«Bebı-boks» tastandy balalarǵa pana bola ma?

Sońǵy on jyldyń kóleminde sábıin bógde bireýdiń esik aldyna, jertólege, soraqysy, qoqysqa tastap ketetin tasbaýyr analardyń sany eselep artqan. Bir ǵana Almatynyń ózinde bir aıda 15 áıel balasynan bas tartqan jaǵdaılar tirkelgen. Soraqysy sol, sharanalardyń basym bóliginiń máıiti tabylady eken. Mundaı soraqylyqtardyń aldyn alý úshin densaýlyq saqtaý salasynyń mamandary dúnıe esigin asha salyp qorlyq kórmeýiniń aldyn alyp, kókek analardyń sábılerdi kóringen jerge emes, arnaıy qorapshaǵa salýyna múmkindik qarastyryp otyr. Ázirge tek joba retinde usynylyp otyrǵan «Bebı-boks» dep atalatyn konteıner tárizdes temir qoraptardy ornatý memleket tarapynan qoldaý tapsa perzenthana men aýrýhanalardyń mańyna qoıý josparlanýda. Bastamany qolǵa alýshylar sońǵy kezde qoqysqa tastalyp jatqan sábıler sanynyń artýy sebepti osyndaı qadamǵa baryp otyrǵandaryn jetkizdi. Bir qyzyǵy, olar jáshikke bala salýdyń da arnaıy sharttaryn qarastyryp otyrǵanǵa uqsaıdy. ıAǵnı, onda salynǵan balanyń denesinde eshbir zaqym bolmaýy tıis. Eger qandaı da bir zaqym baıqalǵan jaǵdaıda náresteniń anasy izdestirilip, jaýapqa tartylady. Al, eshqandaı syzat bolmasa sábı birden balalar úıine jiberiledi. Bala salynǵan boıda jáshik qulyptalyp, arnaıy dabylqaqqysh arqyly medıtsına mekemesindegilerge habar beriledi. Jáne kim ákelip tastaǵanyn anyqtaý úshin de arnaıy beınebaqylaý qondyrǵylary ornatylmaıdy. Mamandar bul másele bir-eki adamnyń sheshimimen ǵana júzege aspaıtyndyǵyn aıtady. Kóptegen damyǵan memleketter tájirıbesine saı usynylyp otyrǵan joba júzege assa memlekettiń de biraz qarjy bólýine týra keledi eken. Sebebi, qysy-jazy qalypty temperatýrany saqtap turatyn mundaı qorapshalar az aqsha turmaıtyn kórinedi.

Jalpy, memleket tarapynan tastandylar taǵdyryna alańdaýshylyq bildirip, túrli sharalar qolǵa alynýda. Tipti, endi ǵana dúnıe esigin ashyp, taǵdyry tálkekke túsken perishtelerdiń lek-legimen shetelge satylǵandarynyń kóshin toqtatyp, jetimder úıine toptastyryp, tárbıeleýde. Mamandar tarapynan jasalyp jatqan kezekti qadam da durys shyǵar. Beıkúná sábıdiń tasbaýyr ana qareketinen zardap shekpeýiniń aldyn alý kerek te bolar. Degenmen, árkimniń kókeıinde qoǵam kókek anaǵa osyndaı múmkindikter berý arqyly olardyń sanyn arttyryp almas pa eken degen qorqynysh qylań berip turǵany jasyryn emes. Qarap otyrsańyz, bul máselede «bylaı tartsań ógiz óledi, bylaı tartsań arba synadynyń» keri kelip tur.

Qoǵam qandaı da bir qatań shara qoldaný arqyly tasbaýyr ana, tastandy bala uǵymyn túp-tamyrymen joıyp jibermesi anyq. Kezindegi jaza basyp jańylysqany úshin boıjetkenniń qylyǵyna qyryn qaraıtyn qoǵamdy da qalpyna keltire almaspyz. Desek te, keselmen qoǵam bolyp kúresýdiń, nekesiz bala týyp, sońynda taǵdyryn tálkekke salýdyń ult taǵdyryna túsken qara tańba ekendigin jastardyń boıyna sińiretin dúnıeler jasalýy kerektigi jóninde az aıtylyp júrgen joq. Jaı sóz, jalań uranmen áspetteı bergenshe máseleni shyndap qolǵa alatyn kez kelgen sııaqty.

Almaty qalasy, Densaýlyq saqtaý basqarmasy, Ana men bala densaýlyǵyn qorǵaý bóliminiń basshysy Baǵdagúl Ábdirásilovanyń aıtýynsha, tastandy balalar máselesi tek bizdi ǵana emes, álemdi alańdatyp otyrǵan jaıt. Jáne álem qur qol qarap otyrǵan joq, ásirese, damyǵan elder bul máselege bilek sybana kirisip ketken. Biz joba retinde usynǵan «Beıbıboks» jáshikteri sol álem tájirıbesinen alynyp otyr. Jalpy, bul máseleni túp-tamyrymen joıyp jibere almasaq ta bala taǵdyryna beı-jaı qaramaýǵa tıispiz. Perzenthanada balasynan bas tartatyn analardan bólek, syrtta jasyrynyp, qaqaǵan qysta da sábıin dalaǵa tastap ketip jatqan kókek analardyń kóbeıgeni qynjyltady. Bir ǵana mysal, jaqynda Qaraǵandy qalasynda jańa týylǵan sharanany anasynyń dalaǵa tastap ketkendigi týraly búkil BAQ jarııalady. Soraqysy, sábıdi qańǵybas ıtter súırep tastaǵan. Osy oqıǵaǵa qalaı kúńirenbeısiz. Bul búgin bolyp, erteń qaıtalanbaıtyn oqıǵa emes, bizdiń jobany usynýdaǵy maqsat ta sol, bala dúnıege kelgesin ata-ana meıirimine sýsamasa da aman-esen, deni saý urpaq bolyp qalyptassa eken deımiz. Onyń arǵy qaraıǵy taǵdyry tálkekke túsedi dep boljaýǵa taǵy bolmaıdy. Kim biledi, jetimder úıinde tárbıelengen azamattardyń ishinde de sanalysy, el ıgiligine qyzmet etip jatqandary bar. Bastysy, aman-esen, deni saý bolyp óserine seneıik. Ol da memlekettiń baılyǵy.