Báıterekten ıAsaýı kesenesine deıin: Qazaqstandaǵy qurylysy erekshe 10 ǵımarat
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstan jerinde tarıhtyń tereńinen kele jatqan sáýlet dástúri men búgingi ınjenerlik oılaý bir-birimen toǵysyp jatyr. Táýelsizdik alǵan jyldardan beri eldiń ár óńirinde ulttyq rýhty zamanaýı qurylys sheshimderimen ushtastyrǵan birqatar erekshe ǵımarat boı kóterdi.
Bul nysandar jaı ǵana sáýlet týyndysy emes, qalalardyń tarıhı, mádenı jáne ekonomıkalyq damý jolynyń kórinisi ispetti. Mundaı ǵımarattardyń kóbi Astanada shoǵyrlanǵanymen, Almaty, Túrkistan, Taraz ben Mańǵystaýda da ózindik sáýletimen erekshelenetin nysandar jetkilikti. Qurylysshylar kúni qarsańynda Kazinform elimizdegi qurylysy erekshe 10 ǵımaratty toptastyrdy.
Báıterek – Astana
Elordanyń basty nyshandarynyń biri sanalatyn «Báıterek» monýmenti 2002 jyly ashyldy. Onyń bıiktigi 105 metrge jetedi, al baqylaý alańy 97 metr bıiktikte ornalasqan. Bul san 1997 jyly astananyń Almatydan Aqmolaǵa kóshirilgenin eske salady.
Ǵımarattyń negizgi ıdeıasy Samuryq qusy týraly ańyzben baılanysty. Sondyqtan monýmenttiń tóbesinde dıametri 22 metr bolatyn altyn tústi shar ornalasqan. Ol kún sáýlesine qaraı reńin ózgertip turady.
Nysannyń ishinde kórme zaldary, panoramalyq alań jáne Prezıdenttiń alaqan bederi ornalasqan. Búginde «Báıterek» – Astananyń ǵana emes, Qazaqstannyń eń tanymal týrıstik nysandarynyń biri.
Han Shatyr – Astana
«Han Shatyr» – álemdegi eń iri shatyr tárizdi qurylystardyń biri. Onyń bıiktigi shamamen 150 metr.
Bolat arqandarmen kerilgen alyp kúmbez móldir polımer materıalmen qaptalǵan. Bul sheshim kún sáýlesin ótkizip, keshenniń ishki ortasyn turaqty deńgeıde ustap turýǵa múmkindik beredi.
Keshende saýda oryndary, kınoteatrlar, balalarǵa arnalǵan alańdar jáne tropıkalyq jaǵajaı bar. Syrtta qysqy aıaz bolǵan kezde de keshen ishindegi demalys aımaqtarynda jyly mıkroklımat saqtalady.
Beıbitshilik jáne kelisim saraıy – Astana
Astanadaǵy taǵy bir erekshe sáýlet nysany – pıramıda pishininde salynǵan Beıbitshilik jáne kelisim saraıy. Ǵımarattyń bıiktigi men taban uzyndyǵy birdeı – 62 metr.
Saraı álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń sezderin ótkizýge arnalǵan. Ǵımarat ishinde opera teatry, mýzeıler, konferentsııa zaldary men qysqy baq ornalasqan.
Al pıramıdanyń joǵarǵy bóligindegi túrli tústi vıtrajdar halyqtar dostyǵy men birligin beıneleıdi.
«Nur Álem» sferasy – Astana
«Nur Álem» – 2017 jyly Astanada ótken EXPO halyqaralyq kórmesiniń basty nysany. Shar tárizdi ǵımarattyń dıametri 80 metrge jýyq.
Segiz qabatty ǵımaratta jańartylatyn energııa kózderine arnalǵan ınteraktıvti ekspozıtsııalar ornalasqan. Olardyń qatarynda kún, jel, sý jáne basqa da energııa túrlerine arnalǵan bólimder bar.
EXPO kórmesi aıaqtalǵannan keıin «Nur Álem» Bolashaq energııasy mýzeıi retinde jumysyn jalǵastyrdy. Búginde sfera elordanyń zamanaýı sáýlettik nyshandarynyń birine aınaldy.
Voznesensk sobory – Almaty
Almatydaǵy Voznesensk kafedraldy sobory HH ǵasyrdyń basynda salynǵan jáne álemdegi eń bıik aǵash shirkeýlerdiń biri sanalady. Onyń bıiktigi shamamen 56 metr.
Ǵımarattyń basty ereksheligi – onyń aǵash konstrýktsııasy. Sobor birneshe kúshti jer silkinisine tótep bergen tarıhı sáýlet eskertkishi retinde de belgili.
