Batys Qazaqstanda mektepterdiń jańa oqý jylyna daıyndyǵy qandaı

Qansha bilim nysany jóndelip jatyr?

Batys Qazaqstan oblysynda 2025-2027 jyldary 86 mektepti kúrdeli jóndeý josparlanǵan edi. Sonyń altaýy byltyr retke keltirildi. Qalǵan 80 mektepke 39,8 mlrd (bıylǵa — 16,3 mlrd) teńge qajet. Bul jospardy memlekettik baǵaly qaǵazdar shyǵarý esebinen oryndaý kózdelgen edi. Áıtse de, keıingi ýaqytta jaǵdaı ózgerdi. Munyń sebebin bilý maqsatynda BQO bilim basqarmasyna arnaıy suraý joldanǵan edi.

Basqarmadan alynǵan málimetke qaraǵanda, mektepterdi renovatsııalaý baǵdarlamasy aıasynda oblysta bilim berý uıymdaryn kezeń-kezeńimen kúrdeli jóndeý kózdelgen.
Kúrdeli jóndeýdi qarjylandyrý bastapqyda memlekettik baǵaly qaǵazdar shyǵarý arqyly júzege asyrylady dep josparlanǵan. Alaıda qazirgi ýaqytta tıisti bıýdjettik baǵdarlamanyń ákimshisi men qarjylandyrý kózi aıqyndalmaýyna baılanysty memlekettik baǵaly qaǵazdardy shyǵarý maquldanǵan joq.

Osyǵan baılanysty oblystyq bıýdjet komıssııasynyń sheshimimen kúrdeli jóndeýdi qarjylandyrý jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen kózdeldi. Merdiger uıymmen 2026-2027 jyldarǵa eki jyldyq shart jasasý, jumystardy eki jyl ishinde kezeń-kezeńimen oryndaý jáne qarjylandyrý josparlanyp jatyr.

Soǵan qaramastan, bilim berý nysandaryn jóndeý jumystary jalǵasýda. Qazirgi ýaqytta Jánibek aýdany Kúıgenkól aýyldyq okrýgi Jasqaırat aýylyndaǵy Ó.Sahıpov atyndaǵy orta mektep jáne aýdan ortalyǵy Jánibekte № 1 mektep-lıtseıi, Oral qalasynda Valdorf baǵytyndaǵy mektep-lıtseı jóndeýden ótkizilip, sonymen qatar Jańaqala aýdany Birlik aýylyndaǵy M.Mırmanov atyndaǵy orta mektep boıynsha konkýrstyq rásimder júrgizilip jatyr.

Apatty mektepter máselesi qashan sheshiledi? 

Taǵy bir mańyzdy másele — apatty mektepter jaıy. Óńirdegi apattyq jaǵdaıdaǵy 8 mektep shaǵyn jınaqty bolyp esepteledi jáne negizinen oblystyń shalǵaı eldi mekenderinde ornalasqan.

Bilim basqarmasynyń málimetine qaraǵanda, úsh apattyq mektep boıynsha jańa ǵımarattar salynyp jatyr. Atap aıtqanda, Jánibek aýdany Jánibek aýylynda 108 oryndyq, Qaratóbede Sáýle eldi mekeninde 60 jáne Tasqalada Aınabulaqta 60 oryndyq mektep qurylysyn 2026 jyly aıaqtaý kózdelip otyr. 

Qalǵan bes apattyq mektep boıynsha 2027 jyly jańa ǵımarattar salynbaqshy: Bórli aýdany Keńtúbek aýylynda — 108 oryndyq, Jánibek aýdany Tegisshil, Kaztalov aýdany Ábish jáne Kómekshi, Aqjaıyq aýdany Jańajol eldi mekeninde — 48 orynnan.

Jańa nysandar paıdalanýǵa berilgenge deıin bilim berý úderisi balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý talaptaryn eskere otyryp uıymdastyrylady. Qajet bolǵan jaǵdaıda oqýshylardy ornalastyrý máseleleri árbir eldi meken boıynsha jeke qaralady.

Batys Qazaqstan oblysynda úsh aýysymdy oqý rejıminde jumys isteıtin 6 mektep bar. Júktemeni azaıtý jáne úsh aýysymdy oqytýdy kezeń-kezeńimen joıý úshin jańa mektepter men qosymsha oqýshy oryndaryn salý qarastyrylǵan. Sonyń ishinde Jańaqala aýylynda 300 oryndyq jańa mektep, Oral qalasynda № 24 mektepke 300 oryndyq japsarjaı salý oılastyrylyp jatyr.

Negizgi jobalardyń biri — Oral qalasynda «Juldyz» shaǵynaýdanyndaǵy 1 500 oryndyq mektep qurylysy. Bul nysan paıdalanýǵa berilse, Oral qalasy men oǵan irgeles eldi mekenderdegi bilim berý uıymdarynyń júktemesi azaıady.

Sondaı-aq Báıterek aýdany Volodar aýylynda 308 oryndyq, al Aqsaı qalasynyń 14-shaǵynaýdanynda 1 200 oryndyq jańa mektep salý josparda.

