Belgııa prokýratýrasy kıbershabýylǵa baılanysty qylmystyq is qozǵady

Belgııada kıbershabýyldan Delhaize jelisiniń shamamen 40, Carrefour jelisiniń 15-ke jýyq jáne Colruyt tobyna kiretin Spar jelisiniń bes dúkenindegi salqyndatý júıeleri isten shyqty. Aqaý Flandrııa men Vallonııa óńirlerindegi dúkenderde de tirkelgen. Osyndaı jaǵdaı Lıýksembýrgtegi birneshe Delhaize dúkeninde, Shvetsııanyń ICA jáne Coop jelilerinde, Irlandııadaǵy SuperValu dúkenderinde, sondaı-aq Nıderland, Estonııa jáne Fınlıandııada anyqtaldy. Jalpy, kıbershabýyl Eýropanyń keminde jeti elindegi sýpermarketterge áser etken.

Delhaize jelisiniń júıelerine qyzmet kórsetetin kompanııaǵa shabýyl jasaǵan hakerler tońazytqysh qondyrǵylarynyń býlandyrǵyshtaryn qashyqtan eritý rejımine aýystyrǵan. Osydan keıin tońazytqysh ishindegi temperatýra kúrt kóterilip, keıbir jaǵdaıda 15 gradýsqa, al jekelegen derekter boıynsha 50 gradýsqa jáne odan da joǵary deńgeıge jetken.

Kıbershabýyldan keıin salqyndatý júıesi isten shyǵyp, jańa jáne muzdatylǵan ónimderdiń edáýir bóligi satýǵa jaramsyz bolyp qalǵan. Máselen, Lımbýrg provıntsııasyndaǵy Hýpertıngen qalasyndaǵy Proxy Delhaize dúkenderiniń birinde shyǵyn keminde 60 myń eýroǵa baǵalansa, taǵy bir dúkende bul soma 100 myń eýroǵa jetken.

Delhaize kompanııasy bolǵan jaǵdaıdy birneshe ondaǵan dúkenniń salqyndatý júıesine áser etken «IT-ıntsıdent» dep atady. Jeli ókilderiniń habarlaýynsha, kompanııa aqaý shyqqan qondyrǵylardy birden ınternetten ajyratyp, ónim qoryn saqtaý úshin, sonyń ishinde jyljymaly tońazytqysh kameralaryn paıdalaný arqyly tıisti sharalar qabyldaǵan. Sondaı-aq dúkenderdiń jumysyn toqtatpaýǵa kúsh salǵan.

— Dúkenderdiń qalypty jumysyn saqtap, satyp alýshylardyń ádettegideı saýda jasaýyna múmkindik berý úshin birden qajetti sharalardy qabyldadyq. Zardap shekken saýda oryndarynda jańa jáne muzdatylǵan ónimderdiń túr-túri ýaqytsha shektelgenimen, taratý ortalyqtary shtattyq rejımde jumys istep tur, jetkizilimge kedergi joq, — dedi jeli ókili.

Bul shabýyl qazan aıynyń ortasynda Frantsııadaǵy júzdegen sýpermarketke jasalǵan kıbershabýylǵa uqsaıdy. Ol kezde Intermarché, Carrefour jáne basqa da saýda jelileriniń 700-ge deıin dúkeni zardap shekken. Qaskóıler sol joly da tońazytqysh jabdyqtarynyń kontrollerlerine (sonyń ishinde Danfoss qurylǵylaryna) qashyqtan yqpal etken.
Osyǵan baılanysty Belgııanyń Federaldyq prokýratýrasy qylmystyq tergeý bastady. Eldiń Kıberqaýipsizdik ortalyǵy jaǵdaıdy baqylaýda ustap otyr. Ázirge shabýyl jasaǵandardyń kim ekeni anyqtalǵan joq.

3 qarashadaǵy jaǵdaı boıynsha, Delhaize jelisiniń zardap shekken dúkenderi qalypty jumys istep tur. Qazir bılik pen saýda jelisi kelgen shyǵyndy eseptep, ınternetke qosylǵan salqyndatý júıeleriniń qorǵanysyn kúsheıtip jatyr.

Buǵan deıin Frantsııada sýpermarketterge kıbershabýyl jasalyp, mıllıondaǵan eýronyń azyq-túligi búlingenin habarlaǵan edik.