Ǵımarattyń túrli tústi kúmbezderi men erekshe sáýleti búginde Almatynyń tarıhı kelbetin aıqyndaıtyn nysandardyń birine aınalǵan.
Respýblıka saraıy – Almaty
Respýblıka saraıy – keńestik modernızm stılinde salynǵanymen, sáýletinde qazaqtyń ulttyq naqyshtary paıdalanylǵan Almatydaǵy belgili mádenı nysandardyń biri.
Ǵımarattyń eń erekshe tustarynyń biri – alyp shatyrynyń arhıtektýralyq sheshimi. Sonyń arqasynda saraıdyń ishki keńistigi aýqymdy bolyp kórinedi.
Búginde munda iri halyqaralyq kontsertter, mádenı jáne memlekettik is-sharalar ótkizilip keledi.
Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesi – Túrkistan
Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesi XIV ǵasyrda Ámir Temirdiń buıryǵymen salynǵan. Ol – Ortalyq Azııadaǵy ortaǵasyrlyq sáýlet óneriniń eń kórnekti eskertkishteriniń biri.
Kesene alyp portaldarymen, kirpish qalaý ádisterimen jáne úlken kúmbezimen erekshelenedi. Ǵımarat ǵasyrlar boıy Túrkistannyń ǵana emes, búkil túrki áleminiń mańyzdy rýhanı jáne mádenı ortalyqtarynyń biri bolyp keledi.
Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesi ıÝNESKO-nyń Búkilálemdik muralar tizimine engizilgen.
Qarahan kesenesi – Taraz
Tarazdaǵy Qarahan kesenesi Qarahan áýleti dáýirindegi sáýlet óneriniń mańyzdy eskertkishteriniń biri.
Tarıhı nysan XI ǵasyrmen baılanysty. Kesene kúıdirilgen kirpishten turǵyzylyp, geometrııalyq jáne sándik órnektermen bezendirilgen.
Qarahan kesenesi kóne Tarazdyń tarıhy men ortaǵasyrlyq sáýlet dástúrin tanytatyn mańyzdy mádenı nysandardyń biri sanalady.
Otpan taý kesheni – Mańǵystaý
Mańǵystaýdaǵy Otpan taý tarıhı-mádenı kesheni dástúrli qazaq sáýleti men zamanaýı arhıtektýralyq sheshimderdi ushtastyrady.
Otpan taý – Adaı jurtynyń birligimen baılanysty tarıhı ári rýhanı oryndardyń biri. Keshenniń basty nysandarynyń qatarynda Adaı ataǵa arnalǵan eskertkish bar.
Búginde bul aýmaqta ulttyq merekeler, mádenı jáne rýhanı is-sharalar ótkizilip keledi. Otpan taý Mańǵystaýdyń tarıhy men mádenıetin tanytatyn mańyzdy týrıstik nysandardyń birine aınalǵan.
«Otyrar» kitaphanasy – Túrkistan
Túrkistandaǵy «Otyrar» kitaphanasy shyǵystyq sáýlet elementteri men zamanaýı geometrııalyq formalardy úılestirgen ǵımarattardyń biri.
Kitaphana tek kitap qory saqtalatyn oryn retinde emes, ǵylymı kezdesýler, mádenı is-sharalar men kórmeler uıymdastyrýǵa arnalǵan qoǵamdyq keńistik retinde de qyzmet etedi.
Ǵımarattyń arhıtektýralyq sheshiminde dástúrli shyǵystyq naqysh pen qazirgi zamanǵy sáýlet tásilderi ózara sabaqtasqan.
Bul on nysan – Qazaqstannyń tarıhı tereńdigi men zamanaýı sáýlettik izdenisiniń kórinisi. Astanadaǵy «Báıterek», «Han Shatyr» jáne «Nur Álem» táýelsiz Qazaqstannyń jańa arhıtektýralyq beınesin kórsetse, Almatydaǵy Voznesensk sobory men Respýblıka saraıy qalanyń mádenı jáne sáýlettik kelbetiniń ajyramas bóligine aınalǵan.
Al Túrkistandaǵy Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesi, Tarazdaǵy Qarahan kesenesi men Mańǵystaýdaǵy Otpan taý kesheni – ǵasyrlar boıy qalyptasqan sáýlet pen tarıhı muranyń qundy úlgileri.
Osy nysandardyń árqaısysy ár kezeńdegi qurylys sheberligin, ınjenerlik izdenisti jáne sáýlet óneriniń damý jolyn kórsetedi.
Aıta keteıik, Tarlan Astana qurylysynda 245 tonnalyq arnaıy tehnıka alǵashqy arqalyqty ornatty.
