Batys Qazaqstanda advokattar jetispeıdi
ORAL. QazAqparat - Batys Qazaqstan oblysynda, jalpy elimizde advokattar jetispeıdi. Bul týraly óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmeti alańynda BQO ádilet departamenti basshysynyń mindetin atqarýshy Hamıdolla Kýstavletov málim etti, dep habarlaıdy «QazAqparat» tilshisi.
Onyń aıtýynsha, Qazaqstanda «Advokattyq qyzmet týraly» tuńǵysh Zań budan jıyrma jyl buryn, 1997 jyly qabyldanǵan. Elimizde atalmysh zań aıasynda quqyqtyq kómek tegin kórsetilýde. Jyl saıyn mundaı tegin kómekti Qazaqstanda 150 myńǵa jýyq adam alyp otyr. BQO-da osy jyl basynan beri 3140 azamat tegin quqyqtyq kómek alǵan (2016 jyly - 2991). Kúni búgin Qazaqstandaǵy advokatýra respýblıkalyq jáne 16 aýmaqtyq alqadan quralǵan. Advokattardyń jalpy sany 4 myńnan asady. Soǵan qaramastan, olar áli kúnge jetkiliksiz. Advokattardyń kómegine muqtaj azamattar ony ala almaıdy nemese óte qymbat baǵaǵa júginedi.
Qazirgi tańda BQO-da 1 advokattar alqasy jumys isteýde, oǵan 151 advokat múshe. Sonyń 122-si Oral qalasynda, 29-y aýdandarda qyzmet kórsetedi. Máselen, Bókeı ordasy, Qaztalov, Jańaqala aýdandarynda bir-bir advokattan ǵana bar (respýblıka boıynsha orta eseppen 4 myń adamǵa 1 advokattan keledi. Italııada bul kórsetkish - 260, Germanııada - 500, Ulybrıtanııada - 900).
«Advokattyq jáne quqyqtyq kómek júıesin damytý týraly» jańa Zań jobasynda Pro bono tásilin engizýge, ıaǵnı halyqtyń álsiz toptaryna tegin quqyqtyq kómek kórsetýge zor mán berilgen. Shetelderde advokattyń bedeli onyń áleýmettik jaýapkershiligimen tyǵyz baılanysty. Turmysy tómen azamattarǵa kómek berý arqyly ol qoǵamdaǵy óziniń bedelin birshama arttyrady.
Jalpy, osy saladaǵy kóptegen olqylyqtyń ornyn toltyryp, túıtkildi máselelerdi sheshý úshin atalmysh Zań jobasyna biraz jańalyqtar engizilip otyr. Mysaly, advokattar alqasyna kirý jarnasyn tóleýge zań júzinde tyıym salynbaq (kúni búgin kirý jarnasy 680 myń teńgeden 800 myń teńgege deıin quraıdy, bul advokattyq qyzmetpen shuǵyldanǵysy kelgenderge edáýir kedergi keltirýde). Sondaı-aq advokattardyń quqyqtyq mártebesin nyǵaıtý, olarǵa qosymsha quqyqtar men kepildikter berý baǵytynda ózgerister bolmaqshy. Advokattar Kásibı etıka kodeksin, Qazaqstan Respýblıkasynyń advokaty antyn, quqyqtyq kómek kórsetý qaǵıdalaryn, óziniń kásibı jaýapkershiligin saqtandyrý máselelerin qatań saqtaýǵa jáne oryndaýǵa mindetti. Sol sekildi advokattyń jaýapkershiligin mindetti saqtandyrý engizilip, oǵan úmitkerlerdi attestatsııadan ótkizý tártibine talap kúsheıtilmek. Advokattyq keńse mártebesi keńeıtilmek. Qazaqstanda 149 advokattyq keńse jumys isteıdi. Kommertsııalyq emes uıym túrinde qurylǵan advokattyq keńselerdiń qyzmetin taldaý kórsetkendeı, olar osy zamanǵy talaptarǵa saı emes, quqyqtyq kómekti tıimdi kórsete almaı otyr. Zań jobasynda advokattyq keńse óz aldyna derbes kommertsııalyq emes uıym retinde qarastyryldy. Advokattyq keńsege quryltaıshy bolǵan advokattar óz aralarynda bir-birimen áriptestik shart jasasady, advokattyq keńsege quqyqtyq kómek kórsetý jóninde shart jasasý quqyǵy beriledi.
Jańalyq retinde Quqyqtyq kómek kórsetý týraly komıssııa ınstıtýty zań júzinde bekitiledi. Ol quqyqtyq qyzmet kórsetý sýbektileri, olardyń klıentteri jáne quzyrly organnyń arasyndaǵy tepe-teńdikti júzege asyratyn bolady. Onyń quramyna QR Joǵarǵy sotynyń, QR Bas prokýratýrasynyń, quqyqtyq keńesshiler palatasynyń, respýblıkalyq advokattar alqasynyń, respýblıkalyq notarıaldyq palatanyń, respýblıkalyq sot oryndaýshylar palatasynyń ókilderi jáne táýelsiz ókilder kiredi.
Zań jobasyndaǵy ózgeristerdiń bir bóligi kommertsııalyq, jeke praktıka zańgerlerine arnaldy (Zań jobasynda bul sýbektiler zań keńesshileri dep atalady). Jobada zań keńesshisiniń mártebesi, onyń qyzmet túrleri, quqytary men mindetteri aıqyndaldy, zań keńesshisiniń mindetti saqtandyrylýy qarastyryldy, óz-ózderin retteıtin uıymdar - zań keńesshileri palatalaryn qurýǵa quqyq berildi, sotta tulǵalardyń múddelerin qorǵaıtyn jeke tulǵalar palatalaryna mindetti túrde múshelikke ótýi uıǵaryldy.
Tutas alǵanda, atalmysh Zań jobasy advokattar tarapynan azamattarǵa kórsetiletin quqyqtyq kómektiń joǵary sapasyn qamtamasyz etýdi, kásibı etıkanyń bıik standarttaryn qalyptastyrýǵa yqpal etýdi kózdeıdi.
Brıfıngke qatysqan BQO advokattar alqasynyń advokaty Ǵalymjan Işanov, «JMC GROUP» JShS bas dırektory Anastasııa Vetrova jańa Zań jobasyna qatysty óz usynys-pikirlerin bildirdi.