Bul jobalardy iske asyrý oqýshy oryndarynyń tapshylyǵyn birtindep kemitýge jáne úsh aýysymdy oqý rejımin joıýǵa múmkindik beredi.

60-tan astam eldi meken balalary tasymalmen oqytylady

Jańa oqý jylyna daıyndyq aıasynda jetkinshekterdi oqýlyqtarmen qamtý, pándik kabınetterdi jaraqtandyrý, balalardy tasymaldaý máselesi umyt qalmaýǵa tıis. 
Basqarmadan málim etkenindeı, 2026-2027 oqý jylynda oblysta 382 mektep jumys isteıdi, olarda shamamen 128 myń bala bilim almaqshy. Soǵan oraı oqýshylardy oqýlyqtarmen jáne oqý-ádistemelik keshendermen qamtamasyz etý úshin jergilikti bıýdjetten 3 mlrd 115,3 mln teńge bólindi. Qazirgi ýaqytta satyp alynǵan oqýlyqtar bilim berý uıymdaryna jetkizilip jatyr.

Bıyl Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń saılaýaldy baǵdarlamasyn iske asyrý aıasynda oblys aldyna mektepterdi 40 pándik kabınetpen jaraqtandyrý mindeti qoıyldy.
Shaǵyn jınaqty mektepter salý aıasynda 24 pándik (8-i fızıka, 8-i bıologııa, 8-i alǵashqy áskerı daıyndyq) kabınet jaraqtandyrylady. Oǵan qosa Aqsaı qalasyndaǵy mektep jobasy aıasynda 27 pándik kabınet qolǵa alynady. Osylaısha, oblys boıynsha barlyǵy 51 pándik kabınet jasaqtalmaqshy, bul belgilengen kórsetkishten joǵary.

Oblysta 63 eldi mekennen 56 mektepke 4 826 balany tasymaldaý uıymdastyrylǵan. Tasymaldaý tıisti bilim berý uıymdary joq nemese jaqyn mańdaǵy mektepterde oqý qajettiligi bar aýyldyq jáne shalǵaı eldi mekenderde turatyn balalar úshin bilimniń qoljetimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda júzege asyrylady.

Batys Qazaqstannyń Reseıdiń bes birdeı óńirimen shektesetini belgili. Osy aýmaqtyq erekshelikti eskere otyryp, aýyldyq, shaǵyn jınaqty jáne shekara mańyndaǵy mektepter jelisin saqtaýǵa erekshe kóńil bólinedi. Bıyl mektepterdi jabý josparlanyp otyrǵan joq.

— Shaǵyn jınaqty jáne shekara mańyndaǵy mektepterdiń odan ári jumys isteýi týraly sheshim qabyldaý kezinde oqýshylar sany, eldi mekenniń shalǵaılyǵy, eń jaqyn mektepke deıingi qashyqtyq, avtomobıl joldarynyń jaı-kúıi jáne balalardy qaýipsiz tasymaldaýdy uıymdastyrý múmkindigi eskeriledi. Jalpy alǵanda, bilim berý uıymdaryn jańa oqý jylyna daıyndaý, mektep ınfraqurylymyn damytý, jóndeý jumystaryn júrgizý, apattyq jáne úsh aýysymdy mektepter sanyn qysqartý, oqýlyqtarmen qamtamasyz etý jáne materıaldyq-tehnıkalyq bazany jańartý Batys Qazaqstan oblysynyń bilim basqarmasynyń turaqty baqylaýynda, — delingen resmı jaýapta.

Shekaradaǵy mektep mártebesi ózgere me?

Jánibek aýdany bilim berý bóliminiń basshysy Ashat Moldaǵalıevtiń naqtylaýynsha, qazirgi tańda Uzynkól aýylyndaǵy jáne aýdan ortalyǵyndaǵy A. Orazbaeva atyndaǵy jańa mektep qurylysy (árqaısysy 108 oryndyq) aıaqtala kelgen. 

— Kúni búgin kúrdeli jóndeý júrgizilip jatqan Jasqaırat aýylyndaǵy Ótepqalı Sahıpov atyndaǵy mekteptiń jumysy 70 paıyzǵa bitip tur. Іshki jumystary qaldy, soǵan qaramastan, balalar sol ǵımaratta bilim almaqshy. Al aýdan ortalyǵynda № 1 mektep-lıtseı ǵımaratyn kúrdeli jóndeý jumysy baıaýlap tur. Mundaǵy 500 balanyń 300-in (bastaýysh synyptar) Taıyr Jarokov atyndaǵy qazaq orta mektebinde oqytý oılastyrylýda. Qalǵan 200 oqýshy A.Orazbaeva atyndaǵy mekteptiń burynǵy ǵımaratynda bilim alady, — dedi A. Moldaǵalıev.

