıtetiniń negizin qalaýshy Anrı Dıýnanǵa jáne Frantsııanyń saıası qaıratkeri, «Beıbitshilik pen bostandyq lıgasyn» qurǵan Frederık Passıǵa tabystaldy.
Buǵan deıin Kanadalyq aqyn Enn Karson ádebıet salasyndaǵy Nobel syılyǵyn alǵanyn habarlaǵan bolatynbyz.
