Básekege qabiletti bilim bárin jeńedi
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynda: «Tórtinshi basymdyq - adamı kapıtal sapasyn jaqsartý. Eń aldymen, bilim berý júıesiniń róli ózgerýge tıis. Bizdiń mindetimiz - bilim berýdi ekonomıkalyq ósýdiń jańa modeliniń ortalyq býynyna aınaldyrý. ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynda: «Tórtinshi basymdyq - adamı kapıtal sapasyn jaqsartý. ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynda: «Tórtinshi basymdyq - adamı kapıtal sapasyn jaqsartý. ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynda: «Tórtinshi basymdyq - adamı kapıtal sapasyn jaqsartý.
Oqytý baǵdarlamalaryn synı oılaý qabiletin jáne óz betimen izdený daǵdylaryn damytýǵa baǵyttaý qajet», dep atap ótken bolatyn.
Osyǵan baılanysty ekonomıkany, soǵan sáıkes Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń mindetterin jańǵyrtý jolynda bilim berý júıesiniń rólin qaıta bir oı eleginen ótkizýdiń mańyzy erekshe. Biz bul maqalada bilim salasynda jetken jetistikterimizdi emes, qordalanǵan ózekti máselelerge toqtalý maqsatyn qoıdyq. Olardyń birazyn tizbektep ketsek: joǵary oqý oryndarynda professorlyq-oqytýshylar quramy turaqtalmaǵan; bilim berý baǵdarlamalarynyń mazmuny naryq talaptaryna saı qamtylmaǵan; úsh tildi bilim berý baǵdarlamalary tolyqqandy engizilmegen; joǵary oqý oryndarynyń ǵylymı áleýeti tıimsiz paıdalanylady, ýnıversıtettik ǵylymı kórsetkishter óte tómen; profıldik doktorantýrada kadrlardy daıyndaýǵa grant bólinbeıdi; postdoktorantýra joq; memlekettik tapsyrys boıynsha bilim alǵan túlekterdi jumysqa ornalastyrý máselesi sheshilmegen; ınnovatsııalyq qurylymdy qoldaýdyń ınstıtýttyq nysandary tolyq damymaǵan; órkenıetti eldermen salystyrsaq, bizdiń ǵylymı zertteýler úlesimiz on ese tómen; qarjylandyrylatyn ǵylymı-zertteýlik jobalardyń 0,1% ǵana kommertsııalandyrady; ınnovatsııalyq parkter, start-ap aımaqtar jáne konstrýktorlyq bıýrolar ınfraqurylymdary damymaǵan; jataqhanalarda stýdentterge oryn jetispeıdi; ýnıversıtettik ǵylymdy bıznes qulyqsyz qarjylandyrady, óndirispen tıimsiz jumys júrgiziledi; vedomstvoaralyq kedergiler, sondaı-aq jeke sektorda ekonomıkalyq yntalandyrý sharalarynyń bolmaǵandyǵynan bilim, ǵylym jáne ónerkásip salalary tıimdi birige almaı jatyr.
Bilim berý sapasynyń krıterııi oqý oryndary túlekteriniń bilimin attestattaý emes, olardyń eńbek naryǵyndaǵy kásiptik qajettiligi bolýy shart. Sonda ǵana bilim berý salasyndaǵy ókiletti organnyń róli bilim berý sýbektileriniń qyzmetin baqylaýmen ǵana shektelmeı, osy baǵyttaǵy birlesken kúsh-qımyldardy úılestirýdi, olarǵa qoldaý kórsetý jáne ozyq úlgili ıdeıalar men tehnologııalardy daıyndap shyǵarýdy qamtıtyn bolady.
Barlyq joǵary oqý oryndarynyń derbestigi men teńdigin zańdyq turǵyda bekitken jón. Shet elderdiń tájirıbesi bilim berýdiń sapasy sandyq emes, ǵylymı-zertteý jumystaryn uıymdastyrý, oqytý, resýrstarmen qamtamasyz etý, oqytýshylar quramynyń kásiptik quzyreti jáne halyqaralyq qyzmetti uıymdastyrý deńgeılerine, sondaı-aq, akkredıtteýden ótýi jáne basqa osy sııaqty sapalyq faktorlarǵa tikeleı baılanysty ekendigin kórsetedi.
Otandyq ǵalymdar eńbekteriniń qazaqstandyq ǵylymı metrıkalyq bazasyn qurý qajettigi pisip-jetildi. Bizge otandyq ǵalymdar eńbekteriniń bedelin sheteldik ǵylymı metrıkalyq málimetterine qaramastan kóterý kerek.
Pedagog mamandardyń eńbegine aqy tóleý óte ózekti máselelerdiń biri bolyp qalyp otyr. Elimizdegi bilim salasy qyzmetkerleriniń ortasha eńbekaqysy Qazaqstan boıynsha ortasha eńbekaqynyń 62 paıyzyn quraıdy. Al pedagogter arasynda barynsha az alatyndar - mektepke deıingi bilim pedagogteri - 41%. Joǵary oqý oryndarynyń ortasha eńbekaqysy jóninde aıtar bolsaq, Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymyna kiretin elderdegiden áldeqaıda tómen.
«Erteńin oılamaǵan el azady», deıdi halyq danalyǵy. Baryn baǵalap, joǵyn saralap otyratyn, óskeleń urpaǵyna talapqa saı baıypty bilim, qalypty tárbıe bere biletin el ozady. Sol turǵyda qazaqstandyq joǵary bilim júıesi de básekelestikke qabiletti bolýy shart. Óıtkeni, básekege qabiletti bilim bárin jeńedi.
