Baspana máselesi mamannyń kásibı biliktiligine keri áser etedi - Kásipkerler
ASTANA. QazAqparat - Jýyrda «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń ókilderi (UKP) 2016 jylǵy «Іskerlik ahýal» áleýemettik zertteýiniń qorytyndysyn jarııalaǵan bolatyn. Bul nendeı zertteý jáne onyń mańyzy qandaı?
«Іskerlik ahýal» táýelsiz reıtıngi - eń aldymen óńirlerdegi aǵymdaǵy jaǵdaıdy, baǵalanatyn 5 faktormen baılanysty problemalardy anyqtaýǵa múmkindik beretin qural. Bul zertteý The World Bank, Bank of Amerika, British Government, Financial Times and The Economist, Ernst & Young, «Opora Rossıı» sekildi kompanııalardyń bıznes-barometr tájirıbesine negizdelgen.
«Іskerlik ahýal» zertteý ádisnamasy bıznes ortany bes negizgi faktor boıynsha baǵalaıdy. Olar: ákimshilik retteý, qarjy jáne adamı resýrstar, memlekettik qoldaý, jyljymaıtyn múlik jáne ınfraqurylym.
Bes faktordyń árqaısysy birqatar ındıkatorlardan turady.
Mysaly, «Qarjylyq resýrstar» faktory - iskerlik ortany qalyptastyratyn negizgi faktorlardyń biri. Osy faktor boıynsha baǵalaý bıznes qajettilikterin anyqtaýmen qatar ár óńirdiń qarjylandyrý tájirıbesi boıynsha birtutas kórinisti qalyptastyrady. Munda kásiporynnyń jalpy qarjylyq jaǵdaıy men onyń qaryz quraldaryn paıdalaný boıynsha josparlaryn anyqtaý múmkindigi qarastyrylady. Sondaı-aq kásipkerler úshin qarjylandyrý kózderiniń qoljetimdiligin shekteıtin faktorlaryna taldaý jasalady.
Túrli álemdik balamalardyń tájirıbesin eskere otyryp, «Іskerlik klımat» reıtıngi sotsıologııalyq saýalnama derekterin qamtıtynyn aıta keteıik. ıAǵnı atalǵan zertteý nátıjeleri kásipkerlerdiń sýbektıvti pikirine negizdeledi. Onyń nysanaly toby - kásipkerler.
Saýalnama eldiń barlyq 14 oblysynda jáne respýblıkalyq mańyzy bar eki qalada ótkizildi. Qala (78,9%) men aýyl halqyn (21,1%) qamtyldy. Oǵan 4 myńnan astam jumys istep turǵan kásipkerlik sýbektileri qatysty. Zertteý nátıjeleri boıynsha 2016 jyly respondentterdiń ortasha jasy 41 jasty qurady.
Olardyń bıznesiniń ortasha jasy - 7 jyl 8 aıdy qurady. Bul rette, respondentterdiń arasynda joǵary bilimdi kásipkerler basymdyq tanytty. Respondentterdiń kópshiligi (73,2%) bıznes basshylary, 13,5% esepshiler, qalǵan bóligi - dırektordyń orynbasarlary men kompanııa qyzmetkerleri.
Sonymen qosa, respondentterdiń 46,9% jeke kásipkerler, 45,2% jaýapkershiligi shekteýli seriktestik ókilderi, 5,2% sharýa jáne fermer qojalyqtarynyń basshylary qurady.
Genderlik bóliniste respondentter quramy shamamen teń: 52,6% - áıelder, 47,4% - erler. Ulty jaǵynan kásipkerlerdiń basym bóligin (67,4%) qazaq ult ókilderi qurasa, orys ultynyń ókilderi 21,7 paıyz jáne basqa ult ókilderi 10,9 paıyz shamasynda boldy.
Saýalnamaǵa qatysýshylar kedendik organdarda, ekonomıkalyq zertteý qyzmeti men kólik ınspektsııasynda sybaılas jemqorlyq deńgeıi joǵary dep kórsetken. Onyń ishinde sybaılas jemqorlyq deńgeıi Jambyl, Qostanaı, Batys Qazaqstan oblystarynda joǵary dep tanylǵan.
Saraptama boıynsha memlekettik organdardyń tıimdi jumysyna kedergi keltiretin negizgi máseleler de anyqtaldy. Onyń ishinde respondentterdiń 29,53% qujattardy qaraý merziminiń uzaqtyǵy men qaǵazbastylyqty kórsetken. Al qatysýshylardyń 14,75 paıyzy qyzmetkerler biliktiliginiń tómendigin ataǵan.
Sonymen qatar, saýalnamada jer ýchaskelerin alýdyń qoljetimsizdigi nemese qıyndyǵy da kóterilgen. Kásipkerler tarıfterdiń joǵarylyǵyna nazar aýdarǵan. Saýalnamaǵa qatysýshylardyń 64%-dan astamy elektr energııasynyń qymbat ekendigin atap kórsetken.
Saýalnamaǵa qatysýshylardyń barlyǵy maman máselesin kótergende olardyń kásibı damýy úshin turǵyn úımen qamtamasyz etilý qajettiligin atap ótken.
«Atameken» UKP ókilderiniń sózine sensek, atalǵan «Іskerlik ahýal» zertteýi elimizdegi kásipkerlikti damytý men bıznes-ahýaldy jaqsartýdyń jol kartasy bola alady. ıAǵnı, osy bir sotsıologııalyq zertteýdi negizge ala otyryp, orta jáne shaǵyn bıznesti aımaqtarda damytý boıynsha strategııalyq baǵdarlama jasaýdyń zor múmkindigi bar.
