Baıanaýylda HІH ǵasyrda aǵylshyndar salǵan munara saqtalyp qalǵan
PAVLODAR. KAZINFORM — Baıanaýylda HІH ǵasyrdyń sońynda aǵylshyndar salǵan sý munarasy áli kúnge synyn buzbaı tur. Zamanynda «Kómir» dep atalatyn jumysshylar kentin tirshilik nárimen qamtamasyz etken nysan ótken-ketkenniń kózin arbaıtyn tarıhı nysanǵa aınalyp úlgergen.
Júsipbek Aımaýytov atyndaǵy aýyl ornalasqan aýmaq kezinde «Josaly» dep atalǵan. Josa degenimiz — qyzǵylt-sarǵysh tústi boıaý topyraq. Oǵan qosa quramyna temirdiń nemese qorǵasynnyń keıbir oksıdti týyndylary kiretin pıgmentter tobynyń jalpy ataýy. Ólkedegi topyraqtyń qyzǵylt-sarǵysh keletinine oraı Josaly dep atalǵan. Aýmaqta kezinde aǵylshyndar qazǵan kómir, altyn, kúmis, molıbden kenishteri bar. Aǵylshyndar jergilikti jataqtardy jumysshy esebinde paıdalanǵany málim. Kenishti boılaı qonǵan qazaq aýyldary kóp bolǵan. Olardyń barlyǵy Qyzyltaý bolysynyń ıeligindegi eldi mekender sanalǵan. Álgi kenishten qazirgi Pavlodar oblysynyń Aqsý qalasyna deıin relsti jol salynyp, ken sondaǵy keme aılaǵyna tasylǵan.
Baıanaýyldyq ólketanýshy Ramazan Nurǵalıevtiń aıtýynsha, sol ýaqytta paıda bolǵan jumysshylar kenti «Kómir» dep atalǵan. Aýyldyń janyndaǵy jýantóbege aǵylshyndar kádimgi tastan órip, sý munarasyn turǵyzady. Bıiktigi 3-4 qabatty úımen teń ǵımarattyń geometrııalyq dáldikpen salynǵany tańǵaltady. Qanshama jyldar ótse de bir tasy qozǵalmaǵan.
Jergilikti ólketanýshylardyń shamalaýynsha, sý munarasynyń salynǵanyna bir jarym ǵasyrdaı ýaqyt ótken. Keńes ókimeti jyldary munara tolyqqandy jumys istep, jergilikti kolhozdy aýyzsýmen qamtamasyz etken. Nysannyń tóbesindegi qanatty beton quımalardyń áli kúnge ajyramaı bastapqy qalpyn saqtap turǵany da tańǵaldyrady. Ǵımarat eskiligine qaramastan kúıin buzbaǵan. Al odan árirekte aǵylshyndar kómirmen jumys isteıtin elektr stansasyn da turǵyzǵan. Onyń jaryǵy jumysshylar kentine ǵana emes, kómir kenishterine jetkizilgen. Bul nysannyń qańqasy ǵana saqtalyp tur.
Buǵan deıin Kerekýdegi ataqty Maıra án salǵan úıdiń tarıhy týraly jazǵanbyz.
