Belgili qalamgerdiń aǵylshyn tilindegi kitaby tanystyryldy

ASTANA. KAZINFORM — Elordada Memlekettik syılyq ıegeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanovanyń aǵylshyn jáne qazaq tilderinde shyqqan «Máńgilik bala beıne» spektakl-kitabynyń tanystyrylymy ótti.

Elordada Memlekettik syılyq ıegeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanovanyń aǵylshyn jáne qazaq tilderinde shyqqan «Máńgilik bala beıne» spektakl-kitabynyń tanystyrylymy ótti.
Foto: Aǵybaı Aıapbergenov/Kazinform

Jıynǵa qalamgerler, ǵalymdar, rejısserler t. b. mamandar qatysyp, qalamger shyǵarmashylyǵy jóninde oı pikirin bólisti.

Elordada Memlekettik syılyq ıegeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanovanyń aǵylshyn jáne qazaq tilderinde shyqqan «Máńgilik bala beıne» spektakl-kitabynyń tanystyrylymy ótti
Foto: Aǵybaı Aıapbergenov/Kazinform

— «Máńgilik bala beıne» shyǵarmasyn jańa formatta shyǵardyq. Jýyrda Frankfýrttegi halyqaralyq kitap kórmesinde tanystyryp, búkil álemdi qýanttyq. Suranys óte joǵary bolyp jatyr. Óıtkeni, bul týyndy shynaıy ómirden alynǵan. Semeı polıgonynyń zardaby orasan boldy. Keıipker Láılániń taǵdyryndaı qasiretti taǵdyrlar kóp. Sonymen qatar, bul shyǵarmada ınklıýzııa máselesi de qamtylǵan, — dedi atalǵan kitapty eki tilde shyǵarǵan «Arman-PV» baspasynyń dırektory Dıdara Alına.

Elordada Memlekettik syılyq ıegeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanovanyń aǵylshyn jáne qazaq tilderinde shyqqan «Máńgilik bala beıne» spektakl-kitabynyń tanystyrylymy ótti
Foto: Aǵybaı Aıapbergenov/Kazinform

Osy oraıda, oqyrmandardy «Máńgilik bala beıne» áńgimesiniń mazmunymen qysqasha tanystyrǵan jón.

Elordada Memlekettik syılyq ıegeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanovanyń aǵylshyn jáne qazaq tilderinde shyqqan «Máńgilik bala beıne» spektakl-kitabynyń tanystyrylymy ótti
Foto: Aǵybaı Aıapbergenov/Kazinform

Bul shyǵarmanyń basty keıipkeri — Láılá esimdi kemtar qyz. Oqıǵa baıandalyp otyrǵan sátte jasy 16-da. Biraq túr-álpeti 8 jasar qyz sekildi kishkentaı beınede qalyp qoıǵan. Aıaqtary kishkentaı, al qoldary erbıip ósip ketken, ıaǵnı, dene turqy da ebedeısiz, múgedek jan. Ápkesiniń úıinde turatyn baıǵus qyzǵa Qatıra tátesi aýzyna kelgendi aıtyp, til tıgizip, kemtarlyǵyn jıi-jıi betine basyp, otyrsa opaq, tursa sopaq kúıde ustaıdy. Onsyz da taǵdyrynan taıaq jegen Láılá qatty qorlanyp, túńilip, nalıdy. Janyn túsiner adam tappaı, alasurady. Amalsyzdan túnderde aýlaqqa shyǵyp, aspandaǵy aıǵa muń shaǵyp, syrlasady. Jurttyń suǵanaq kózi men aşy sózinen ashynǵanda, ishindegi zapyranyn aqtaratyn basqa eshkimi joq edi.

Elordada Memlekettik syılyq ıegeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanovanyń aǵylshyn jáne qazaq tilderinde shyqqan «Máńgilik bala beıne» spektakl-kitabynyń tanystyrylymy ótti
Foto: Aǵybaı Aıapbergenov/Kazinform

Láılániń qasiret-sherin jazý arqyly avtor álemdegi búkil múgedektiń ishki dúnıesin tanytady. Qamkóńil jandarǵa barynsha qamqor bolýǵa shaqyrady. Qudaıdyń synaǵyna ushyraǵan kisilerdi kemsitpeı, júregin aýyrtpaı, tek jyly sóz arnap, jiger berýge úndeıdi.

