«Bes mıllıard tonna qaldyqtyń qasireti» – respýblıkalyq basylymdarǵa sholý
«Egemen Qazaqstan» gazetiniń búgingi sanynda «Tapsyrmalar talapqa saı oryndalýda» degen maqala jarııalandy. Basylymnyń jazýynsha, elimizdiń qurylysshylary kúni búginge deıin keshegi keńes zamanynda qabyldanǵan normalarmen jumys istep keledi. Qazirgi zaman talabyna jaýap bere almaıtyn bul erejeler óz kezeginde osy saladaǵy jumystardyń jaqsy júrip ketýine kedergi keltirip otyr. Sondyqtan da Elbasy bıylǵy jylǵy 18 qazanda Úkimet basshysyna mektep, aýrýhana jáne emhana, sondaı-aq basqa da áleýmettik nysandar qurylystarynyń baǵalaryn arzandatýdyń sharalaryn qarastyrý jóninde tapsyrma bergen edi. Elbasynyń Úkimettiń aldyna qoıǵan osy mindetteri qalaı júzege asyrylyp jatqanyn osy maqaladan bilýge bolady.
***
«Aıqyn» gazeti búgingi nómirinde «Bes mıllıard tonna qaldyqtyń qasireti» degen maqala basty. Maqalada keltirilgen málimitterge súınesek, Pavlodar ekologııalyq jaǵdaıy nasharlyǵy jaǵynan jalpy elimizde joǵarǵy jaǵynan sanaǵanda Qaraǵandy oblysynan keıingi ekinshi orynda tur. Búgingi kúni aımaqta 5 mıllıard tonnadaı qaldyq jınalyp qalǵan. Bul tek qana jergilikti ekologtardy emes, basshylyqty da tún uıqysynan shyrt oıatatyn kúrdeli másele. Sebebi kún ótken saıyn qorshaǵan ortanyń ahýaly asqynyp barady.
«Árıne, Pavlodar ónerkásipter kóp shoǵyrlanǵan elimizdiń ındýstrıaldyq aımaǵy bolǵandyqtan, mundaı jaǵdaıdyń oryn alýy da zańdy. Biraq ekonomıkalyq aımaq bolýmen qatar, ekologııalyq jaǵynan da jurt súısinerlik orynnan kórinýi qajet edi. Ol úshin qarjy da barshylyq. Amal qansha, armandar orta joldan úzilýde. Al mamandar muny óndiris oryndarynyń kóbeıýimen túsindiredi. Biraq sol ónerkásipterdiń barlyǵy birdeı aýaǵa shyǵarylatyn zııandy qaldyqtardyń kólemin azaıtatyn súzgiler ornatýda desek, artyq aıtqandyq bolar. Bul sharýaǵa kelgende túrli syltaýdy alǵa tartyp, qyryn qaraıtyndardyń da bar ekendigin jasyrmaǵan abzal»,- delingen maqalada.
Sondaı-aq osy basylymǵa suhbat bergen Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetiniń rektory, akademık Jeksenbek Ádilovtiń aıtýynsha, elimizdegi kásiporyndar óndirisin jańa sapa deńgeıine shyǵarýda sýperkompıýterler óte qajet. Álemniń damyǵan elderi HHІ ǵasyrda óziniń ulttyq ekonomıkasyn ınnovatsııalyq jol arqyly damytýǵa kóshti. ıAǵnı ǵylymı-tehnıkalyq progress boıynsha. Qazir damyǵan elderdiń ishki jalpy óniminiń ósimine yqpal etip otyrǵan birden-bir faktor da osy bolyp tabylady. Sondyqtan sýperkompıýter tehnologııasyn Qazaqstanǵa engizbeıinshe, básekege qabiletti memleket bolý jáne elimizdiń Údemeli ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damý mindetin oryndaý qıynǵa soǵady. Ǵalymnyń ınnovatsııa salasynda bolyp jatqan ózgerister men jańalyqtarǵa qatysty aıtqan oılaryn «Aıqynnyń» búgingi sanyndaǵy «Álemniń damyǵan elderi HHІ ǵasyrda óziniń ulttyq ekonomıkasyn ınnovatsııalyq jol arqyly damytýǵa kóshti», - degen maqaladan bile alasyzdar.
***
«Alash aınasy» basylymy búgingi sanynda elimizdiń aýyl sharýashylyǵy salasyna bólinetin sýbsıdııa jóninde másele kóterdi. Bul jaıynda jazylǵan maqala «Bireýge baq, bireýge sor bolǵan sýbsıdııa» dep atalady. Onda keltirilgen málimetter boıynsha, 2007 jyly sýbsıdııa retinde Ońtústik Qazaqstan oblysynyń dıqandaryna dep 2,7 mıllıard teńge bólinse, 2008 jyly - 4,2, 2009 jyly - 4,9, 2010 jyly 8,9 mıllıard teńge tıesili boldy. Ókinishke qaraı, osy qarjyny ıgerýde jyl saıyn zańsyzdyqtarǵa jol berilýmen keledi. Buǵan baılanysty naqty sharalar kóterilgenimen «et táttiligin tyımasa, mysyq urlyǵyn qoımaıdy» degendeı zańsyzdyqqa jol berýshiler qatary azaımaı otyr. Máselen 2009 jyly tıisti qarajattyń 10 mıllıon teńgesi iske aspaı qalsa, bıylǵy jyldyń 1 qazanyna deıin jaratylýy tıis qarajattyń 559,9 mıllıon teńgesi ıgerýsiz qalǵan.
Osy basylymnyń habarlaýynsha, elimizge keletin ınvestorlardy kóbine taý-ken salasy qazyqtyrady. Osyǵan baılanysty ádette atalmysh saladaǵy ınvestıtsııa qarqyny joǵary bolatyn. Biraq bıylǵy jyrtyjyldyqtyń qorytyndysy boıynsha taý-ken salasyna tartylatyn ınvestıtsııanyń ósý qarqynynan Qazaqstan ekonomıkasynyń shıkizattyq emes sektoryna tartylǵan ınvestıtsııa kólemi asyp túsken. Bul osyǵan deıin bolmaǵan jaǵdaı. Osy baǵytta Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin sheteldik ınvestıtsııalardy tartý maqsatynda «Jol kartasyn» jasap shyqpaq. Ol qujat arqyly AQSh, Qytaı, Túrkııa, Koreıa, Japonııa, Germanııa, Frantsııa sııaqty elderden ınvestıtsııa tartý kózdelip otyr. Bul týraly «Investıtsııa tartýdyń «Jol kartasy» jasalmaq» atty maqalada egjeı-tegjeıli jazylǵan.
***
«Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń jazýynsha, keshe QR Parlamenti Senatynyń jalpy otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine salyq salý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» QR Zańy qabyldandy. Zańda temeki ónimderine aktsızder stavkalarynyń mólsherin 2014 jylǵa deıin jyl saıyn 25 paıyz boıynsha kezeń-kezeńmen arttyrý múmkindigi de qaralyp otyr. Bul degenińiz Qazaqstanda temeki baǵasy birtindep qymbattaıtyn bolady. Zańdy qabyldaýdaǵy basty maqsattardyń biri - elimizde temeki shegetin adamdardyń sanyn azaıtyp, halyqtyń densaýlyǵyn ońaltý. Al keıbir depýtattardyń pikirlerinshe, halyqtyń densaýlyǵyn nyǵaıtý úshin atalmysh shara jetkiliksiz. Bul týraly «Dym tabaka s aktsızom» atty maqaladan bile alasyzdar.