Basty mindet - ormandy qaıta túletý

ASTANA. QazAqparat - Astananyń «Jasyl beldeýi» - bizdiń urpaǵymyz úshin jasalyp otyrǵan máńgilik mura. Bul týraly Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Astananyń jasyl beldeýin aralaǵan kezde málimdedi. Elordanyń jasyl beldeýiniń jalpy kólemi 14 827 ga, onyń ishinde 11 502 orman alqaby bolyp sanalady. Qazirgi tańda atalǵan aımaqta 9,6 mıllıon aǵash pen 1,8 mıllıonǵa jýyq butalar ósip-jetilýde.

- Jyl saıyn men elordanyń aýmaǵynda orman sharýashylyǵyn damytý boıynsha tapsyrmanyń qanshalyqty oryndalyp jatqanyn tekserip, qaraımyn. Buǵan deıin biz ormannyń batys aýmaǵyna otyrǵyzylǵan kóshetterdi kórsek, búginde bul úrdis ormannyń shyǵys bóliginde qalaı júzege asyp jatqanyn kórdik. Aldymen aǵashtardyń túrli suryptaǵy jıyntyǵy, ormannyń ortasyna qaraǵaı, shyrsha, aqqaıyń sekildi aǵashtar otyrǵyzylady. Ári qaraı orman ózi gúldep-ónip, aǵashtar men jasyl-kók kóbeıedi. Býrabaı ormanyna jasyl beldeýdiń qosylýy tolyǵymen derlik júzege asty.

Qazir bizdiń basty min­detimiz - ormandy qaıta tú­letý. Búginde qala mańyndaǵy 80 myńǵa jýyq gektar jerge aǵash otyrǵyzyldy. 2020 jylǵa deıin onyń aýmaǵy 100 myń gektarǵa jetedi, - dedi Memleket basshysy.

Jalpy 2020 jylǵa deıin «Jasyl beldeýde» úsh negizgi baǵyt boıynsha jumys júrgizý josparlanyp otyr. Onyń eń birinshisi - jasyl beldeýdi damytý, ıaǵnı orman keńistiginde egý jumystaryn jalǵas­tyrý bolyp otyr. Máselen, elordanyń jasyl beldeýiniń 1 589,2 gektar aýmaǵyna 2,1 mln aǵash kóshetteri otyr­ǵyzyldy. Aldaǵy 2018 jáne 2030 jyldar aralyǵynda 5730 ga jerge aǵash otyrǵyzý josparlanyp otyr.

Ekinshi baǵyt - qala aýmaǵynda 29 676 gektarǵa deıin bos jerlerde orman alqaptaryn jasaý. Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý aıasynda «úzdiksiz kógaldandyrý» úshin qosymsha 14 849 ga bos jer bólingen. Úshinshi baǵyt - halyqtyń jappaı demalýy úshin jaǵymdy rekreatsııalyq jaǵdaılardy qurý kerek bolyp otyr. Osy máseleni sheshý úshin ótken jyly jasyl beldeý aýmaǵynda jalpy uzyndyǵy 23 shaqyrymdy quraıtyn asfalttalǵan velosıped joldary salyndy.

- 25 jyl ishinde ormannyń aýmaǵy keńeıdi. Bul jerde 20 shaqyrymdyq velosıped joldary, demalys oryndary bar. Eń bastysy, bul - orman bizdiń taza aýamen tynystaý­ǵa múmkindik beretin ordamyzdyń «ókpesi». Bul orman - bizdiń urpaǵymyz úshin jasalyp otyrǵan syı, máńgilik mura. Astana qalasynyń tek ishi ǵana ádemi emes, sondaı-aq, shahar aınalasy men syrty da sulý kelbetti. Qalada 15 myń aǵash otyrǵyzyldy, jańa botanıkalyq saıa­baq, kóptegen alańdar paı­da bolady. Halyq aǵashtar men terekterdi syndyrmaı, jasyl shópti julmaı, tabıǵatty, ormandy aıalap, saqtap qalý kerek, túrli apattar men órtten qorǵap qalýy tıis, - dedi N.Nazarbaev.

Sóz sońynda Elbasy elorda turǵyndaryn Astananyń «jasyl beldeýi» aýmaǵyn keńeıtýge úles qosýǵa shaqyr­dy. Sondaı-aq, Memleket basshysy alda kele jatqan Astana kúnimen kópshilikti quttyqtady.

