Beıbitshilik salasyndaǵy Nobel syılyǵy hımııalyq qarýmen kúreskerlerge berildi
ASTANA. 11 qazan. QazAqparat - Beıbitshilik salasyndaǵy Nobel syılyǵy Hımııalyq qarýǵa tyıym salý jónindegi uıymǵa (HQTU) berildi. Bul atalymdaǵy laýreat dástúr boıynsha Osloda jarııa etildi, dep habarlady Ýtro.rý.
Hımııalyq qarýǵa tyıym salý jónindegi úkimetaralyq uıym 1997 jyly Hımııalyq qarýǵa tyıym salý jónindegi konventsııany júzege asyrý maqsatynda quryldy. HQTU baqylaýymen álemdegi belgili hımııalyq qarýlardyń 80 paıyzǵa jýyǵy joıyldy. Oǵan koyventsııany ratıfıkatsııalaǵan memleketter avtomatty túrde múshe bolady.
Qazirgi kezde HQTU uıymyna 189 memleket qatysýshy bolyp otyr, 2013 jyly 14 qazanda Sırııa resmı túrde uıymnyń 190-shy qatysýshysy bolady. Reseı-amerıkan josparyna sáıkes6 Sırııada hımııalyq qarý óndirisi jabdyqtary qarasha aıyna deıin, al barlyq hımııalyq arsenaldar kelesi jyldyń birinshi jartysynda joıylýy tıis.
Bıylǵy jyly beıbitshilik salasyndaǵy Nobel syılyǵyna úmitkerler sany rekordtyq mejege jetti. Bul marapatqa 50 qoǵamdyq uıymdy qosa alǵanda, 259 úmitker tirkeldi. 211 jyly mundaı úmitkerler sany 241 bolǵan edi.
Dástúr boıynsha úmitkerlerdiń aty-jóni qupııa ustalady (tizim aldaǵy 50 jyl boıy qupııa saqtalýy tıis). Degenmen, oǵan usynylǵandar arasynda AQSh-tyń eks-prezıdenti Bıll Klınton, 14 jasar pákistandyq belsendi qyz Malala ıÝsýfzaı, Reseı prezıdenti Vladımır Pýtın, OBB-nyń burynǵy qyzmetkeri Edvard Snoýden bolǵan. Olardyń birde-biri syılyqqa qol jetkize almady, óıtkeni ótinim berý merzimi 1 aqpanda ótip ketti.
Eske sala keteıik, 2012 jyly qurmetti dılom, Alfred Nobel beınelengen altyn medal jáne aqshalaı júlde «Eýropany soǵys qurlyǵynan beıbitshilik qurlyǵyna aınaldyrýdaǵy basty róli úshin» Eýroodaqqa berilgen bolatyn.
Beıbitshilik salasyndaǵy Nobel syılyǵy - álemde beıbitshilik saqtaýǵa eleýli úles qosqany úshin beriletin eń bedeldi halyqaralyq marapat. Bul Shvetsııada emes, Norvegııada taǵaıyndalatyn birden-bir Nobel syılyǵy.
Nobel syılyǵy 1901 jyldan beri Alfred Nobeldiń jeke óziniń ósıeti boıynsha bes atalymda: fızıkadaǵy, hımııadaǵy, medıtsınadaǵy, ádebıettegi jetistikter jáne beıbitshilik isine qosqan úlesi úshin berilip kele jatqan marapat. 1969 jyldan bastap ekonomıka boıynsha da nagradalar berile bastady. Bıylǵy jyly ár atalym boıynsha beriletin Nobel syılyǵy 8 mln. shved kronyn (1,2 mln. AQSh dollary) qurady.
