Basseındik sý ınspektsııalary qandaı ókilettikterge ıe
ASTANA. KAZINFORM — Sý resýrstaryn qorǵaý salasynda baqylaý aıtarlyqtaı kúsheıdi. Jańa Sý kodeksiniń qabyldanýymen basseındik sý ınspektsııalarynyń ókilettikteri keńeıip, zańsyz sý paıdalanýǵa jedel áreket etý múmkindigi artty. Nátıjesinde tekserýler sany ósip, «qara naryqpen» kúres kúsheıdi, al sý qoryn qorǵaý tetikteri burynǵydan da naqty ári tıimdi bola tústi. Bul týraly vedomstvonyń baspasóz qyzmeti málim etti.
Basseındik sý ınspektsııalarynyń róli
Qoǵamdyq tártip pen qaýipsizdikke quqyq qorǵaý organdary jaýap berse, sý zańnamasynyń saqtalýyn baqylaý basseındik sý ınspektsııalaryna júktelgen. Olar sý resýrstaryn utymdy paıdalaný men qorǵaý, sondaı-aq sý nysandarynda belgilengen rejımniń saqtalýyna memlekettik baqylaý júrgizedi.
Burynǵy quqyqtyq retteýdiń shekteýleri
Sý kodeksiniń aldyńǵy redaktsııasynda basseındik sý ınspektsııalarynyń ókilettikteri aıtarlyqtaı shekteýli boldy. Kásipkerlik kodekstiń jalpy normalaryn qoldaný ınspektsııalarǵa sý obektilerinde, sondaı-aq sý qorǵaý aımaqtary men beldeýlerinde zańsyz sý alýdy jáne ózge de tyıym salynǵan qyzmetti jedel anyqtaýǵa jáne toqtatýǵa múmkindik bermedi. Tekserý sharalary mindetti túrde tirkeýge alynyp, aldyn ala habarlanýy tıis bolatyn, bul naqty bolyp jatqan, ıaǵnı sol sátte jasalǵan zańbuzýshylyqtarǵa jedel áreket etý múmkindigin shektedi. Sonymen qatar yqpal etý sharalaryn qabyldaý da uzaqqa sozylatyn ákimshilik rásimdermen baılanysty boldy.
Jańa Sý kodeksinde ne ózgerdi 53-bap
Jańa Sý kodeksi basseındik sý ınspektsııalarynyń baqylaý jáne qadaǵalaý ókilettikterin keńeıtti. Atap aıtqanda, ınspektsııalar mynadaı quqyqtarǵa ıe boldy: — Boljamdy zańbuzýshylar aldyn ala anyqtalmaǵan jaǵdaıda jáne olar baqylaý is-sharalary barysynda tikeleı anyqtalatyn bolsa, aldyn ala tirkeýsiz jáne habarlandyrýsyz tekserýler júrgizýge quqyly (sýdy zańsyz alý, sý nysandarynda, sý qorǵaý aımaqtary men beldeýlerinde tyıym salynǵan qyzmet); — tekserý nátıjeleri boıynsha jedel áreket etý sharalaryn, sonyń ishinde: ruqsat etilgen sý paıdalaný kólemin qysqartý; arnaıy sý paıdalaný ruqsatynyń qoldanylýyn toqtata turý; arnaıy sý paıdalanýǵa ruqsatty toqtatý (aıyrý); — sý salasyndaǵy quzyreti sheginde jergilikti atqarýshy organdardyń qyzmetin baqylaý.
52-bap 2025 jylǵy jeltoqsannan bastap basseındik sý ınspektsııalary sý qoryn paıdalaný jáne qorǵaý máselelerine jaýapty jergilikti atqarýshy organdarǵa (ákimdikterdiń qurylymdyq bólimshelerine) josparly tekserý júrgizý quqyǵyna ıe boldy. Mundaı tekserýlerdiń maqsaty — júktelgen fýnktsııalardyń tıisti deńgeıde oryndalýyn baǵalaý. Eger zańbuzýshylyqtar nemese mindetterdi tıisinshe oryndamaý anyqtalsa, qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes, sonyń ishinde ákimshilik jaýapkershilik sharalary qoldanylady.
Basseındik sý ınspektsııalarynyń negizgi fýnktsııalary 24-bap
Basseındik sý ınspektsııalary:
— sý qatynastaryna qatysýshylardyń qyzmetin úılestiredi;
— sý resýrstaryn paıdalanýdyń memlekettik esebin jáne sý kadastryn júrgizedi;
— arnaıy sý paıdalaný ruqsattaryn beredi, uzartady, qaıta rásimdeıdi, toqtata turady jáne kúshin joıady;
— mynalarǵa baılanysty jumystardy kelisedi: nysandardy salý jáne ornalastyrý; jer qoınaýyn paıdalaný jáne uńǵymalar burǵylaý; jerústi sý nysandarynyń jaı-kúıin qalpyna keltirý jáne jaqsartý (qalpyna keltirý) sharalary; sý nysandarynda, sondaı-aq sý qorǵaý aımaqtary men beldeýlerinde júzege asyrylatyn balyq sharýashylyǵy, aýyl sharýashylyǵy jáne ózge de qyzmet túrleri.
Baqylaýdy kúsheıtýdiń praktıkalyq nátıjeleri
2026 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha basseındik sý ınspektsııalary 503 tekserý júrgizdi. Nátıjesinde 170 zańbuzýshylyqty joıý týraly uıǵarym berilip, 596 zańbuzýshylyq anyqtaldy jáne jalpy somasy 161,6 mln teńgeni quraıtyn 873 ákimshilik aıyppul salyndy. Sonyń ishinde sýdy óz betinshe paıdalanýǵa qatysty 365 ákimshilik aıyppul salynyp, olardyń jalpy somasy 75,2 mln teńgeni qurady.
— Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi qurylǵan sátten bastap basseındik sý ınspektsııalarynyń shtaty 2 esege, naqtyraq aıtqanda 98 qyzmetkerden 204 qyzmetkerge deıin artty, — delingen vedomstvo habarlamasynda.
Sonymen qatar ár oblys ortalyǵynda bólimsheler ashyldy. Bul sýdyń «qara naryǵymen» kúresti kúsheıtip, sý resýrstarynyń jumsalýyn senimdi baqylaýǵa jáne eldiń sý qoryn qorǵaýǵa múmkindik berdi.
Aıta keteıik, byltyr sý únemdeý tehnologııalary arqyly 874 mln tekshe metr sý únemdeldi.