Belgııa Koroli Qazaqstannyń lıtıı men nıkeldi óńdeý tehnologııalaryna qyzyǵýshylyq tanytty
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanǵa memlekettik saparmen kelgen Belgııa Koroli Fılıpp pen Patshaıym Matılda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Oljas Bektenov NU bazasynda asa mańyzdy mıneraldar salasyndaǵy máselelerdi talqylaý maqsatynda qazaq-belgııa dóńgelek ústelin ótkizdi. Bul týraly Úkimet málim etti.
Іs-shara Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev pen Belgııa Koroli Fılıpp arasyndaǵy kelissózder barysynda qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardy júzege asyrý aıasynda uıymdastyryldy. Oǵan iskerlik, ǵylym jáne bilim berý salalarynyń ókilderi, sondaı-aq múddeli memlekettik organdar men uıymdardyń basshylary qatysty.
— Asa mańyzdy mıneraldar qazirgi zamanǵy ekonomıkanyń negizin quraıdy. Olar tehnologııa, ónerkásip pen qaýipsizdik salalarynyń berik tiregi sanalady. Belgııada ýnıversıtettik ǵylym men ónerkásip arasyndaǵy tolyq senimge negizdelgen tıimdi yntymaqtastyq úlgisi tabysty júzege asyrylyp keledi. Biz osy tájirıbemizdi Qazaqstanmen bólisýge jáne ózara senim rýhynda birlesken jumysty damytýǵa daıynbyz. Qazaqstannyń mol mıneraldyq resýrstary men aktıvterin bolashaq ındýstrııaǵa aınaldyrý jónindegi strategııalyq paıymyna tántimiz, — dedi Belgııalyqtar Koroli Fılıpp.
Dóńgelek ústel barysynda Qazaqstannyń Eýropalyq odaqpen jáne Belgııa Koroldigimen ózara yntymaqtastyǵynyń strategııalyq sıpaty atap ótildi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmalaryna sáıkes, elimizde kapıtal tartý úshin barynsha qolaıly jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan jańa ınvestıtsııalyq kezeń qalyptasýda. Qazaqstan shıkizat eksportynan ony tereń óńdeýge jáne joǵary tehnologııalyq ónim óndirýge kóshý arqyly ónerkásiptik áleýetin dáıekti túrde nyǵaıtyp keledi.
Іs-sharaǵa qatysýshylar asa mańyzdy mıneraldar salasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtý perspektıvalaryn talqylady. Birlesken ónerkásiptik jáne ınnovatsııalyq jobalardy júzege asyrýǵa, qaıta óńdeý óndiristerin damytýǵa, qosylǵan qunnyń turaqty tizbekterin qalyptastyrýǵa nazar aýdaryldy. Sheteldik ozyq tehnologııalardy tartýǵa, ǵylymı-zertteý baılanystaryn nyǵaıtýǵa, gıdrometallýrgııany damytýǵa, ónerkásiptik qaldyqtardy qaıta óńdeýge jáne sırek jáne tústi metaldardy dástúrli óndirý men óńdeýmen qatar aınalmaly ekonomıka qaǵıdattaryn engizýge de basa den qoıyldy.
Odan bólek, normatıvtik-quqyqtyq orta, jer qoınaýyn paıdalaný protsesterin tsıfrlandyrý jáne Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn damytý esebinen senimdi logıstıkalyq marshrýttardy qamtamasyz etý máseleleri qaraldy. Kólik jáne logıstıka, energetıka, ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy, bıotehnologııa, tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt, ǵaryshtyq tehnologııalar salasyndaǵy ózara is-qımyldyń mańyzdylyǵy atap ótildi.
Kezdesý qorytyndysy boıynsha Qazaqstan Úkimeti Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Korol Fılıppen kelissózderi barysynda qol jetkizgen ýaǵdalastyqtarynyń júzege asyrylýyn erekshe baqylaýǵa aldy. Ózara tıimdi ınvestıtsııalyq, ónerkásiptik jáne ǵylymı-tehnologııalyq jobalardy damytýǵa erekshe nazar aýdarylatyn bolady.
Belgııa Koroli Fılıpp pen Patshaıym Matıldaǵa ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek pen NU prezıdenti, professor Vakar Ahmad qazaqstandyq ǵylymı-zertteý ázirlemelerin tanystyrdy.
Jańa materıaldar jáne energetıkalyq tehnologııalar ınstıtýtyn (INMET) ázirleý negizgi baǵyttardyń biri boldy. Ǵalymdar akkýmýlıator óndirisinde qoldanylatyn materıaldardy alý úshin otandyq lıtıı men nıkel qorlaryn paıdalanýǵa múmkindik beretin tehnologııalardy engizdi. Zertteýdiń jeke baǵyty sırek jer elementterin ıgerýmen jáne olardyń negizinde joǵary tehnologııalyq salalar úshin ónimder shyǵarýmen baılanysty. Bul jobalardyń praktıkalyq mańyzdylyǵy – mıneraldy shıkizat eksportynan tereń óńdelgen ónimder shyǵarýǵa jáne otandyq ónerkásiptiń jańa baǵyttaryn qalyptastyrýǵa kóshý múmkindiginde. Tehnologııalardy odan ári damytý perspektıvalary, onyń ishinde eýropalyq ǵylymı ortalyqtarmen jáne ónerkásiptik kompanııalarmen yntymaqtastyq arqyly qarastyrylady.
Tsıfrlyq tehnologııalar salasynda Kompıýterlik ǵylymdar jáne jasandy ıntellekt mektebi (SCAI) men Aqyldy júıeler jáne jasandy ıntellekt ınstıtýty (ISSAI) júrgizgen zertteýlerdiń nátıjeleri usynyldy. Ázirlemeler qatarynda otandyq KAZ-LLM tildik modeli, mashınalyq aýdarma júıeleri jáne robototehnıkalyq sheshimder bar. Bul jobalar otandyq jasandy ıntellekt ónimderin damytýǵa, ulttyq tilderdegi aqparatty óńdeý múmkindikterin keńeıtýge jáne kúrdeli úderisterdi avtomattandyrýǵa arnalǵan ǵylymı-tehnologııalyq negiz qalyptastyrady.
Jasandy ıntellektiniń taý-ken metallýrgııa salasyna ıntegratsııasy erekshe qyzyǵýshylyq týdyrady. Osy baǵytty damytý belgııalyq seriktestermen birlesken qoldanbaly zertteýler júrgizýge jáne keıinnen ónerkásipke tehnologııalyq sheshimderdi engizý úshin perspektıvalar ashýǵa múmkindik beredi
Sapar sońynda Belgııa Koroli Fılıpp pen Patshaıym Matılda Qurmetti qonaqtar kitabyna estelik jazba qaldyryp, jyly qabyldaǵany úshin alǵys aıtty jáne eki el arasyndaǵy áriptestiktiń tabysty damıtynyna senim bildirdi.