Reseımen shekaralas ornalasqan Talov aýylyndaǵy Ǵ. Sarbaev atyndaǵy jalpy bilim beretin orta mektep-balabaqsha kesheninde memlekettik normatıvke sáıkes 81 oqýshy bolýy tıis. Osyǵan oraı munda bala sanyn normatıvke jetkizý máselesi jyl saıyn ózekti bolyp tur. Ótken oqý jylyn mektep 56 shákirtpen aıaqtasa, qyrkúıekte boljam boıynsha 58 bala barmaq. Normatıv boıynsha áli 23 oqýshy qajet.

Talov aýyldyq okrýginiń ákimi Asqar Sársenǵalıevtiń málimdeýinshe, atalmysh bilim ordasynyń orta mektep mártebesin saqtap qalý maqsatynda oqýshy kontıngentin kóbeıtý baǵytynda jumystar atqarylýda. Atap aıtqanda, basqa eldi mekenderdegi kópbalaly otbasylardy Talov aýylyna kóship kelýge shaqyrý boıynsha aqparattyq-túsindirý jumystary júrgizildi. 

— Kúni búgin 7-8 otbasymen kelissózder júrgizilip jatyr. Kelissózder oń nátıjesin bergen jaǵdaıda mektepke shamamen 12-13 oqýshy qosymsha qabyldanady. Jalpy, aýdan ortalyǵynan shalǵaıda ornalasqan Talov aýyldyq okrýginde 194 úı bar. Onyń ishinde Talovta qazirgi tańda 611 adam turady, barlyǵy 177 úı. Maıtúbek eldi mekeninde 57 adam, 17 úı bar. Aýylǵa kópbalaly otbasylardy qonystandyrý, oqýshy sanyn arttyrý jumystary aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn tabady, — deıdi Asqar Sársenǵalıev. 

Bókeı ordasy aýdanynyń ákimi Nurlybek Daýmovtyń habarlaýynsha, Bısen aýyldyq okrýgi Jıekqum aýylynda Keńes Odaǵynyń Batyry T. Masın atyndaǵy jalpy orta bilim beretin mektep jumys istep keledi. 

— Sońǵy kezde ózindik tarıhy bar mektepti qaıta túletý maqsatynda tıisti is-sharalar qolǵa alyndy. «Qaladan — aýylǵa» baǵdarlamasy aıasynda arnaıy úı salyndy. Oǵan kópbalaly otbasy ornalastyrylmaqshy. Sondaı-aq aldaǵy ýaqytta 48 oryndyq shaǵyn jınaqty jańa mektep ǵımaratyn salý kózdelýde. Bul atalmysh bilim ordasyna tyń serpin beredi dep esepteımiz, — dedi Nurlybek Daýmov.

Oral qalasyndaǵy Valdorf baǵytyndaǵy mektep-gımnazııa dırektory Lıýbov ıÝshına qos qabatty ǵımaratty aǵymdaǵy jóndeý jumystaryn merdiger «Stroı Prestıj KZ» JShS júrgizip jatqanyn jetkizdi. Mundaǵy jumysty 19 qyrkúıekke deıin aıaqtaý kózdelip otyr. 

Oral qalasyndaǵy 8 naýryz kóshesi 198/1-mekenjaıynda ornalasqan ǵımarat BQO bilim basqarmasynyń 2026 jylǵy 28 qańtardaǵy №NQ-101 buıryǵyna sáıkes Valdorf baǵytyndaǵy mektep-gımnazııasynyń teńgerimine berilgen.

Oral qalasy bilim berý bóliminiń málimetine sáıkes, jóndeý jumystary aıaqtalǵanǵa deıin atalmysh mektep-gımnazııa oqýshylary shahardaǵy № 3 mektep ǵımaratynda bilim alady. Múlikti óteýsiz paıdalaný týraly 2026 jylǵy 19 qańtardaǵy shart negizinde № 3 mektep ǵımaraty bıylǵy jeltoqsan aıyna deıin aqysyz paıdalanýǵa berilgen. Aldaǵy oqý jylynda mektep-gımnazııada 570 oqýshy bilim alady. Olardyń barlyǵyn № 3 mektep ǵımaratyna ornalastyrýǵa jetkilikti oryn bar. Osyǵan baılanysty oqýshylardy ornalastyrý jáne oqý sabaqtaryn uıymdastyrý boıynsha qajetti jaǵdaılar qarastyrylǵan. Oqý úderisi belgilengen talaptarǵa sáıkes uıymdastyrylady.

Mine, osylaısha, Batys Qazaqstandaǵy mektepter jańa oqý jylyn túrlishe qarsy alǵaly otyr. Sonyń ishinde bilim nysandaryndaǵy jóndeý isi belgilengen merzimde oryndala ma? Bul rette merdigerler jumysy tıisti organdar tarapynan baqylaýda bolýy kerek-aq.

Eske sala keteıik, budan buryn BQO-da apatty mektepterdiń ornyna jańasy qashan salynatynyn jazǵan edik. 

Sondaı-aq Batys Qazaqstanda shekaradaǵy aýyl mektepteriniń jaǵdaıy qalaı ekenin saralaǵan edik.