Budan bólek, atalǵan shyǵarmada ult tragedııasy da kórinis tapqan: atap aıtqanda, Semeı polıgonynyń san jyldarǵa jalǵasyp, talaı urpaqqa kesirin tıgizgen zardaby. Atom bombasyn jaryp, júzdegen synaq ótkizgenniń saldarynan Semeı óńirinde Láılá sekildi qanshama adam múgedek bolyp týyp, ómirden esh qyzyq kórmeı, qasiret-qusaǵa batyp ótti. Qalamger kemtar qyzdyń ishki saraıyndaǵy alaı-dúleıdi áserli jetkizý arqyly ıadrolyq synaqtardyń adamǵa da, tabıǵatqa da orasan zarary máselesin kótergen.

Elordada Memlekettik syılyq ıegeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanovanyń aǵylshyn jáne qazaq tilderinde shyqqan «Máńgilik bala beıne» spektakl-kitabynyń tanystyrylymy ótti
Foto: Aǵybaı Aıapbergenov/Kazinform

Qos tildegi spektakl-kitaptyń tanystyrylymynda mamandar shyǵarmany osylaısha jiliktep taldap, kásibı turǵyda baǵa berdi. Ásirese, teatrtanýshy Nartaı Eskendir týyndynyń qundylyǵyn jańa qyrynan qarastyrdy.

Elordada Memlekettik syılyq ıegeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanovanyń aǵylshyn jáne qazaq tilderinde shyqqan «Máńgilik bala beıne» spektakl-kitabynyń tanystyrylymy ótti
Foto: Aǵybaı Aıapbergenov/Kazinform

Onyń sózinshe, Roza Muqanova táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda buryn eshkim batyl bara almaǵan taqyryptardy kóterýimen daralandy. Atap aıtqanda, «Máńgilik bala beıne» atty áńgimesi — Semeı polıgony týraly úlken máselelerdi qozǵaǵan týyndy.

— Qazirgi ýaqytta jyldar boıy oryndalyp kelgen atomdyq synaqtar joıylǵanymen, munyń ekologııalyq tamyrynyń tereńdep ketkendigi jasyryn emes. Qoldan jasalǵan bul máseleniń kórkem dúnıege aınalyp, sahna arqyly kórinis tabýynyń basty sebebi osyǵan baılanysty. Sonyń ishinde M.Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatrynyń sahnasyna 1996 jyly B.Atabaevtyń rejıssýrasymen qoıylǵan R.Muqanovanyń «Máńgilik bala beıne» tragedııasy — osyndaı taqyryp ózektiligi, bútindeı bir ulttyń qıyn taǵdyryn berýdegi maqsatynyń aıqyndylyǵy jaǵynan óte kúrdeli shyǵarma. Avtor Láılániń jeke basyndaǵy taǵdyryn, qasiretin kóre otyryp tek tán jarasyn ǵana emes, jan jarasynda bolyp jatqan arpalystardy ashyp kórsetken, — dedi Nartaı Eskendir.

Elordada Memlekettik syılyq ıegeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanovanyń aǵylshyn jáne qazaq tilderinde shyqqan «Máńgilik bala beıne» spektakl-kitabynyń tanystyrylymy ótti
Foto: Aǵybaı Aıapbergenov/Kazinform

Sonymen birge, ol R.Muqanovanyń áńgime, pesa t. b. kez-kelgen shyǵarmalary qoǵamdaǵy kúrdeli máselelerdi kóterip, oqyrmanǵa oı salatynyn jáne adam janyn terbeıtinin atap ótti.

Elordada Memlekettik syılyq ıegeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanovanyń aǵylshyn jáne qazaq tilderinde shyqqan «Máńgilik bala beıne» spektakl-kitabynyń tanystyrylymy ótti
Foto: Aǵybaı Aıapbergenov/Kazinform

Odan bólek, is-sharada sóz alǵan birqatar spıker «Máńgilik bala beınege» qatysty tosyn tujyrymyn aıtty. Zertteýshilerdiń sózinshe, dúnıege syımaı alasurǵan Láılá — tek polıgon zardabyn tartqan múgedektiń beınesi emes, sondaı-aq, ózindik ustanymy men aǵynǵa qarsy júzetin aıryqsha bolmysy úshin qoǵamǵa syımaıtyn tulǵalardyń da obrazy.

Elordada Memlekettik syılyq ıegeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanovanyń aǵylshyn jáne qazaq tilderinde shyqqan «Máńgilik bala beıne» spektakl-kitabynyń tanystyrylymy ótti
Foto: Aǵybaı Aıapbergenov/Kazinform

Aıta keteıik, buǵan deıin Germanııanyń Maındaǵy Frankfýrt qalasynda ótken Frankfurter Buchmesse 2026 halyqaralyq kitap jármeńkesinde Qazaqstannyń ulttyq stendi uıymdastyrylyp, jármeńke aıasynda Roza Muqanovanyń «Máńgilik bala beıne» týyndysy da tanystyrylǵanyn jazǵanbyz.