Jalpy Prezıdenttiń Astananyń aınalasyn ormanǵa aınaldyrý máselesin basty nazarda ustaýy tegin emes. Onyń eń birinshi sebebi elordanyń ekologııalyq jaǵda­ıyn jaqsartý bolsa, ekinshisi - adamdardyń tynyǵatyn aımaq jasaý.

«Jasyl beldeýde» jan-ja­nýarlar quramyn arttyrý boıynsha da jumystar qatar júrgizilip ja­tyr. Sebebi, jasandy ormannyń ósimdik álemi men janýarlar quramy da qatar damýy qajet. Alty jyldyń ishinde jumyrtqadan ınkýbatsııa arqyly 8083 qus shyǵarylyp, 7683-i erkindikke jiberilgen eken. Keshe de shara sońynda Memleket basshysy ormanǵa qyrǵaýyldar men elikterdi jiberý rásimine qatysty.  

Prezıdent keshe, sondaı-aq, orman alqabynyń aýmaǵyn tikushaqpen aralap kórgen soń, «Balqaraǵaı» demalys aımaǵynda ornalasqan etnoaý­ylda boldy.  Onda Memleket basshysynyń tóraǵalyǵymen Astananyń «jasyl beldeýin» damytý máseleleri jónindegi keńes ótti. Oǵan Prezı­dent Ákimshiliginiń Basshysy Á.Jaq­sybekov, Astana qalasynyń ákimi Á.Ise­keshev, Aqmola oblysynyń ákimi M.Myr­­zalın, Premer-Mınıs­tr­diń oryn­basary - Aýyl sha­rýashylyǵy mınıstri A.Myr­zahmetov  qatysty. El­basy ja­syl aımaqty damytý úshin atqarylyp jatqan jumys­tar­dyń barysy men ony odan ári kógaldandyrý josparlarymen tanysty. Keńeste Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri E.Nysanbaev esep berdi.

E.Nysanbaev otyr­ǵy­zylǵan kó­shet­terdiń jaǵdaıyna udaıy monıtorıng jasap, res­pýb­lıkamyzdyń kásibı uıym­­darynyń qatysýymen ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizý Astana qalasy mańynda «jasyl jelekti» qa­lyptastyrýdy qamtamasyz etetin negizgi shara bolyp sanalatynyn aıtty. «Jasyl beldeýde» 2020 jylǵa deıin úsh negizgi baǵyt boıynsha jumys júrgizý jos­par­lanýda. Birinshi - jasyl bel­deýdi damytý, ıaǵnı yq­tyr­maaralyq keńistiginde egis ju­mystaryn jalǵastyrý. Osy maqsatta yqtyrmaaralyq keńis­tik­tegi 1589,2 gektar aýmaqqa 2,1 mıllıonnan astam aǵash kó­shet­teri otyrǵyzylǵan. Sonyń ishinde 51 paıyzy qylqan japy­raqty túri, al 49 paıyzy jaı­paq japyraqty túri. 2018 jyl men 2030 jyl aralyǵynda 5730 gektar aýmaqqa aǵash otyr­ǵyzý kózdelgen. Ekinshi baǵyt - qala aýmaǵyndaǵy bos jerlerde orman alqaptaryn jasaý. Prezıdenttiń tapsyrmasyn oryndaý aıasynda «úzdiksiz kó­gal­dandyrý» boıynsha jumys­tardy uıymdastyrý úshin biryń­ǵaı orman alqabyn qurý maq­satynda qosymsha 14 849 gektar bos jer «jasyl synalar» qurý úshin bólingen.

Jalpy, elorda aýmaǵynda tabıǵı-landshaftty 26 676 gektarǵa deıin jetkizý josparlanǵan. Úshinshi baǵyt - elordanyń jasyl beldeýin damytý úshin rekreatsııalyq aýmaqtardy jasaý. Halyqtyń jap­paı demalatyn aýmaǵyn qalyptastyrý. Bul úshin 2016 jyly jasyl beldeý aýmaǵynda 23 shaqyrymdy quraıtyn asfalttalǵan velosıped joldary salynǵan. Velosıped joldarynyń qurylysy jańa tehnologııalyq standarttarmen jasalǵan. Onda tipti velosıped tebýge keletinder úshin avtoturaqtar salynyp, arnaıy oryndyqtar qoıylǵan. Keleshekte mundaı velosıped joldary jelisin qalanyń aınalasynda 258 shaqyrymǵa deıin jetkizý josparlanǵan. 2020 jylǵa qaraı Astana mańynyń orman aýmaǵy 100 myń gektarǵa jetkizilmek.